Ελα, μ’ ακούς;

Χθες συμπληρώθηκε ενάμισης, σχεδόν, αιώνας (149 χρόνια για την ακρίβεια) από τότε που ένας 29χρονος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης κατόρθωσε να μιλήσει με τον συνεργάτη του που βρισκόταν αρκετές εκατοντάδες μέτρα μακριά. Ο 29χρονος λεγόταν Γκράχαμ Μπελ, ο συνεργάτης του Τόμας Ουότσον και ήταν η πρώτη φορά που κάποιος μίλησε σε τηλέφωνο ή, τέλος πάντων, σε κάποια συσκευή που εξελίχθηκε σε τηλέφωνο. Το παράξενο της υπόθεσης είναι ότι ο εφευρέτης που έδωσε τη δυνατότητα στους ανθρώπους να μιλάνε μεταξύ τους από το ένα άκρο της Γης στο άλλο, είχε αφιερώσει τη ζωή του στην εκπαίδευση των κωφάλαλων όπως άλλωστε και ο πατέρας του, ο οποίος είχε εκδώσει περισσότερα από διακόσια σχετικά βιβλία. Ανάλογο υπήρξε και το αντικείμενο της διδασκαλίας του στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης, όπου μετακόμισαν οικογενειακώς από το Λονδίνο, ενώ κωφάλαλη ήταν και η γυναίκα που αγάπησε και παντρεύτηκε. Και που συμμετείχε στα πολλά πειράματά του αφού ο Μπελ, εκτός από το τηλέφωνο, εφηύρε, μεταξύ άλλων, το γραμμόφωνο και έκανε ολοκληρωμένες μελέτες ως προς τη δυνατότητα πτήσης του ανθρώπου.

Δεν ξέρω αν μπορούσε να φανταστεί τις επιπτώσεις που θα είχε η χρήση του τηλεφώνου αν και πιστεύω ότι οι εφευρέτες εκείνης της εποχής ενδιαφέρονταν περισσότερο να δουν το όραμά τους να παίρνει σάρκα και οστά παρά να συμβάλλουν στη βελτίωση των συνθηκών ζωής των ανθρώπων. Θεωρώ ωστόσο ότι το τηλέφωνο δεν ήταν από τις εφευρέσεις που, απλώς, διευκόλυναν την καθημερινότητά μας αλλά από αυτές που την άλλαξαν δραματικά. Διότι έχει να κάνει με ένα σύμφυτο της ανθρώπινης ύπαρξης, την ανάγκη για άμεση, αδιαμεσολάβητη επικοινωνία. Ενα βήμα πριν απ’ τη σωματική.

Χρειάστηκε βέβαια να περάσουν αρκετές δεκαετίες από την πρώτη τηλεφωνική επικοινωνία του Μπελ μέχρι να γίνει το τηλέφωνο οικιακή συσκευή πρώτης γραμμής. Και, περίπου, άλλες τόσες μέχρι να φτάσουμε στη μετεξέλιξή του, το σημερινό κινητό, που έχει πλέον αντικαταστήσει ένα σωρό «παλιότερες» συσκευές, από φωτογραφική μηχανή και βιντεοκάμερα έως ραδιόφωνο και τηλεόραση. Αλλά αν δεν μπορούμε, σήμερα, να σκεφτούμε τη ζωή μας χωρίς κινητό, θα μας πιάσει πανικός αν τη φανταστούμε χωρίς καν τηλέφωνο.

Παλαιότερα, μου συνέβαινε όταν διάβαζα μυθιστορήματα εποχής, όχι πολύ παλιάς, έως τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, πριν δηλαδή αρχίσει να μπαίνει ευρέως το τηλέφωνο στα σπίτια. Σκεφτόμουν πως αν οι ήρωες είχαν τη δυνατότητα να επικοινωνούν τηλεφωνικά, η ιστορία θα ήταν εντελώς διαφορετική. Σήμερα, μου συμβαίνει με τα σίριαλ εποχής, ενίοτε τόσο κοντινής ώστε να υπάρχουν μεν τηλέφωνα αλλά όχι κινητά (φτάσαμε να θεωρείται «εποχή» η εποχή μας). Αρχικά, δεν μπορούσα να φανταστώ τι ήταν αυτό που τα έκανε τόσο ενδιαφέροντα, εκτός από την καλλιέργεια της νοσταλγίας. Σύντομα συνειδητοποίησα ότι ήταν η απουσία κινητού, κάτι που δίνει περισσότερες – και κάτι τη γνώμη μου πιο συναρπαστικές – διεξόδους στην πλοκή. Ενώ, παράλληλα, θυμάμαι πόσο συναρπαστικό μας φαινόταν το κινητό όταν πρωτομπήκε στη ζωή μας. Και αναρωτιέμαι αν, μετά από τριάντα χρόνια, θα μας προκαλεί νοσταλγία το κινητό, τουλάχιστον έτσι όμως το ξέρουμε σήμερα. Δεν θέλω όμως να φανταστώ πώς θα επικοινωνούμε τότε.