Υποχώρησε ο τζίρος των δημοπρασιών

Ποιος είπε ότι ο Αύγουστος δεν έχει ειδήσεις; Η έκθεση που υπογράφει η επενδυτική τράπεζα Morgan Stanley σε συνεργασία με την εξειδικευμένη στο εμπόριο έργων τέχνης ιστοσελίδα Artnet News και τη βάση δεδομένων Artnet Price που χαρτογραφεί και αναλύει πως κινήθηκε το πρώτο πεντάμηνο του 2023 στην παγκόσμια αγορά τέχνης βάσει των αποτελεσμάτων των δημοπρασιών. Και όχι μόνο έχει ειδήσεις, αλλά και εξαιρετικό ενδιαφέρον για το πώς κινήθηκε ο χώρος και μάλιστα με συγκεκριμένα παραδείγματα, αριθμούς και συγκριτικά στοιχεία σε σχέση με παλαιότερες χρονιές. Ας δούμε λοιπόν ανά κατηγορίες τι λένε οι δείκτες.

Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί. Ο συνολικός τζίρος των δημοπρασιών έργων τέχνης παγκοσμίως από 1ης Ιανουαρίου έως 20 Μαΐου ήταν 5 δισ. δολάρια, μειωμένος κατά 14% συγκριτικά με την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους. Εξ αυτών τα 2,6 δισ. διατέθηκαν σε δημοπρασίες που έγιναν στις Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που θέτουν τις ΗΠΑ στην κορυφή των χωρών που κινούν τα νήματα στην αγορά της τέχνης. Ο μέσος όρος πώλησης ενός έργου ήταν 42.172 δολάρια, μειωμένος κατά 6% συγκριτικά με το πρώτο πεντάμηνο του 2022, ενώ μείωση κατά 5% σημειώθηκε και στις αποκλειστικά μέσω Διαδικτύου δημοπρασίες των οίκων Christie’s, Sotheby’s, Phillips, Bohnams και της ιστοσελίδας Artnet. Στο σύνολό του ο τζίρος από τις διαδικτυακές δημοπρασίες ωστόσο εξακολουθεί να είναι αυξημένος κατά 300% σε σχέση με το 2019, αλλά μειωμένες κατά 64% συγκριτικά με το 2021. Ο μέσος όρος τιμών έργων που πωλήθηκαν μέσω αποκλειστικά διαδικτυακών δημοπρασιών διαμορφώνεται σε 17.794 δολάρια.

Ενδιαφέρον έχει ότι βάσει των στοιχείων της έκθεσης οι προτιμήσεις των συλλεκτών μένουν σχεδόν σταθερά ίδιες. Συγκρίνοντας τα στοιχεία του πρώτου πενταμήνου του 2013 και του 2023 στην κορυφή βρίσκεται ακλόνητος ο Πάμπλο Πικάσο με τον Αντι Γουόρχολ επίσης σταθερό στη δεύτερη θέση. Αλλαγή σημειώνεται στην τρίτη θέση, όπου ο Ζουάν Μιρό εκτοπίζεται φέτος στην έβδομη θέση από τη Γιαγιόι Κουσάμα. Σταθερός στην τέταρτη θέση επί μία δεκαετία παραμένει ο Μαρκ Σαγκάλ, ενώ η πεντάδα κλείνει επίσης με μια αλλαγή, με τον Αλεξάντερ Κάλντερ να παραχωρεί τη θέση του στον Ντέιβιντ Χόκνι και ο ίδιος να εμφανίζεται στην όγδοη.

Σύγχρονη τέχνη. Στην κατηγορία της σύγχρονης τέχνης την πρώτη πεντάδα καταλαμβάνουν δύο μόνο ονόματα, ο Ζαν Μισέλ Μπασκιά (1η, 2η και 4η θέση) και τις υπόλοιπες δύο θέσεις να κατέχει ο Γιομοσίτο Νάρα. Μια στάση επιβάλλεται και στους καλλιτέχνες που εκπροσωπούν τη μεταπολεμική τέχνη με τη Λουίζ Μπουρζουά να βρίσκεται στην πρώτη θέση δεδομένου ότι μία από τις υπερμεγέθεις «Αράχνες» της άλλαξε χέρια προς 32,8 εκατ. δολάρια και τον περυσινό κάτοχο του ρεκόρ των 195 εκατ. δολαρίων Αντι Γουόρχολ να απουσιάζει εντελώς από τη δεκάδα. Τη Λουίζ Μπουρζουά ακολουθούν ο Γκέρχαρντ Ρίχτερ (εμφανίζεται και στην τέταρτη θέση), ο Εντ Ρούσα και ο Λούσιαν Φρόιντ. Στους Ιμπρεσιονιστές κορυφαία τιμή κατά το πρώτο πεντάμηνο του έτους έπιασε το «Νησί στο Ατερσί» του Γκούσταβ Κλιμτ (53 εκατ. δολάρια), με τον Βασίλι Καντίνσκι να ακολουθεί (44,7 εκατ. δολάρια), ενώ στην τρίτη θέση συναντάμε τον Ανρί Ρουσό (43,5 εκατ. δολάρια).

{T20}Μεγαλύτερη πτώση καταγράφηκε στα μοντέρνα και ιμπρεσιονιστικά έργ{T20}α

Οσον αφορά στις πωλήσεις ανάλογα με το ύψος των τιμών η έκθεση παρατηρεί ότι o τζίρος για τα έργα που εκτιμώνται άνω των 10 εκατ. δολαρίων συρρικνώθηκε κατά 51% συγκριτικά με την ίδια περίοδο του 2022. Αντιθέτως άνοδος σημειώθηκε στις πωλήσεις έργων αξίας από 1 εκατ. έως 10 εκατ. κατά 14% και από 100.000 έως 1 εκατ. δολάρια αύξηση 18%. Η μεγαλύτερη πτώση καταγράφηκε στα μοντέρνα και τα ιμπρεσιονιστικά έργα που «έκαναν βουτιά» 30% μέσα σε ένα χρόνο, με τα μεταπολεμικά και τα σύγχρονα να ακολουθούν με πτώση 23%. Στην πρώτη κατηγορία, των Ιμπρεσιονιστών, θα πρέπει να ληφθεί βεβαίως υπόψη ότι πέρυσι ήταν μεγάλος ο αριθμός των έργων που προσφέρονταν προς πώληση. Αρκεί να αναλογιστεί κάποιος πως μόνο ο τζίρος για έργα του Μονέ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2022 ήταν 450,8 εκατ. δολάρια, ενώ φέτος μόλις 24 εκατ. δολάρια. Πιο σταθερή είναι η αγορά έργων των Μεγάλων Δασκάλων με μείωση μόλις 6% αν και πρέπει να αναφερθεί πως είναι μία από τις μικρότερες αγορές μαζί με των πολύ νέων καλλιτεχνών. Στην κορυφή αυτής της κατηγορίας ανήλθε ο Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς (φωτογραφία) καθώς το πρώτο πεντάμηνο του έτους πωλήθηκαν τέσσερα από τα έξι προσφερόμενα έργα του προς 54,7 εκατ. δολάρια, με τον Φρανίσκο Γκόγια να ακολουθεί καθώς τα 27 από τα 32 προσφερόμενα έργα του πωλήθηκαν συνολικά προς 20 εκατ. δολάρια.
Ο Πάμπλο Πικάσο χωρίς αμφιβολία είναι ο πλέον δημοφιλής στις δημοπρασίες, καθώς από τα 955 έργα του που βγήκαν στο σφυρί πωλήθηκαν τα 872 προς 272,9 εκατ. δολάρια.

{ARXS}Επιπτώσεις του Brexit .{ARXS} Ας δούμε τέλος και πώς διαμορφώνεται ο παγκόσμιος χάρτης αναφορικά με την αγορά της τέχνης. Οι ΗΠΑ, όπως προαναφέραμε, κρατούν τα σκήπτρα με τη Βρετανία να βιώνει έντονα τις επιπτώσεις του Brexit καταγράφοντας πτώση 27%. Διαφορετικό το τοπίο στην Κίνα όπου οι πωλήσεις αυξήθηκαν περισσότερο από 110%, γεγονός που οφείλεται κυρίως στη μετάθεση των φθινοπωρινών δημοπρασιών του 2023 στις αρχές του 2023.