Ασφάλεια

Η σύμπτωση της μεγάλης καταστροφής στη Θεσσαλία με τον φόνο του Αντώνη Καρυώτη στον Πειραιά είναι ασφαλώς τυχαία. Φέρνει όμως στην επιφάνεια δύο συλλογικά αισθήματα, που αρχίζουν να δυναμώνουν και να απειλούν ευθέως τον κοινωνικό ιστό.

Το ένα είναι η αδυναμία. Η απόδοση συγκεκριμένων ευθυνών για τις τρομακτικές εικόνες που βλέπαμε χθες από τα χωριά του Κάμπου αποτελεί σύνθετο έργο: οι βροχοπτώσεις είναι πράγματι πρωτοφανείς, όπως πρωτοφανείς ήταν και οι φωτιές. Για τον αγρότη που χάνει τη σοδειά του όμως, όπως και για τον άνθρωπο που βλέπει το σπίτι του να καίγεται, μικρή σημασία έχει αν φταίει η κυβέρνηση ή η κλιματική αλλαγή. Το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: νιώθει χαμένος. Τρέμει την επόμενη μέρα. Δεν ξέρει πώς θα ταΐσει τα παιδιά του. Εκεί λοιπόν πρέπει να παρέμβει το οργανωμένο κράτος και να βοηθήσει γρήγορα, πειστικά και αποτελεσματικά.

Το άλλο είναι η αναλγησία. Ο πολλαπλασιασμός των κρουσμάτων ωμής, ακραίας και αναίτιας βίας σε διάφορους χώρους – σπίτι, γήπεδο, δρόμοι, μέσα μεταφοράς – δεν δείχνει μια γενική αποκτήνωση: οι δράστες εξακολουθούν να αποτελούν μια κοινωνική μειοψηφία. Δοκιμάζει όμως τις ευαισθησίες της πλειοψηφίας. Την εξοικειώνει με γεγονότα που την πρώτη φορά «ξεφεύγουν από κάθε λογική» και «είναι μια γροθιά στο στομάχι», τη δεύτερη είναι δυσάρεστα και την τρίτη είναι πια συνηθισμένα. Εκτός λοιπόν από την αυτονόητη ανάγκη για άμεση απόδοση δικαιοσύνης, χρειάζεται και βαθύτερη δουλειά ήδη από τις νεαρές ηλικίες. Οπως είπε χθες στη «Βουλή των Εφήβων» ο υπουργός Παιδείας Κυριάκος Πιερρακάκης, για τον «αφοπλισμό της βίας» χρειάζονται πολιτική παιδεία (δηλαδή καλλιέργεια κριτικής σκέψης) και συμμετοχή (δηλαδή συνεργασία για την αλλαγή των αντιλήψεων).

Αυτό που εν τέλει αναζητείται είναι η ασφάλεια. Αλλά όχι μια ασφάλεια σαν κι αυτή που υπόσχονται οι λαϊκιστές και όσοι θέλουν να κολακέψουν τους λαϊκιστές. Το πρόβλημα της χώρας δεν είναι, ούτε άλλωστε ήταν ποτέ, οι πρόσφυγες κι οι μετανάστες. Η απειλή για τον κοινωνικό ιστό δεν είναι εισαγόμενη, αλλά εσωτερική: λέγεται ανευθυνότητα, προχειρότητα, ανομία, αναβλητικότητα, ανικανότητα. Δεν αφορά μόνο το κράτος, η ατομική ευθύνη έχει αποφασιστική σημασία. Από το κράτος όμως προέρχονται αναγκαστικά όλες οι πρωτοβουλίες και όλα τα μέτρα.

Ο όρος που ακούγεται τελευταία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι «προστατευτικό κράτος». Eνα κράτος που παρεμβαίνει στις αγορές όταν δεν λειτουργούν καλά, επενδύει στο μέλλον και επεκτείνει μαζικά στις μη ορυκτές μορφές ενέργειας. Ενα κράτος που παρέχει ασφάλεια σε έναν επικίνδυνο κόσμο, με ελάχιστο εγγυημένο μισθό, απουσία διακρίσεων και σεβασμό στον πολίτη. Οπως είπε ο Νίκος Ανδρουλάκης χθες στο MEGA, ασφάλεια είναι η αστυνόμευση, ασφάλεια είναι και η πολιτική προστασία. Και η ασφάλεια δεν έρχεται σε αντίθεση με τα ανθρώπινα δικαιώματα. Γιατί και η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ασφάλεια παρέχει.