Ελληνικό καλοκαίρι

Ποιος μας κατάντησε τέτοιους; Πώς είναι δυνατόν να αγαπάω την πατρίδα μου και να ντρέπομαι για τους συμπατριώτες μου; Δηλαδή για τον εαυτό μου τον ίδιο και για τον φίλο ή τον διπλανό μου. Παράξενο καλοκαίρι, καταχνιά, φωτιές και καψαλισμένη χώρα απ’ άκρη σ’ άκρη, τρελός άνεμος που αποτελειώνει ό,τι έχει απομείνει. Καμένες η Θράκη, η Ρόδος, η Εύβοια, το ένα τρίτο της Αττικής! Παράξενη, τρομακτική εποχή με αλλαγές, αφανείς ή φανερές. Που επιταχύνονται χωρίς να μπορεί κανείς να προβλέψει εύκολα τις συνέπειες. Οσο κι αν το σύστημα επιμείνει ένοχα στο ισχύον status quo.

Οι άνθρωποι διεκδικούν απελπισμένοι ό,τι η διαφήμιση της ευτυχίας τους υπόσχεται, λίγες, ανέφελες δηλαδή διακοπές, ένα ταξίδι που θα ισοφαρίσει όλα τα προηγούμενα κακά, τις εκπτώσεις της καθημερινότητάς τους, έναν άνθρωπο που θα έχει όλες τις αρετές των lifestyle περιοδικών και καμιά, ανθρώπινη, αδυναμία. Μια ευκαιρία να ξεφύγουν από την εγκλωβισμένη ζωή τους, τον παγιδευμένο τους εαυτό. Με τις διακοπές του καλοκαιριού έχει κανείς την ευκαιρία να δει την άλλη Ελλάδα αλλά και όλους τους Ελληνες εκτός πολιτικών προσήμων και εκτός του οικείου τους χώρου. Χαλαρά υποτίθεται! Σε ραστώνη.

Και τι διαπιστώνει; Οτι είμαστε στις διακοπές ίδιοι ή και χειρότεροι από ό,τι στην καθημερινότητά μας, άπαντες, δεξιοί, αριστεροί, αδέξιοι, αμφιδέξιοι. Χωρίς χιούμορ και χωρίς ανοχή για το διαφορετικό. Χωρίς αγάπη τελικά για τον τόπο, την ιστορία του και τους εαυτούς μας τους ίδιους. Το άθλιο γούστο και η ανύπαρκτη παιδεία μας αποκαλύπτονται οδυνηρά στα αυθάδη κτίσματα που οικοδομούμε, στο πώς διαλέγουμε τους εξίσου άθλιους «αιρετούς» μας – η παρακμή της τοπικής αυτοδιοίκησης είναι κραυγαλέα  – αλλά και στο πως ασχημονούμε στο τοπίο, στα βουνά στις παραλίες, είτε καίγοντας είτε «αξιοποιώντας» το. Το κίνημα της πετσέτας απλώς έφερε στην επιφάνεια την απεχθή πραγματικότητα που βιώνουμε όλοι επί δεκαετίες σιωπώντας αιδημόνως. Αφού όλες οι Αρχές και οι εξουσίες εκώφευαν ξεδιάντροπα.

Από τη μία οι παχύσαρκοι, νωθροί, «πέρα βρέχει» ή «ξέρεις ποιος είμαι ‘γω» συμπατριώτες μου κι από την άλλη πλευρά οι ξένοι «Φιλέλληνες» που αγοράζουν μεθοδικά τον τόπο μας, τα καλύτερα κομμάτια του διώχνοντας σιγά σιγά τους ντόπιους. Που μας αγαπούν λίγο λιγότερο από όσο μας σιχαίνονται. Ολόκληρα χωριά στη Μάνη, την Τήνο, στο Πήλιο, στην Αρκαδία (!) στη λεβεντομάνα (;) Κρήτη ανήκουν σε Γερμανούς, Ελβετούς, Γάλλους κ.λπ. Η κρίση επιτείνει την απελπισία και ο άνευ στρατηγικής τουρισμός του γενικού ξεπουλήματος τον αφελληνισμό της χώρας.

Ο, τι ψηφίζει η άβουλη Βουλή, επαναλαμβάνει ο νωθρός, αεριτζής ιδιώτης. Να εξασφαλίσει το σήμερα καθιστάμενος παθητικός θεατής. Κανείς δεν πονάει τίποτε πια. Κι ο χειρότερος ρατσισμός των Ελλήνων είναι προς τους ίδιους τους Ελληνες. Σε μια χώρα που καταβυθίζεται παρά τα Καγιέν, τα SUV, τα κότερα και τις γεμάτες ταβέρνες. Στις κοινωνίες των μαζικών ατομισμών η ζωή η ίδια είναι πρόβλημα μέγα, γι’ αυτό και επισημοποιούνται τα λογής υποκατάστατα. Οι μοναξιές βαφτίζονται σχέσεις, οι ευκαιριακές συνευρέσεις δύο φιδιών κάτω απ’ το ίδιο ξερολίθαρο, οικογένειες, τα παραισθητικά παιχνίδια που δημιουργεί ο κάθετος ήλιος όταν φωτίζει έκκεντρα τα πρόσωπα, έρωτες…

Ο Μάνος Στεφανίδης είναι ομότιμος καθηγητής του ΕΚΠΑ, ιστορικός τέχνης, μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων