Οικολογικά

Το περιστατικό, αν και απολύτως ποιητικής καταγωγής, δεν παύει να παραμένει εκφραστικό μιας υψηλής οικολογικής ευαισθησίας. Πιστώνεται σε μια πολύ σημαντική νεοελληνίδα ποιήτρια, τη Διαλεχτή Ζευγώλη – Γλέζου (1901-1996), που το πρώτο ποιητικό της βιβλίο, το εκδομένο στα 1931 με τον τίτλο «Τα τραγούδια της μοναξιάς», είχε προλογίσει πολύ θερμά ο Κωστής Παλαμάς. Κατοικώντας με τον σύζυγο της, τον πολύ σημαντικό πεζογράφο Πέτρο Γλέζο, στον τελευταίο όροφο μιας τριώροφης οικοδομής στην Πλάκα, όσες φορές κι αν χρειαζόταν μέσα στη διάρκεια της μέρας να κατέβει ή να ανέβει την εσωτερική σκάλα της οικοδομής (δεν υπήρχε ασανσέρ), τη χρησιμοποιούσε πάντα από την πλευρά που τα σκαλοπάτια στενεύουν απελπιστικά παρά τον κίνδυνο που διέτρεχε να πέσει και να τραυματιστεί.

Στις παρατηρήσεις των οικείων της γι’ αυτόν τον ακατανόητο τρόπο που χρησιμοποιούσε τη σκάλα εδέησε κάποτε να απαντήσει και να πει: «Το κάνω γιατί χρησιμοποιώντας όλοι τη σκάλα από την πλευρά που φαρδαίνουν τα σκαλοπάτια επέρχεται γρηγορότερα η φθορά των μαρμάρων και επομένως γίνεται μοιραία η αντικατάστασή τους. Με αποτέλεσμα η λατόμευση της Πεντέλης και των άλλων βουνών της Αττικής να επιδεινώνει την καταστροφή τους».

Υπερβολή, νοσηρή ευαισθησία ή ακόμη και παραλογισμός, δεν μπορεί να αμφισβητήσει κανείς την ύπαρξη ενός κόκκου αληθείας στην απόφανση της Ζευγώλη που αν είχε λειτουργήσει, έστω και ως μια μικρή υποψία για την κοινή συνείδηση – ή για ένα μέρος της συνείδησης αυτής -, η σύνολη κατάσταση του κόσμου και της πραγματικότητας θα ήταν διαφορετική. Και ακόμη πιο αναμφισβήτητα οι πιστώσεις ώστε να επιβιώσει αξιοπρεπώς το ανθρώπινο γένος θα ήταν ακόμα πιο ισχυρές και πολύ πιο πλούσιες σε σχέση με όσες φαίνεται να διαθέτει σήμερα ο πλανήτης. Είναι άκρως εντυπωσιακή η σύμπτωση των ποιητών, αν θυμηθούμε τους στίχους του άδικα παραμελημένου ποιητή Αθου Δημουλά πως δεν τολμά να αγγίξει τα μάρμαρα (δεν θυμάμαι τώρα σε ποιον ακριβώς αρχαιολογικό χώρο αναφέρεται) «για να μην επιτείνει τη φθορά τους», ή την εξαίσια ρήση του Ρίλκε πως «αν καθαρίσει ο καθένας το κατώφλι του σπιτιού του, σε λίγο όλη η πόλη θα λάμψει».

Αξίζει να σημειωθεί πόσο μπροστάρηδες παραμένουν πάντα οι ποιητές όσον αφορά την πρόβλεψη μιας αλλαγής ώστε να μη φοβούνται να κατηγορηθούν για μια οπισθοδρομικότητα, όντας βέβαιοι πως κάποια στιγμή θα θεωρηθεί ως πραγματική εξέλιξη, φτάνει να αναλύσουμε στοιχειωδώς έστω τη ρήση του Ρίλκε. Ποιος πολιτικοποιημένος άνθρωπος στην εποχή του ποιητή δεν θα τον θεωρούσε ως συντηρητικό όταν θα πίστευε, ή κατηγορηματικά θα διατράνωνε, πως για να λάμψει η πόλη προϋπόθεση θα ήταν να παρέμβει το κράτος και ότι ο καθένας από μόνος του θα ήταν αδύνατο να το κατορθώσει.

Για να μεσολαβήσουν, χωρίς όμως κανείς στο μεταξύ να έχει συνετισθεί, αιώνες μιας ανανεούμενης διάψευσης και το κράτος να παραμένει, αν όχι για όλους, για τους περισσότερους τουλάχιστον, πανάκεια όσον αφορά τη λύση προβλημάτων που αν ο καθένας αποδεχόταν το ελαχιστότατο μερίδιο ευθύνης που του αναλογεί, δεν θα χρειαζόταν να χρεώνει εξ ολοκλήρου το κράτος με ευθύνες που όσο διαυγείς και συγκεκριμένες συνειδητοποιούνται σε ιδιωτικό επίπεδο, σε τόσο περίπλοκες και δύσκολα διευθετήσιμες εξελίσσονται σε γραφειοκρατικό. Ποιος θα το φανταζόταν πως μια μικρονοικοκυρίστικη άποψη, όπως το να φροντίζει κανείς τα του οίκου του, θα αποδεικνυόταν μια σωτήρια μακροσκοπική όραση;