Πώς θα επιτευχθούν οι κλιματικοί στόχοι

Τον «οδικό χάρτη» για μια ευρωπαϊκή ναυτιλία απαλλαγμένη από τον άνθρακα έως το 2050 περιγράφει ο νέος κανονισμός που εξέδωσε το Συμβούλιο για τη λεγόμενη «πρωτοβουλία FuelEU Maritime».

Το νέο νομοθέτημα, σύμφωνα με τους τους ευρωπαίους αξιωματούχους, θα παράσχει ασφάλεια δικαίου για τους διαχειριστές πλοίων και τους παραγωγούς καυσίμων και θα συμβάλει στην εκκίνηση της μεγάλης κλίμακας παραγωγής βιώσιμων ναυτιλιακών καυσίμων, με ουσιαστικό επακόλουθο την επίτευξη των κλιματικών στόχων μας σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο.

Για την «πρωτοβουλία FuelEU Maritime» έχει εκφραστεί θετικά η ελληνική και η ευρωπαϊκή ναυτιλία, καθώς «αναγνωρίζει τον κρίσιμο ρόλο των προμηθευτών καυσίμων στη διάθεση των απαιτούμενων ποσοτήτων ναυτιλιακών καυσίμων» όπως είχε αναφέρει η Ενωση Ελλήνων Εφοπλιστών.

Κύριος στόχος της «πρωτοβουλίας FuelEU Maritime», ως βασικού μέρους της δέσμης «Fit for 55» της ΕΕ, είναι η αύξηση της ζήτησης και της συνεπούς χρήσης ανανεώσιμων καυσίμων και καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τον τομέα της ναυτιλίας, με παράλληλη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας της θαλάσσιας κυκλοφορίας και αποφυγή στρεβλώσεων στην εσωτερική αγορά.

Επισημαίνεται ότι η δέσμη πρωτοβουλιών «Fit for 55» που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 14 Ιουλίου 2021 είναι να μπορέσει η ΕΕ να μειώσει τις καθαρές της εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά τουλάχιστον 55 % έως το 2030 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990 και να επιτύχει κλιματική ουδετερότητα το 2050.

Η νέα νομοθεσία «FuelEU Maritime» έχει ως σκοπό να θέσει τις θαλάσσιες μεταφορές στην πορεία των κλιματικών στόχων της ΕΕ για το 2030 και το 2050 και αναμένεται να συμβάλει καταλυτικά στην επίτευξη αποτελεσμάτων βάσει του ευρωπαϊκού νομοθετήματος για το κλίμα, τονίζει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Κύριες διατάξεις. Ο νέος κανονισμός περιλαμβάνει μια σειρά διατάξεων, οι σημαντικότερες εκ των οποίων είναι:
1 Εισάγει μέτρα για να εξασφαλιστεί ότι η ένταση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου των καυσίμων που χρησιμοποιούνται από τον τομέα της ναυτιλίας θα μειωθεί σταδιακά με την πάροδο του χρόνου, κατά 2% το 2025 σε έως και 80% έως το 2050.

2 Προβλέπει ειδικό καθεστώς κινήτρων για τη στήριξη της υιοθέτησης των λεγόμενων ανανεώσιμων καυσίμων μη βιολογικής προέλευσης (RFNBO) με υψηλό δυναμικό απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές.

3 Περιλαμβάνει εξαίρεση των ορυκτών καυσίμων από τη διαδικασία πιστοποίησης του κανονισμού.

4 Υποχρεώνει τα επιβατηγά πλοία και τα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων να χρησιμοποιούν από το 2030 ηλεκτρική τροφοδότηση από ξηράς για όλες τις ανάγκες ηλεκτρικής ενέργειας ενόσω είναι προσδεδεμένα στην αποβάθρα σε μεγάλους λιμένες της ΕΕ, με σκοπό τον μετριασμό της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στους λιμένες, οι οποίοι συχνά βρίσκονται κοντά σε πυκνοκατοικημένες περιοχές.

5Προβλέπει εθελοντικό μηχανισμό ομαδοποίησης, στο πλαίσιο του οποίου θα επιτρέπεται στα πλοία να συνδυάζουν το ισοζύγιο συμμόρφωσής τους με ένα ή περισσότερα άλλα πλοία, με την ομάδα – στο σύνολό της – να πρέπει να πληροί τα όρια έντασης εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά μέσο όρο.

6 Περιλαμβάνει εξαιρέσεις περιορισμένης χρονικής διάρκειας για την ειδική μεταχείριση των εξόχως απόκεντρων περιοχών, των μικρών νησιών και των περιοχών που εξαρτώνται οικονομικά σε μεγάλο βαθμό από τη συνδεσιμότητά τους.

7 Τα έσοδα που προκύπτουν από την εφαρμογή του κανονισμού («κυρώσεις FuelEU») θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για έργα που στηρίζουν την απαλλαγή του τομέα της ναυτιλίας από τις ανθρακούχες εκπομπές μέσω ενισχυμένου μηχανισμού διαφάνειας.

8 Παρακολούθηση της εφαρμογής του κανονισμού μέσω της διαδικασίας υποβολής εκθέσεων και επανεξέτασης της Επιτροπής.

Μετά την επίσημη έκδοση του κανονισμού που έγινε στα μέσα της προηγούμενης εβδομάδας ο νέος κανονισμός θα δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ μετά το καλοκαίρι και θα τεθεί σε ισχύ την εικοστή ημέρα μετά τη δημοσίευσή του. Οι νέοι κανόνες θα εφαρμοστούν από την 1η Ιανουαρίου 2025, εκτός από τα άρθρα 8 και 9 που θα εφαρμοστούν από τις 31 Αυγούστου 2024.