Παραμένει πρώτη ναυτική δύναμη

Με την Ελλάδα στο τιμόνι του παγκόσμιου στόλου, το θαλάσσιο εμπόριο παραμένει ανθεκτικό και παρά την πρόσκαιρη μείωση του όγκου των μεταφερόμενων φορτίων το 2022 κατά 0,4%, για το 2023 και τα επόμενα χρόνια αναμένεται ανάκαμψη.

Η χώρα μας σύμφωνα με την ετήσια έκθεση για την παγκόσμια ναυτιλία (Review of Maritime Transport 2023) της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (United Nations Conference on Trade and Development – UNCTAD) εξακολουθεί να είναι η μεγαλύτερη ναυτιλιακή δύναμη με όρους μεταφορικής ικανότητας (dwt) με έναν στόλο από 4.936 πλοία, 393.033.425 dwt και μερίδιο 17,4% στον παγκόσμιο στόλο. Η Ελλάδα ακολουθείται από την Κίνα (8.839 πλοία, 301.997.355 dwt και μερίδιο 13,4%) η οποία ανεβάζει συνεχώς στροφές και την Ιαπωνία που παραμένει στην τρίτη θέση (4.023 πλοία, 237.673.376 dwt, 10,5%). Η εικόνα αυτή διατηρείται και για το 2023, σύμφωνα με νεότερες μελέτες ναυλομεσιτικών οίκων, ωστόσο η Κίνα εμφανίζεται να πλησιάζει ακόμη περισσότερο τη χώρα μας.

Σε κάθε περίπτωση επιβεβαιώνεται η εκτίμηση της UNCTAD ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες, ιδίως στην Ασία, με επικεφαλής την Κίνα και τη Σιγκαπούρη, έχουν αυξήσει το μερίδιο ιδιοκτησίας τους και εμφανίζονται στα 20 κορυφαία κράτη που κατέχουν πλοία. Από τις 35 πλοιοκτήτριες οικονομίες, οι 18 βρίσκονταν στην Ασία, οι 12 στην Ευρώπη και τρεις στην Αμερική. Με τον ανταγωνισμό από την Ανατολή να δυναμώνει οι ανεπτυγμένες χώρες εξακολουθούν όμως να αντιπροσωπεύουν πάνω από το ήμισυ της μεταφορικής ικανότητας παγκοσμίως, με 16 ανεπτυγμένες χώρες να συγκαταλέγονται μεταξύ των 35 πρώτων πλοιοκτητριών χωρών. Συνολικά οι 35 κορυφαίες χώρες που κατέχουν πλοία αντιστοιχούσαν στο 94,5% της παγκόσμιας ναυτιλιακής μεταφορικής ικανότητας.

Η συρρίκνωση

Ο όγκος του θαλάσσιου εμπορίου συρρικνώθηκε οριακά, όπως προαναφέρθηκε, κατά 0,4% το 2022, φθάνοντας τους 12.027 εκατομμύρια τόνους, από 12.072 εκατομμύρια τόνους το 2021. Αυτή η πτώση των επιδόσεων έρχεται έπειτα από μια ισχυρή ανάκαμψη το 2021, και μια σημαντική πτώση λόγω Covid-19 το 2020. Διάφοροι παράγοντες επηρέασαν την αδύναμη αύξηση των θαλάσσιων εμπορικών ροών το 2022 όπως η ασθενέστερη παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη, ο υψηλός πληθωρισμός που επηρεάζει τις καταναλωτικές δαπάνες, η αναστάτωση που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία, και τα αυστηρά μέτρα περιορισμού του Covid-19 που επηρεάζουν τις οικονομικές και εμπορικές επιδόσεις της Κίνας. Πάντως η UNCTAD σημειώνει ότι ο κλάδος παραμένει ανθεκτικός και αναμένεται συνεχής αλλά συγκρατημένη αύξηση του θαλάσσιου όγκου του εμπορίου μεσοπρόθεσμα. Η έκθεση της UNCTAD  εκτιμά ότι το παγκόσμιο θαλάσσιο εμπόριο θα αυξηθεί κατά 2,4% το 2023, κατά 2,1% το 2024, ενώ για το 2025 όπως και το 2026 η άνοδος του παγκόσμιου θαλασσίου εμπορίου θα είναι της τάξεως του 2,2%.

Ο πόλεμος

Το θαλάσσιο εμπόριο μεταφοράς χύδην ξηρού φορτίου (σιδηρομετάλλευμα, άνθρακας, σιτηρά κ.λπ.), όπως και η μεταφορά πετρελαίου με δεξαμενόπλοια, έχει επηρεαστεί από τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο οποίος αύξησε τις αποστάσεις που διανύονται για εμπορεύματα όπως το πετρέλαιο και τα σιτηρά. Η αύξηση των τονοχιλιομέτρων είναι υψηλότερη των μεταφερόμενων όγκων τόσο το 2022 όσο και το 2023 και όπως εκτιμάται θα παραμείνει έτσι και το 2024. Επίσης η έκθεση σημειώνει ότι το 2022, ο όγκος του εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου σημείωσε ισχυρούς ετήσιους ρυθμούς αύξησης, της τάξεως του 6% και 4,6%, αντίστοιχα. Η αύξηση αυτή μπορεί να αποδοθεί στην αυξημένη ζήτηση για καύσιμα, καθώς η πανδημία υποχώρησε και οι σχετικοί περιορισμοί καταργήθηκαν. Αντίθετα, ο όγκος των μεταφερόμενων εμπορευματοκιβωτίων και το χύδην ξηρό φορτίο μειώθηκαν το 2022, με τα containers ειδικά να καταγράφουν πτώση κατά 3,7%. Για το 2023 το εμπόριο εμπορευματοκιβωτίων αναμένεται να αυξηθεί κατά 1,2%, ενώ μέχρι το 2028 θα γνωρίσει μια μέση ανάπτυξη άνω του 3%.

Η παγκόσμια ναυτιλία συνεχίζει να αντιμετωπίζει πολλαπλές προκλήσεις, όπως γεωπολιτικές, της πράσινης μετάβασης, καθώς και της ψηφιοποίησης, σημειώνει η UNCTAD, που θα επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο ο τομέας προσαρμόζεται στο εξελισσόμενο επιχειρησιακό και ρυθμιστικό τοπίο, ενώ παράλληλα θα συνεχίσει να εξυπηρετεί αποτελεσματικά το παγκόσμιο εμπόριο.