Πολυπολικός πλάνήτης

Ενα νέο παιδί, 22 ετών, οποιασδήποτε εθνικότητας, μπορεί να μη γνωρίζει τι ήταν η 11η Σεπτεμβρίου. Ωστόσο, αυτή η γενιά θα μπορούσε να αποκληθεί η «γενιά» της. Η επίθεση στους Δίδυμους Πύργους και στο Πεντάγωνο, πέρα από την τραγική της διάσταση των χιλιάδων θυμάτων, είναι το γεγονός που άλλαξε τον κόσμο με τη βιαιότητα που χαρακτηρίζει τις μεγάλες ιστορικές στιγμές. Και όπως όλα τα ιστορικά γεγονότα αυτού του μεγέθους καθόρισε στη συνέχεια τις τύχες όλων των κατοίκων αυτού του πλανήτη.

Ας ξεκινήσουμε την απαρίθμηση από την Αμερική. Οσα συμβαίνουν μετά την 11η Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ οφείλονται σ’ αυτήν. Η Αμερική αντέδρασε στις επιθέσεις σαν ένα πληγωμένο θηρίο με τεράστια δύναμη που θέλει να πάρει εκδίκηση. Αποδύθηκε σ’ έναν πόλεμο χωρίς τέλος κατά της τρομοκρατίας για να φύγει από το Αφγανιστάν έπειτα από μία εικοσαετία χωρίς να έχει καταφέρει να την εξαλείψει και παραδίδοντας τη χώρα στους Ταλιμπάν. Εκανε στη συνέχεια τον καταστροφικό πόλεμο στο Ιράκ προκαλώντας μια γενικευμένη αστάθεια στη Μέση Ανατολή οι συνέπειες της οποίας δεν έχουν ημερομηνία λήξης.

Η μακροχρόνια εμπλοκή τους στα δύο αυτά μέτωπα και η οικονομική αφαίμαξη που προκάλεσαν, οδήγησαν ένα μεγάλο τμήμα Αμερικανών σε ακραίες πολιτικές τοποθετήσεις, σε επανεμφάνιση του απομονωτισμού και του χριστιανικού φονταμενταλισμού. Αποτέλεσμα η επικράτηση του Τραμπ στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα.

Οσο αυτά συνέβαιναν, με τις ΗΠΑ να θυσιάζουν εκατόμβες νέων ανθρώπων για να υποστηρίξουν τις επιλογές τους που σε μεγάλο βαθμό ήταν μονόδρομος, η Κίνα αφοσιωνόταν στην οικονομική της ανάπτυξη με αποτέλεσμα να απειλεί σήμερα την αμερικανική πρωτοκαθεδρία στην παγκόσμια σκηνή. Αν δεν συνέβαινε η 11η Σεπτεμβρίου ο μονοπολικός κόσμος που αναδύθηκε μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης θα είχε σίγουρα μεγαλύτερη διάρκεια. Η φθορά από τους δύο πολέμους και η απώλεια ισχύος των ΗΠΑ, άφησαν ελεύθερο το πεδίο στην ανάδειξη ενός πολυπολικού κόσμου με την Κίνα να τις ανταγωνίζεται σε ισότιμη βάση.

Αυτόν τον πολυπολικό κόσμο έκανε σημαία του ο Πούτιν πολύ πριν από την εισβολή στην Ουκρανία και πάνω στο αφήγημα της αμερικανικής υποχώρησης στήριξε την επίθεσή του σε μια ανεξάρτητη χώρα πιστεύοντας ότι δεν θα συναντήσει αντίσταση.

Εχει υποστηριχθεί ότι η δραματική εικόνα αποχώρησης των αμερικανικών δυνάμεων από την Καμπούλ το καλοκαίρι του 2021, ενίσχυσε την πεποίθησή του. Αλλά ευτυχώς χάρις στην ηρωικότητα των Ουκρανών και την ενότητα της Δύσης τα σχέδια κατοχής της Ουκρανίας δεν πραγματοποιήθηκαν. Είναι αυτή η πορεία αναστρέψιμη; Το κλειδί βρίσκεται στα χέρια του αμερικανικού λαού. Το βαθύ τραύμα που προκάλεσε η 11η Σεπτεμβρίου δεν έχει κλείσει για ένα μεγάλο τμήμα του που εξακολουθεί να στηρίζει τον Τραμπ και θα ήθελε να τον ξαναδεί στην εξουσία. Αν αυτό συμβεί, θα πρέπει να προετοιμαστούμε για το τέλος του δυτικού κόσμου όπως τον έχουμε γνωρίσει.

Η Ευρώπη δεν είναι έτοιμη να υποκαταστήσει τις ΗΠΑ και μάλλον δεν θα είναι ποτέ. Η Κίνα θα αξιοποιήσει το κενό αν και είναι αμφίβολο αν θα μπορέσει παρά τις προσπάθειες που καταβάλλει με τις χώρες BRICS να δημιουργήσει εναλλακτικό θεσμικό σύστημα. Αυτό το κενό θα οδηγήσει σε αδυναμία επίλυσης κρίσεων και σε μεγάλη αστάθεια παγκοσμίως με ενίσχυση του αναθεωρητισμού.

Η Ινώ Αφεντούλη είναι εκτελεστική διευθύντρια του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων.