Η πρόληψη, οι εξελίξεις στη θεραπεία και η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα παραμένουν σταθερά η πρώτη αιτία θανάτου παγκοσμίως, πιέζοντας σημαντικά τα συστήματα υγείας και καταναλώνοντας σημαντικά κεφάλαια – οικονομικά εξαιτίας της αυξημένης ζήτησης ιατροφαρμακευτικής φροντίδας και επιστημονικά. Κι όμως, τα νοσήματα της καρδιάς μπορούν να προληφθούν, εφόσον αντιμετωπίζονται καλύτερα οι παράγοντες κινδύνου.  Αναλυτικότερα και όπως σημειώνει στο ένθετο «Υγεία» ο πρόεδρος της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας (ΕΚΕ), καθηγητής Καρδιολογίας και πρόεδρος της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης, Γιώργος Κοχιαδάκης, με αφορμή την αυριανή Παγκόσμια Ημέρα Καρδιάς, «η καρδιαγγειακή νόσος επηρεάζει σημαντικά τα συστήματα υγείας και κοινωνικής φροντίδας καθώς και την κοινωνία λόγω της πρόωρης θνησιμότητας και της αναπηρίας που μπορεί να προκαλέσει».

Κόστος

Οπως ο ίδιος εξηγεί, τα καρδιαγγειακά καλύπτουν μια ευρεία ομάδα ιατρικών προβλημάτων που επηρεάζουν το κυκλοφορικό σύστημα (την καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία). Μερικές από τις πιο κοινές ασθένειες που επηρεάζουν το κυκλοφορικό σύστημα περιλαμβάνουν την ισχαιμική καρδιακή νόσο (καρδιακή προσβολή) και τις εγκεφαλοαγγειακές παθήσεις (εγκεφαλικά επεισόδια).

«Μια εμπεριστατωμένη ανάλυση που παρουσιάστηκε στο πρόσφατο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Καρδιολογίας στο Αμστερνταμ έδειξε ότι η καρδιαγγειακή νόσος εκτιμάται πως κοστίζει στην ΕΕ 282 δισ. ευρώ ετησίως, με την Υγεία και τη μακροχρόνια περίθαλψη να αντιστοιχούν σε 155 δισ. ευρώ (55%), κάτι που αντιστοιχεί στο 11% των δαπανών για την Υγεία της ΕΕ».

Από τα ίδια δεδομένα προκύπτει, σύμφωνα πάντα με τον ειδικό, πως η καρδιαγγειακή νόσος αντιπροσωπεύει κόστος περίπου 630 ευρώ ανά άτομο, που κυμαίνεται από 381 ευρώ στην Κύπρο έως 903 ευρώ στη Γερμανία. Η στεφανιαία νόσος αντιπροσωπεύει το 27% (77 δισ. ευρώ) και οι εγκεφαλοαγγειακές παθήσεις το 27% (76 δισ. ευρώ) του κόστους της καρδιαγγειακής νόσου.

«Καταδείχθηκε επομένως με τη μελέτη κάτι που δεν είχε φανεί απτά τα προηγούμενα χρόνια, η ευρεία και δυσβάστακτη δηλαδή επίδραση της καρδιαγγειακής νόσου σε όλες τις πτυχές της οικονομίας» επισημαίνει ο κ. Κοχιαδάκης.

Θετικές εξελίξεις. Παράλληλα όμως, και σύμφωνα με τον ίδιο, στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Καρδιολογίας αναδείχθηκαν και οι θετικές εξελίξεις στην αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε, μεταξύ άλλων, «στην ανάγκη για περαιτέρω εφαρμογή, τόσο για την πρόληψη όσο και για τη θεραπεία, των ψηφιακών εφαρμογών της Υγείας και ιδιαίτερα όσον αφορά τα καρδιαγγειακά. Από εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης μέχρι εκπαιδευτικούς προσομοιωτές σύνθετων δομικών επεμβάσεων, τονίζοντας την αναγκαιότητα σταδιακής εφαρμογής τους στην καθημερινή κλινική πράξη, με στόχο τη βελτίωση της εκπαίδευσης των γιατρών και της παρεχόμενης φροντίδας στον ασθενή αλλά και τη μείωση του συνολικού φορτίου της επίπτωσης της καρδιαγγειακής νόσου».

Θνησιμότητα.Οι ασθένειες του κυκλοφορικού συστήματος επιβαρύνουν σημαντικά τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης και τους κρατικούς προϋπολογισμούς. Ο πρόεδρος της ΕΚΕ παραθέτει τα εξής στοιχεία: Το 2017 σημειώθηκαν 1,71 εκατομμύρια θάνατοι στην ΕΕ από ασθένειες του κυκλοφορικού συστήματος, που ισοδυναμούσε με το 36,7% του συνόλου των θανάτων. Το ποσοστό είναι σημαντικά υψηλότερο από τη δεύτερη πιο διαδεδομένη αιτία θανάτου, τον καρκίνο (κακοήθη νεοπλάσματα), που αντιστοιχεί στο 25% όλων των θανάτων.

«Οι ασθένειες του κυκλοφορικού συστήματος είναι μία από τις κύριες αιτίες θνησιμότητας σε καθένα από τα κράτη-μέλη της: αντιπροσώπευαν το 50%-60% όλων των θανάτων στα κράτη-μέλη της Βαλτικής και στη Ρουμανία, ενώ το ποσοστό αυτό ήταν σχεδόν τα δύο τρίτα (65,4%) στη Βουλγαρία. Αντίθετα, λιγότερο από το ένα τέταρτο όλων των θανάτων στη Γαλλία (23,8% – στοιχεία του 2017) και στη Δανία (21,6%) προκλήθηκαν από ασθένειες του κυκλοφορικού συστήματος».

Παράγοντες κινδύνου. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με καρδιακές παθήσεις και εγκεφαλικό. Ορισμένοι παράγοντες κινδύνου, όπως το οικογενειακό ιστορικό, δεν μπορούν να τροποποιηθούν, ενώ άλλοι παράγοντες κινδύνου, όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση, μπορούν να τροποποιηθούν μέσω παρεμβάσεων στον τρόπο ζωής και θεραπείας.

«Δεν θα αναπτύξετε απαραίτητα καρδιαγγειακή νόσο εάν έχετε έναν παράγοντα κινδύνου. Ωστόσο, όσο περισσότερους παράγοντες κινδύνου έχετε τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου, εκτός εάν λάβετε μέτρα και εργαστείτε για να αποτρέψετε τους παράγοντες κινδύνου που θέτουν σε κίνδυνο την υγεία της καρδιάς σας» καταλήγει ο Γ. Κοχιαδάκης.

Ειδικότερα και σύμφωνα με την επιστημονική κοινότητα, τα βήματα που μπορεί να κάνει κανείς για να μειώσει τον καρδιακό κίνδυνο είναι τα εξής:

n Διακόψτε το κάπνισμα, εάν καπνίζετε. Για εκείνους πάλι που δεν έχουν βάλει στο στόμα τους τσιγάρο είναι εξίσου σημαντικό να μην αρχίσουν ποτέ την κακή αυτή συνήθεια.

n Μην παραμελείτε τη φυσική σας άσκηση. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες, ο στόχος για τους ενηλίκους θα πρέπει να είναι 150 λεπτά μέτριας αερόβιας άσκησης την εβδομάδα (π.χ. περπάτημα με γρήγορο ρυθμό) ή 75 λεπτά έντονης αερόβιας άσκησης (π.χ. τρέξιμο). Στο πρόγραμμα θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται και δύο ή περισσότερες προπονήσεις ενδυνάμωσης την εβδομάδα.

n Ακολουθήστε ένα ισορροπημένο πρόγραμμα διατροφής, που θα περιλαμβάνει φρέσκα φρούτα και λαχανικά, όσπρια, άσπρο κρέας και ψάρι αλλά και καλά λιπαρά (π.χ. ελαιόλαδο).

n Η διατήρηση φυσιολογικού βάρους σώματος παραμένει ζητούμενο για την καλή υγεία της καρδιάς.

n Ο ποιοτικός ύπνος αποτελεί εξίσου σημαντική συνήθεια για τη διατήρηση της υγείας. Οι άνθρωποι που δεν κοιμούνται αρκετά έχουν υψηλότερο κίνδυνο παχυσαρκίας, υπέρτασης, καρδιακής προσβολής, διαβήτη και κατάθλιψης.

n Μειώστε το στρες, καθώς όταν το βιώνει κανείς παρατεταμένα μπορεί να εμφανίσει άγχος ή κατάθλιψη. Αυτές οι καταστάσεις συνδέονται επίσης με παράγοντες κινδύνου καρδιακής νόσου, συμπεριλαμβανομένης της υψηλότερης αρτηριακής πίεσης.

n Λειτουργήστε προληπτικά ώστε να προλάβετε λοιμώξεις. Για παράδειγμα, η ουλίτιδα μπορεί να υπονομεύσει την καρδιακή υγεία. Αντίστοιχα, λοιμώξεις (όπως η γρίπη και η COVID-19) επιδεινώνουν τα υπάρχοντα καρδιαγγειακά προβλήματα, εξού και οι ασθενείς οφείλουν να εμβολιάζονται.