Αναβάλλεται η συμφωνία

Μπορεί οι χώρες της ΕΕ να μην κατέληξαν χθες σε πλήρη συμφωνία για αλλαγές στους μεταναστευτικούς νόμους έπειτα από σύγκρουση Γερμανίας – Ιταλίας, όμως οι υπουργοί των χωρών – μελών δήλωσαν ότι αναμένουν «λεπτές ρυθμίσεις» τις επόμενες ημέρες που θα οδηγήσουν σε ένα σύμφωνο το οποίο θα ισχύσει σε περίπτωση ξαφνικής προσφυγικής κρίσης όπως αυτή του 2015, όταν πάνω από 1 εκατομμύριο άνθρωποι έφτασαν από τη Συρία. Η διαφωνία Γερμανίας – Ιταλίας αφορά τις βασικές προτάσεις σχετικά με τις εγγυήσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα κέντρα κράτησης και τον ρόλο των ΜΚΟ στη διευκόλυνση των αφίξεων μεταναστών.

«Είμαι σίγουρη ότι σε λίγες μέρες θα έχουμε επίσημη απόφαση για τη γενική προσέγγιση σχετικά με τον μηχανισμό κρίσης», δήλωσε η επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων Ιλβα Γιόχανσον, χωρίς να δώσει λεπτομέρειες. Πρόσθεσε ότι οι παράτυπες αφίξεις φέτος στην ΕΕ ανέρχονται σε 250.000 ανθρώπους – κυρίως άτομα που διέφυγαν από τους πολέμους και τη φτώχεια στη Μέση Ανατολή, την Αφρική και τη Νότια Ασία και έφτασαν στην ΕΕ.

Στη χθεσινή συνεδρίαση έγινε ένα θετικό βήμα στην κατεύθυνση της υιοθέτησης του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Ασυλο, με την άρση αντιρρήσεων από την πλευρά της Γερμανίας –«παρότι χρειαζόμαστε ακόμη επιπλέον αλλαγές, σήμερα ανταποκρινόμαστε στην ευθύνη μας. Για αυτό θα συμφωνήσουμε στον συμβιβασμό», δήλωσε η υπουργός Εσωτερικών της χώρας, Νάνσι Φέζερ.

Με βάση κάποιες καταρχήν συμφωνίες μοιάζει να ολοκληρώνεται σταδιακά το παζλ των μέτρων που διαμορφώνουν το νέο Σύμφωνο, με το βλέμμα στραμμένο σε περιόδους κρίσεων, όπως η σημερινή. Σε αυτό, ανάμεσα στα άλλα, προβλέπεται η επιτάχυνση των διαδικασιών αξιολόγησης των αιτήσεων ασύλου στα σύνορα της ΕΕ και στη χώρα υποδοχής, όπως και του επαναπατρισμού όσων «απορρίπτονται», καθώς και η δημιουργία των αναγκαίων υποδομών που θα είναι σε θέση να διαχειρίζονται σε μια συγκεκριμένη περίοδο μέχρι και 30.000 αιτήσεις σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.

Το καθεστώς των μετεγκαταστάσεων

Επίσης, υιοθετείται ένας πιο σαφής μηχανισμός για τις μετεγκαταστάσεις, που είναι εν μέρει υποχρεωτικός και εν μέρει εθελοντικός. Σε κάθε κράτος – μέλος θα αναλογεί ένας αριθμός προσφύγων και μεταναστών, ειδικά από τη στιγμή που ο όγκος των «ροών» θα μεγαλώνει πέρα από κάποιο όριο. Εάν αυτό δεν επιθυμεί να τους φιλοξενήσει, θα οφείλει να συνδράμει οικονομικά ή υλικοτεχνικά, με το κόστος να ανέρχεται σε περίπου 20.000 ευρώ ανά άτομο.

Ταυτόχρονα, υπάρχουν συζητήσεις για την επέκταση του διαστήματος που θα μπορούν να κρατούνται σε κλειστά κέντρα όσοι εντοπίζονται να βρίσκονται παράνομα εντός της ΕΕ – μέχρι και για 40 εβδομάδες – αλλά και δραστικός περιορισμός του δικαιώματος «δευτερογενών» μετακινήσεων. Αυτές οι δύο τελευταίες πλευρές, μάλιστα, υπήρξαν – δικαίως – αιτία σοβαρών ενστάσεων από πολιτικές ομάδες και ανθρωπιστικές οργανώσεις, που θεωρούν ότι ενέχουν τον κίνδυνο σοβαρών παραβιάσεων των δικαιωμάτων προσφύγων και μεταναστών. Το ίδιο συμβαίνει και με τη συμφωνία που υπογράφηκε το καλοκαίρι με το καθεστώς της Τυνησίας, η οποία μάλιστα είναι πιθανό να αποτελέσει πρότυπο και για ανάλογες συμφωνίες με άλλες χώρες του Μαγκρέμπ, όπως η Αίγυπτος.

Η κατάληξη, πάντως, της χθεσινής συνεδρίασης δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη έφτασε στο τέλος του δρόμου σε ένα θέμα που την ταλανίζει χρόνια. Τυπικά, άλλωστε, θα ακολουθήσουν επίπονες διαπραγματεύσεις τόσο με το Συμβούλιο όσο και με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ώστε να επιτευχθεί η συναίνεση όλων των θεσμών – κάτι κάθε άλλο παρά δεδομένο, με βάση όσα ισχύουν σήμερα. Στόχος, σε κάθε περίπτωση, είναι το Σύμφωνο να τεθεί σε ισχύ πριν από τις ευρωεκλογές που θα γίνουν τον Ιούνιο του 2024, σε μια προσπάθεια να ανακοπεί η διαφαινόμενη «επέλαση» της Ακροδεξιάς, που εκμεταλλεύεται στο έπακρο την όξυνση του προβλήματος και την ασυμφωνία των «27».

Γιατί άλλαξε στάση ο Σολτς

Το πρόβλημα της Ακροδεξιάς προκαλεί σοβαρές αναταράξεις και στην πολιτική σκηνή της Γερμανίας. Οι δημοσκοπήσεις φέρνουν την AfD να έχει εδραιωθεί πάνω από το 20% και να βρίσκεται καθαρά στη δεύτερη θέση, ενώ αρκετοί φοβούνται πως οι επικείμενες εκλογές στα κρατίδια της Βαυαρίας και της Εσσης θα προκαλέσουν πολιτικό σεισμό και στο Βερολίνο. Αυτός φαίνεται, εξάλλου, να είναι και βασικός λόγος που έκανε τον Ολαφ Σολτς να αλλάξει στάση και να πάρει την υπόθεση πάνω του – ενώ είχε προηγηθεί κα σφοδρή επίθεση εναντίον της κυβέρνησής του από τον επικεφαλής του ΕΛΚ Μάνφρεντ Βέμπερ.

«Εργαζόμαστε τόσο εντός της κυβέρνησης όσο και στη βάση του πλαισίου της ΕΕ προκειμένου να διασφαλίσουμε ότι θα υπάρξει αποτέλεσμα το συντομότερο δυνατό, ενώ είμαστε σίγουροι ότι αυτό τελικώς θα συμβεί», δήλωσε ο αναπληρωτής εκπρόσωπός του. Κι αυτό, πρακτικά, σήμαινε ότι ο καγκελάριος της Γερμανίας πάτησε πόδι στο υπουργικό συμβούλιο που πραγματοποιήθηκε προχθές, παρακάμπτοντας τις αντιρρήσεις που πρόβαλλαν οι Πράσινοι απέναντι σε ορισμένες από τις διατάξεις του νέου Συμφώνου.