Ρωγμές στη γαλάζια κυριαρχία

Η χθεσινή εκλογική βραδιά δεν έμοιαζε καθόλου με εκείνη του πρώτου γύρου. Τότε, ο στόχος του 13+3 φαινόταν εφικτός – ο μισός χάρτης είχε βαφτεί μπλε, ο ΣΥΡΙΖΑ είχε πέσει κάτω από το 17,83% της εθνικής κάλπης και το πολιτικό σκηνικό έδειχνε αμετάβλητο παρά τα γεγονότα που σημάδεψαν τους πρώτους τρεις μήνες της τρέχουσας κυβερνητικής θητείας. Τη δεύτερη Κυριακή, όμως, το απρόσμενο για το κυβερνητικό στρατόπεδο ήρθε. Το εκλογικό σώμα έβγαλε στην κυβέρνηση την πρώτη κίτρινη κάρτα έπειτα από πέντε συνεχόμενες αναμετρήσεις. Η γαλάζια κυριαρχία απέκτησε πια ρωγμές, ενώ η πιθανότητα της δημιουργίας – εκούσιας ή ακούσιας – ενός αντιπολιτευτικού μετώπου δεν φαντάζει πλέον για κάποιους και τόσο απίθανη.

Οι υποψήφιοι που πήραν το νεοδημοκρατικό χρίσμα στις έξι περιφέρειες και τους δύο μεγάλους δήμους, όπου οι πολίτες προσήλθαν στα εκλογικά τμήματα χθες, είχαν τερματίσει πρώτοι πριν από επτά μέρες. Κι όμως, έχασαν σημαντικό μέρος της δύναμής τους και βρέθηκαν ηττημένοι. Αυτό, όπως παρατηρούν έμπειροι εκλογολόγοι, δεν έχει ξανασυμβεί στα μεταπολιτευτικά χρονικά. Ο κανόνας που ήθελε την αποχή να ευνοεί τους πρώτους του πρώτου γύρου έσπασε – ένας απ΄ τους πολλούς που αποκτούν τις εξαιρέσεις τους τα τελευταία χρόνια.

Παρά τις προσδοκίες της ΝΔ – αλλά και την κινητοποίηση όλου του μηχανισμού της, καθώς και του ίδιου του Πρωθυπουργού, την εβδομάδα που μεσολάβησε μεταξύ των δύο γύρων –, η μοναδική περιφέρεια την οποία κατάφερε να κερδίσει το κυβερνών κόμμα ήταν η Πελοπόννησος με τον Δημήτρη Πτωχό.

Στη Θεσσαλία

Ο Δημήτρης Κουρέτας, με τη στήριξη ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ – αν και κανένας από τους αρχηγούς των δύο κομμάτων δεν εμφανίστηκε στο πλευρό του στα τελευταία μέτρα της προεκλογικής κούρσας –, κέρδισε με 19 μονάδες διαφορά τον Κώστα Αγοραστό. Οι μεγάλες καταστροφές από τον «Daniel» και τον «Elias» επηρέασαν εν τέλει τη λαϊκή ετυμηγορία σε μια περιφέρεια που γενικώς θεωρείται βαρόμετρο για τις βουλές της κοινής γνώμης, μια κι εντός των συνόρων της μπορεί να βρει κανείς μια αντιπροσωπευτική μικρογραφία του συνολικού εκλογικού σώματος. Στις υπόλοιπες περιφέρειες – Δυτική Μακεδονία, Βόρειο Αιγαίο, Ιονίων Νήσων, Ανατολική Μακεδονία και Θράκη – ο γαλάζιος αντάρτης επικράτησε του επίσημου υποψηφίου. Και μάλιστα στις τρεις από τις τέσσερις, άνετα.

Για να το πούμε με άλλα λόγια: στην τελική εκδοχή του χάρτη των φετινών περιφερειακών εκλογών καταγράφηκε όχι μόνο το κύμα αντισυσπείρωσης το οποίο είδαν οι κυβερνητικοί, αλλά και μια αρκετά καθαρή διάθεση των ψηφοφόρων να περιορίσουν τη νεοδημοκρατική παντοδυναμία. Το μήνυμα γίνεται ακόμη πιο εύγλωττο αν προστεθούν στα αποτελέσματα των περιφερειών κι αυτά στους Δήμους Αθηναίων και Θεσσαλονίκης – δύο μεγάλους δήμους, από τα παραβάν των οποίων είθισται να εξάγονται συμπεράσματα που αφορούν την κεντρική πολιτική σκηνή. Δύο παραδοσιακά κάστρα της κεντροδεξιάς παράταξης αποδοκίμασαν στο τέλος της ημέρας τους στηριζόμενους από τη ΝΔ δημάρχους τους.

Σύμφωνα με τη συριζαϊκή ανάλυση, οι προοδευτικές δυνάμεις κατόρθωσαν να πετύχουν μια «μεγαλειώδη» νίκη σε πρωτεύουσα, συμπρωτεύουσα και Θεσσαλία. Κι αυτή έγινε εφικτή επειδή συνασπίστηκαν. Για τους αριστερούς, οι ανατροπές φανερώνουν πως υπάρχει χώρος για τη συγκρότηση ενός αντιπολιτευτικού μετώπου.

Στη Χαριλάου Τρικούπη, πάλι, δεν διαβάζουν ακριβώς έτσι την έκβαση κομβικών τοπικών αναμετρήσεων, παρότι δεν διαφωνούν στη διαπίστωση πως αρκετοί από τους ψηφίσαντες τάσσονται υπέρ ενός αντίπαλου στην κυβέρνηση πόλου. Θεωρούν ότι οι κάλπες έδειξαν καθαρά πως το τρίτο κόμμα είναι η δεύτερη δύναμη στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Στη μάχη της Κεντροαριστεράς, λοιπόν, τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ φρονούν ότι έχουν προβάδισμα έναντι του ΣΥΡΙΖΑ, εφόσον Κουρέτας και Δούκας ήταν αρχικά πράσινες επιλογές.

Ακόμη κι αν είναι νωρίς για να συζητηθεί το ενδεχόμενο της συμπόρευσης ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ, πάντως, η ψήφος κατά της μπλε μονοχρωμίας είναι αδιαμφισβήτητη. Οι ψηφοφόροι κατέστησαν σαφές πως επιθυμούν να υπάρχουν πολιτικά αντίβαρα στην κυβέρνηση – είτε αυτά προέρχονται από τα ίδια της τα κομματικά σπλάχνα, είτε από την αντιπολίτευση. Η εικόνα του πολιτικού συστήματος του ενός κυρίαρχου κόμματος θόλωσε εξαιτίας της επιθυμίας των εκλογέων για ισορροπία δυνάμεων.

Βέβαια, μία από τις αιτίες των εκπλήξεων ήταν και η αποχή, η οποία, παρότι συνήθως είναι μεγαλύτερη στον επαναληπτικό γύρο, άγγιξε ιστορικά ποσοστά. Μόλις το 35,11% ψήφισε χθες στις κάλπες των περιφερειακών εκλογών και το 40,69% σε εκείνες των δημοτικών.

Αποχή γαλάζιου χρώματος

Πολιτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι οι περισσότεροι από εκείνους που απείχαν προέρχονται από τις τάξεις των ψηφοφόρων της ΝΔ. Εκλαμβάνουν, επομένως, τη μη προσέλευσή τους τόσο ως συνέπεια της προεξόφλησης της νίκης της μετά τις επιδόσεις της πρώτης Κυριακής όσο και ως προειδοποίηση προς την κυβέρνηση – ως μια μορφή αποδοκιμασίας για την επιλογή ορισμένων προσώπων. Οπως και να ‘χει, ο «τρίτος γύρος» των ευρωεκλογών του Ιουνίου έχει αποκτήσει πια περισσότερο ενδιαφέρον.