Γιατί η Κίνα δεν έχει βιαστεί να σώσει την οικονομία της;

Η συνολική ζήτηση της Κίνας έχει αποδυναμωθεί σημαντικά τα τελευταία τρία χρόνια. Εκτός από τις διαρκείς επιπτώσεις της πολιτικής της Κίνας κατά του Covid, η χώρα έχει επίσης επιβαρυνθεί από τη μείωση της παγκόσμιας ζήτησης. Οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 14,5% σε ετήσια βάση τον Ιούλιο, μια έντονη αντίθεση από την ισχυρή αύξηση των εξαγωγών 17,2% που καταγράφηκε τον Ιούλιο του 2022. Δεδομένων αυτών των πιέσεων ύφεσης, η απόφαση της κυβέρνησης να μην ανακοινώσει ένα τεράστιο πακέτο τόνωσης, όπως πολλοί είχαν προβλέψει, άφησε ξένους και κινέζους παρατηρητές βαθιά μπερδεμένους. Ενώ οι ηγέτες της Κίνας γνωρίζουν σίγουρα για τη συνεχιζόμενη οικονομική επιβράδυνση, μπορεί να εκτιμούν ότι ο κίνδυνος μιας διάσωσης είναι χειρότερος από τον κίνδυνο αδράνειας. Ή ίσως έχουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην ανθεκτικότητα της εγχώριας οικονομίας έναντι μιας παγκόσμιας ύφεσης και πιστεύουν ότι η οικονομία θα ανακάμψει γρήγορα από μόνη της.

Ανεξάρτητα από αυτό, η Κίνα φαίνεται ότι επέλεξε να μη λάβει περαιτέρω μέτρα. Στην πραγματικότητα, η Κίνα αντιμετωπίζει σήμερα σημαντικά εμπόδια σε οποιαδήποτε πρόσθετη οικονομική παρέμβαση.

Εξάλλου, η συσσώρευση τεράστιων χρεών, ιδίως μεταξύ των τοπικών κυβερνήσεων, έχει αφήσει στην Κίνα περιορισμένο περιθώριο ελιγμών. Επιπλέον, το εξωτερικό περιβάλλον γίνεται όλο και πιο δυσμενές για την Κίνα από τουλάχιστον το 2018, παρουσιάζοντας προκλήσεις σε αντίθεση με όσες έχει αντιμετωπίσει τα τελευταία 40 χρόνια.

Κατά συνέπεια, η Κίνα έχει υιοθετήσει μια ολοένα και πιο προσεκτική προσέγγιση στη μακροοικονομική διαχείριση. Η νομισματική πολιτική είναι μια ενδιαφέρουσα περίπτωση. Κατά την έναρξη της πανδημίας Covid-19 τον Μάρτιο του 2020, για παράδειγμα, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ μείωσε αμέσως τα επιτόκια σχεδόν στο μηδέν. Αντίθετα, η Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας (PBOC) μείωσε τα επιτόκια μόνο κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες. Ομοίως, ενώ η Fed αύξησε τα επιτόκια ταχέως ως απάντηση στον αυξανόμενο πληθωρισμό κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες από τον Μάρτιο του 2022, η PBOC επιδίωξε μια σειρά από μέτριες μειώσεις επιτοκίων για να αντιμετωπίσει την ανάπτυξη του ΑΕΠ και τη μείωση της ζήτησης.

Αυτή η προσέγγιση είναι επίσης ο κύριος λόγος για τον οποίο η Κίνα έχει αποφύγει τον υψηλό πληθωρισμό τα τελευταία δύο χρόνια. Αυτό κατέστη σαφές σε ομιλία του Απριλίου από τον πρώην κυβερνήτη της PBOC, Γι Γκανγκ, κατά την επίσκεψή του στο Peterson Institute for International Economics στην Ουάσιγκτον. Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, ο Γι τόνισε τη συμμόρφωση της PBOC στη λεγόμενη «αρχή της εξασθένησης», η οποία υποδηλώνει ότι οι κεντρικοί τραπεζίτες θα πρέπει να απέχουν από τη λήψη δραστικών μέτρων υπό αβέβαιες συνθήκες. Ενώ αυτή η γνωστή ιδέα εισήχθη για πρώτη φορά από τον οικονομολόγο του Yale, Γουίλιαμ Μρέιναρντ το 1967, η ομιλία του Γι πρόσφερε πολύτιμες γνώσεις σχετικά με τη μετατόπιση της οικονομικής πολιτικής σκέψης της Κίνας τα τελευταία χρόνια.

Θεωρητικά, μια πιο συντηρητική νομισματική πολιτική θα μπορούσε να ευθυγραμμίσει καλύτερα τα βραχυπρόθεσμα μέτρα και τους μακροπρόθεσμους στόχους. Για τον σκοπό αυτό, οι κεντρικές τράπεζες θα πρέπει να καθορίσουν τα πραγματικά επιτόκια όσο το δυνατόν πλησιέστερα στον δυνητικό ρυθμό αύξησης της παραγωγής. Το πρωτοποριακό έργο του νομπελίστα οικονομολόγου Εντμπουντ Σ. Φελπς σχετικά με το ποσοστό αποταμίευσης χρυσού κανόνα δείχνει τα οφέλη αυτής της προσέγγισης.

Η επαναφορά της συνολικής ζήτησης στα προ πανδημίας επίπεδα είναι ζωτικής σημασίας για την επιτάχυνση της οικονομικής ανάκαμψης της Κίνας. Για τον σκοπό αυτό, η δημοσιονομική και νομισματική πολιτική της Κίνας μπορεί να είναι πιο προσεκτική, δεδομένου ότι οι πολιτικές αποφυγής κινδύνου έχουν παραμείνει σε ισχύ για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα. Ενώ οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αντιμετωπίζουν μια λεπτή πράξη εξισορρόπησης, ο αυξανόμενος κίνδυνος μιας παρατεταμένης ύφεσης υπογραμμίζει την ανάγκη εξεύρεσης πιο αποτελεσματικών λύσεων στις πιεστικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η κινεζική οικονομία.

Ωστόσο, η Κίνα θα μπορούσε να κάνει περισσότερα για να εξισορροπήσει την οικονομία της. Με τη δέσμευση να πραγματοποιήσει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, να αφαιρέσει τα εμπόδια εισόδου και να ανοίξει τομείς που είναι επί του παρόντος κλειστοί στον ξένο ανταγωνισμό -όπως η εκπαίδευση, η κατάρτιση, η συμβουλευτική και η υγειονομική περίθαλψη- η Κίνα θα μπορούσε να δημιουργήσει πολλές ευκαιρίες αγοράς για τον ιδιωτικό τομέα και να πλησιάσει για την επίτευξη μακροπρόθεσμης οικονομικής σταθερότητας.

Ο Ζανγκ Γιουν είναι πρύτανης του School of Economics στο Fudan University και διευθυντής του China Center for Economic Studies, ομάδας σκέψης στη Σαγκάη