Η νέα έξοδος του «Αμπντουλχαμίντ Χαν»

Στις 3 Αυγούστου 2022, με άρθρο μου στα «ΝΕΑ», είχα τονίσει πως το πλωτό γεωτρύπανο «Αµπντουλχαµίντ Χαν» δεν αγοράστηκε για να «κάθεται» και πως αργά ή γρήγορα θα εκτελούσε θαλάσσια γεώτρηση.

Ακριβώς έναν χρόνο μετά, παραμονή της 49ης επετείου του Αττίλα B’ (14/8/1974), το γεωτρύπανο εξήλθε πάλι. Ας θυμηθούμε τα γεγονότα:

Στις 9 Ιουνίου 2022, ο τούρκος πρόεδρος, με το πέρας της άσκησης Efes, μεταξύ άλλων είχε δηλώσει πως το πλωτό γεωτρύπανο «Αμπντουλχαμίντ Χαν» θα ήταν έτοιμο για εργασίες στις 15 Ιουλίου ’22. Οπως θυμόμαστε υπήρξε μια μικρή καθυστέρηση εξόδου του, λόγω τεχνικών προβλημάτων, ή γιατί ο τούρκος πρόεδρος ήθελε να δείξει το καλό ανεκτικό του πρόσωπο στην περσινή Σύνοδο του ΝΑΤΟ – μεταξύ άλλων – και στο θέμα των γεωτρήσεων.

Η νέα ημερομηνία που δόθηκε ήταν η 9η Αυγούστου 2022, εντούτοις το πλοίο έπλεε νωρίτερα, σε δοκιμαστικούς πλόες με σκοπό τη γεώτρηση την οποία δεν έκανε. Σαφώς οι δηλώσεις, που συνοδεύονται από πράξεις και πέρυσι και φέτος, εντάσσονται στο πλαίσιο των ψυχολογικών επιχειρήσεων, της πολιορκίας και του διαρκούς υβριδικού πολέμου που ασκεί η γείτονα. Εντούτοις το πλωτό γεωτρύπανο δεν αγοράστηκε για να κάθεται, όπως εμφατικά τόνιζα. Πιθανολογώ πως θα δράσει και σίγουρα σε συνδυασμό με τις επετειακές ημερομηνίες που αρέσκεται να ενεργεί η Τουρκία (Αττίλας B’ και 101 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή) θα πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι, παρά τους «ευσεβείς πόθους» κοινής συνεννόησης.

Εστω και εάν η διεθνής κοινότητα δεν θα ανεχόταν μια καταχρηστική γεώτρηση από την Τουρκία, ειδικά στις τρέχουσες «ήπιες» συγκυρίες, δεν θα πρέπει να αποκλείσουμε τη στρεψοδικία που αρέσκεται η Τουρκία.

Δεν είναι απρόβλεπτη χώρα, όπως αδόκιμα τη χαρακτηρίζουν πολλοί, τουναντίον πλήρως προβλέψιμη και σταθερά εχθρική με ενεργό casus belli και α λα τούρκα (υποκειμενική) ερμηνεία του Διεθνούς Δικαίου. Σίγουρα δεν έχει «αυτοκαταστροφικές τάσεις», όμως μας έχει δηλώσει πως το μέλλον ανήκει στην Ευρασία και εκεί στρέφεται σιγά σιγά, θεωρώντας παρηκμασμένη τη Δύση (ΕΕ και ΗΠΑ), λόγω δημογραφικού και αδυναμίας επάρκειας σε ενέργεια και τρόφιμα. Δηλαδή των συνεπειών που κατέδειξε ο πόλεμος στην Ουκρανία.

Γιατί άραγε την ώρα της πλασματικής ηρεμίας, η Τουρκία επιλέγει να βγάλει το «Αµπντουλχαµίντ Χαν»; Η εύκολη απάντηση είναι πως έχει αναφαίρετο δικαίωμα, όσο αυτό ενεργεί στα ύδατά της. Η σύνθετη απάντηση σχετίζεται, αφενός με την αμφισβήτηση κυριαρχικών – υπαρκτών ή εν δυνάμει – δικαιωμάτων της Ελλάδας στη θαλάσσια περιοχή και αφετέρου με την «προβολή σημαίας» ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο, θέλοντας η Τουρκία να καταδείξει, urbi et orbi, πως ο κλειδοκράτορας της περιοχής είναι αυτή και πως ουδέν γίνεται χωρίς τη συναίνεση και το εργολαβικό της αντάλλαγμα/ όφελος.

Τέλος, σε κάθε περίπτωση, εάν και εφόσον ξεκινήσουν καλόπιστες συζητήσεις με την Ελλάδα, για την υπογραφή συνυποσχετικού προσφυγής σε διεθνές όργανο επίλυσης διαφορών, η Τουρκία δεν θα ξεκινήσει από μηδενική βάση, αλλά από τη βάση που θα της επιτρέπει η ισχύς της, δηλαδή η παρουσία της στην περιοχή, ως επιμελέστερη (βλ. σχετ. τι ορίζει ο Νόμος για τον επιμελέστερο).

Ο Δημήτρης Σταθακόπουλος είναι δρ Παντείου Πανεπιστημίου,
οθωμανολόγος/ τουρκολόγος, συνεργάτης του Εργαστηρίου
Τουρκικών και Ευρασιατικών Μελετών του Πα. Πει., δικηγόρος
παρ’ Αρείω Πάγω, μέλος ΕΑΔΗΣΥ