Πρώτα τα βασικά

Η αποτελεσματικότητα του κράτους, δηλαδή των δημοσίων υπηρεσιών και οργανισμών του, σχετίζεται άμεσα με την καθημερινότητα του πολίτη, την ασφάλεια και το βιοτικό επίπεδο.

Γίνονται ατελείωτες συζητήσεις για την ανάγκη συστήματος αξιολόγησης, για το πώς αυτό μπορεί να εφαρμοστεί αποτελεσματικά και από ποιους.

Πριν κοιτάξουμε να δούμε το τι ισχύει στον ιδιωτικό τομέα, μπορούμε να ανατρέξουμε στις βασικές αρχές της οικονομικής επιστήμης και, ειδικά, του κλάδου που ασχολείται με τις επιχειρήσεις. Οι στόχοι αυτοί χωρίζονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες, οι οποίες, ανάλογα με τη «σχολή», ονομάζονται πρωταρχικοί, κύριοι και παραλειπόμενοι.

Ο πρωταρχικός στόχος μιας επιχείρησης και, γενικότερα, ενός οργανισμού, δεν είναι το κέρδος, ούτε η μεγιστοποίηση της αξίας και του πλούτου των μετόχων. Αναφέρεται σε κάτι πάρα πολύ βασικό. Πρωταρχικός στόχος μιας επιχείρησης είναι να λειτουργεί και να εξυπηρετεί τον λόγο για τον οποίο υπάρχει. Για παράδειγμα, μία βιοτεχνία παπουτσιών έχει ως πρωταρχικό στόχο να παράγει παπούτσια και να προμηθεύει με τα προϊόντα τους πελάτες. Οι τελευταίοι μπορεί να είναι ιδιώτες ή άλλες επιχειρήσεις. Το ίδιο ισχύει και για ένα περίπτερο ή μια πολυεθνική στον χώρο των υπηρεσιών. Δηλαδή, κατ’ αρχήν θα πρέπει να δουλεύει και να εξυπηρετεί τον λόγο ύπαρξής της.

Κάτι αντίστοιχο θα πρέπει να εφαρμοστεί στη δημόσια διοίκηση, σε όλες τις υπηρεσίες και τους οργανισμούς, ακόμα και στις ανεξάρτητες αρχές. Η πρώτη αξιολόγηση, το πρώτο κριτήριο θα πρέπει να απαντά στο εξής ερώτημα: Υπηρετεί τον λόγο ύπαρξής της;

Οσο απλοϊκό κι αν φαίνεται, τόσο θεμελιώδες είναι. Ειδικά εάν η ερώτηση θα πρέπει να απαντηθεί για όλα όσα απασχολούν την επικαιρότητα των ημερών για την αποτελεσματικότητα, για παράδειγμα, της αστυνομίας. Ας ξεκινήσουμε με τα βασικά, ας απαντήσουμε αν τελικά κάνει αυτό για το οποίο υπάρχει και στη συνέχεια προχωράμε και βελτιώνουμε και τα υπόλοιπα.