Νέα εποχή {CR}για την απασχόληση συνταξιούχων

Το μέλλον της ασφάλισης προδιαγράφεται από τη διάρθρωση του πληθυσμού. Η ηλικιακή ομάδα 50-75 αυξάνεται περισσότερο από κάθε άλλη ενώ ταυτόχρονα παρατηρείται σημαντική μείωση στον αριθμό των γεννήσεων. Οσο, δε, δεν διεξάγεται μια στρατηγική συζήτηση σε ρεαλιστική βάση για το πολυδιάστατο φαινόμενο της μετανάστευσης, η πίεση στο ασφαλιστικό μας σύστημα αυξάνεται.

Η Ελλάδα βρίσκεται μέσα στις 6 πρώτες χώρες του ΟΟΣΑ με τον υψηλότερο δείκτη εξάρτησης ηλικιωμένων. H γήρανση του πληθυσμού σημαίνει ότι για να διατηρηθεί η σχέση ανάμεσα στη μέση σύνταξη και στις αποδοχές ένα συνεχώς διευρυνόμενο τμήμα του προϊόντος που παράγεται από τους εργαζόμενους θα πρέπει να κατευθύνεται προς τους συνταξιούχους.

Μέσα σε συνθήκες μακροβιότητας, και με την τεχνολογία να αλλάζει ριζικά τη φύση της εργασίας, ο τρόπος που λειτουργούν η κοινωνία και η οικονομία δεν μπορεί να μείνει ο ίδιος και δεν είναι κι επιθυμητός. Ηδη οι επιχειρήσεις επιζούν κατά μέσο όρο λιγότερο από τη μέση εργασιακή ζωή ενός ατόμου.

Στην Ελλάδα, παρά γεγονός ότι η δαπάνη για συντάξεις είναι περίπου στον μέσο όρο της ΕΕ και το ποσοστό φτώχειας των συνταξιούχων έχει μειωθεί κατά πολύ, εξακολουθεί να υφίσταται ανάγκη για ενίσχυση των εισοδημάτων τους. Για τους λόγους αυτούς, η αγορά εργασίας πρέπει να γίνει πολύ πιο φιλική για τον μεγαλύτερο σε ηλικία εργαζόμενο, που επιθυμεί να παραμείνει παραγωγικός και δημιουργικός.

Στην Ευρώπη η τάση για τη διεύρυνση του εργατικού δυναμικού είναι μια πραγματικότητα. Σύμφωνα με τα δεδομένα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το ποσοστό συμμετοχής στην απασχόληση των ατόμων ηλικίας 65-74 ετών στην Ελλάδα ήταν 8% κατά το 2021. Αλλα κράτη-μέλη έχουν αρκετά υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής (π.χ. Εσθονία 28,1%, Σουηδία 17,8%). Στην Ελλάδα, μάλιστα, έχουμε το τρίτο χαμηλότερο ποσοστό συμμετοχής στην απασχόληση των ατόμων ηλικίας 50-64 ετών, πολλοί εκ των οποίων είναι και συνταξιούχοι.

Στην Ελλάδα ένας εργαζόμενος συνταξιούχος, είτε απασχολείται μία ώρα τον μήνα είτε 25 ημέρες τον μήνα, υφίσταται μείωση της τάξεως του 30% στη σύνταξή του. Το ποσοστό παρακράτησης, μάλιστα, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ ήταν 60%, προτού μειωθεί στο 30% κατά τη διακυβέρνηση της προηγούμενης τετραετίας. Μέσα στο 2024, με γνώμονα αφενός τη δικαιότερη αντιμετώπιση των απασχολούμενων συνταξιούχων και αφετέρου την ενίσχυση της νόμιμης απασχόλησης:

– Καταργείται η κατά 30% μείωση της σύνταξης, κύριας και επικουρικής.

– Καταβάλλεται, πλέον, ακέραιη η σύνταξη.

– Θεσπίζεται πόρος μη ανταποδοτικού χαρακτήρα υπέρ του e-ΕΦΚΑ (10% επί των ασφαλιστέων αποδοχών για τους μισθωτούς, 50% επί της επιλεγείσας ασφαλιστικής κλάσης για κύρια σύνταξη για αυτοαπασχολούμενους και αγρότες). Ο πόρος δεν θα μπορεί να ξεπερνά το 12πλάσιο της εθνικής σύνταξης (4.965,12 ευρώ).

Η συντριπτική πλειονότητα των εργαζόμενων συνταξιούχων, και ειδικά οι χαμηλοσυνταξιούχοι που θα επιλέξουν να εργαστούν, θα έχουν άμεσο οικονομικό όφελος. Η ενθάρρυνση της απασχόλησης των συνταξιούχων είναι παιχνίδι θετικού αθροίσματος.

Ο Νίκος Μηλαπίδης είναι νομικός και γενικός γραμματέας Κοινωνικών Ασφαλίσεων