Η επικίνδυνη αναδιάρθρωση χρέους της Σρι Λάνκα

Περισσότερο από ένα χρόνο μετά το μαζικό κίνημα διαμαρτυρίας γνωστό ως Aragalaya που ανέτρεψε τον πρόεδρο της Σρι Λάνκα Gotabaya Rajapaksa και τον αδελφό του, πρωθυπουργό Mahinda Rajapaksa, οι κάτοικοι στη Σρι Λάνκα βγήκαν και πάλι στους δρόμους.

Η ώθηση για την αναζωπύρωση της δημόσιας δυσαρέσκειας είναι η πρόσφατη συμφωνία διάσωσης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Η συμφωνία, η οποία στοχεύει στην αντιμετώπιση της συνεχιζόμενης κρίσης του ισοζυγίου πληρωμών της χώρας, προσφέρει στη Σρι Λάνκα 3 δισεκατομμύρια δολάρια σε τέσσερα χρόνια – ένα μικρό κλάσμα αυτού που χρειάζεται η χώρα για να καλύψει τις απαιτήσεις εξυπηρέτησης του χρέους της και μόλις το ένα έκτο του κέρδη από συνάλλαγμα, τα οποία ανήλθαν σε περίπου 18 δισεκατομμύρια δολάρια το 2022.

Σε αντάλλαγμα για αυτό το δάνειο έκτακτης ανάγκης, το ΔΝΤ επέβαλε μια σειρά όρων που έχουν επιδεινώσει σημαντικά τις μισθολογικές κρίσεις και το κόστος ζωής στη Σρι Λάνκα.  Καθώς επιβλήθηκαν δημοσιονομικοί περιορισμοί, η οικονομία συνέχισε να υποχωρεί, με το ΑΕΠ να συρρικνώνεται κατά 7,8% το 2022 και 11,5% το πρώτο τρίμηνο του 2023. Αυτό είχε αρνητικό αντίκτυπο στην απασχόληση, τα μέσα διαβίωσης και τη βιωσιμότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Κατά συνέπεια, οι πραγματικοί μισθοί μειώθηκαν κατά 30-50% το 2022 και παρέμειναν στάσιμοι.

Η κρίση της Σρι Λάνκα είναι σε μεγάλο βαθμό το αποτέλεσμα της αδυναμίας της χώρας να εξυπηρετήσει το εξωτερικό της χρέος λόγω των ανεπαρκών αποθεμάτων σε ξένο νόμισμα. Στις αρχές του 2022, η κυβέρνηση επέλεξε να αθετήσει τα ξένα της δάνεια αντί να διερευνήσει εναλλακτικές λύσεις.

Αλλά η αναδιάρθρωση του εσωτερικού χρέους σε μια οικονομία που ήδη βρίσκεται σε παρακμή είναι επώδυνη και περιττή. Το εσωτερικό χρέος της Σρι Λάνκα κατέχεται από διάφορες οντότητες, όπως η κεντρική τράπεζα, οι εμπορικές τράπεζες και τα συνταξιοδοτικά ταμεία. Δεδομένου ότι το τραπεζικό σύστημα της χώρας έχει ήδη αποδυναμωθεί σοβαρά, τα συνταξιοδοτικά ταμεία θα φέρουν σχεδόν το μεγαλύτερο βάρος της αναμενόμενης προσαρμογής. Αυτό θα έχει σημαντικό αντίκτυπο στις συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις εργαζομένων που έχουν ήδη πληγεί από τεράστιες αυξήσεις τιμών. Στοχεύοντας τα πενιχρά συνταξιοδοτικά ταμεία των μισθωτών εργαζομένων της Σρι Λάνκα, το σχέδιο αναδιάρθρωσης του εγχώριου χρέους της κυβέρνησης είναι πιθανό να επιδεινώσει τις υπάρχουσες ταξικές και εθνικές ανισότητες. Με τις αποταμιεύσεις που κερδίζουν με κόπο να διαβρώνονται, οι εργαζόμενοι σε επίπεδο φτώχειας θα οδηγηθούν περαιτέρω στην εξαθλίωση.

Μια πραγματική επίλυση της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης της Σρι Λάνκα θα απαιτούσε μια δραματική αλλαγή στρατηγικής. Για να επιτευχθεί μια ισχυρή οικονομική ανάκαμψη, η κυβέρνηση και το ΔΝΤ πρέπει να επικεντρωθούν στη βελτίωση της ζωής των εργαζομένων αντί να τους επιβάλλουν το βάρος της προσαρμογής.

Η Τζαϊάτι Γκος είναι καθηγήτρια Οικονομικών στο University of Massachusetts Amherst και μέλος του Club of Rome Transformational Economics Commission.
Η Καντσάνα Ρουανπούρα είναι καθηγήτρια στο University of Gothenburg και μέλος επιτροπής στο Institute of Political Economy στη Σρι Λάνκα.