Η κοινωνία

Αυτές τις μέρες γράφονται κάτι ωραία κομμάτια και ανεβαίνουν σπαρακτικά σχόλια που συγκλίνουν στο ίδιο ερώτημα: «πώς γίναμε έτσι ως κοινωνία;». Ολα αυτά, με αφορμή το φονικό στον Πειραιά. Ομως νομίζω ότι πρόκειται περί λάθους. Γιατί η κοινωνία, σε αντίστοιχα περιστατικά, είναι πιο ευαισθητοποιημένη από ποτέ. Μπορεί να μεταβολίζει πιο εύκολα το σοκ, γιατί τα περιστατικά διαδέχονται το ένα το άλλο, αλλά επιδεικνύει αντανακλαστικά που δεν εκδήλωνε στο παρελθόν. Δείτε, για παράδειγμα, πώς αντιδρά όταν έρχονται στο φως κακοποιήσεις ζώων ή πώς κινητοποιείται, όχι βέβαια στο σύνολό της, σε περιπτώσεις αυθαιρεσίας από την πλευρά της εξουσίας. Ναι, δεν θα διαφωνήσω αν μου πείτε ότι σε κάποιο βαθμό ορισμένες αντιδράσεις στα social είναι προσχηματικές, απλώς διατυπώνονται ώστε να καταγραφούν.

Ομως θα αδικούσαμε την αλήθεια αν λέγαμε ότι στο έγκλημα του Πειραιά αντανακλάται το πρόσωπο μίας ολόκληρης κοινωνίας. Ούτε πιστεύω ότι έχουμε κρούσματα υπερβολικά περισσότερα σε σχέση με το παρελθόν. Απλώς τώρα τα πάντα καταγράφονται από μία κάμερα, ασφαλείας ή κινητού τηλεφώνου. Ζούμε όλοι στο ίδιο χωριό και τα νέα ταξιδεύουν αμέσως. Και η κοινωνία βάζει τις φωνές, συχνά και τα κλάματα. Δεν παρακολουθεί αμέτοχη από τον καναπέ. Συζητά, διαμαρτύρεται και ενίοτε αναλαμβάνει πρωτοβουλίες.

Είναι άλλο, λοιπόν, η κοινωνία και άλλο η εκδήλωση κάποιων συμπεριφορών που δύσκολα τις συναντούσες στο παρελθόν. Αυτές οι συμπεριφορές, πράγματι, θα μπορούσαν να αποδοθούν στην πίεση που ασκεί ο τρόπος ζωής, στις απαιτήσεις ενός ναρκισσιστικού πολιτισμού, αν θέλετε σε μία γενικευμένη αγχώδη διαταραχή. Ναι, ο κόσμος γίνεται πιο σκληρός, αλλά την ίδια στιγμή η κοινωνία προσπαθεί να προβάλλει αντιστάσεις. Αυτό ακούγεται αντιφατικό, καθώς ο κόσμος και η κοινωνία δείχνουν έννοιες ταυτόσημες. Τι να σας πω, μπορεί κατά μόνας να έχουμε γίνει πιο ευαίσθητοι και εν συνόλω πιο καθίκια. Μπερδεμένος είμαι, όπως και εσείς.