Ιανός, το αστέρι με τα δύο πρόσωπα

Οι αστρονόμοι ανακάλυψαν ένα αστέρι με «δύο πρόσωπα» και είναι μπερδεμένοι με την παράξενη εμφάνισή του. Η μια πλευρά αυτού του λευκού νάνου φαίνεται να αποτελείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από υδρογόνο και η άλλη από ήλιο. Είναι η πρώτη φορά που οι αστρονόμοι ανακάλυψαν ένα αστέρι που δείχνει να έχει αναπτύξει δύο αντίθετα πρόσωπα.

«Η επιφάνεια του λευκού νάνου αλλάζει εντελώς από τη μια πλευρά στην άλλη» εξηγεί η δρ Ιλάρια
Καγιάτσο, αστροφυσικός στο Caltech που ηγήθηκε της έρευνας. «Οταν δείχνω τις παρατηρήσεις στους συναδέλφους, μένουν έκπληκτοι».

Ο διπρόσωπος θεός

Το αστέρι, το οποίο απέχει περισσότερα από 1.000 έτη φωτός από τη Γη και βρίσκεται στον αστερισμό του Κύκνου, έχει το παρατσούκλι Ιανός, από τον διπρόσωπο ρωμαϊκό θεό, αν και η επίσημη επιστημονική του ονομασία είναι ZTF J1901+1458. Ανακαλύφθηκε αρχικά από το Zwicky Transient Facility (ZTF), ένα όργανο που σαρώνει τους ουρανούς κάθε βράδυ από το Παρατηρητήριο Παλομάρ του Caltech κοντά στο Σαν Ντιέγκο.

Η Καγιάτσο έψαχνε για λευκούς νάνους και ένα υποψήφιο αστέρι ξεχώριζε λόγω των γρήγορων αλλαγών στη φωτεινότητά του.

Περαιτέρω παρατηρήσεις αποκάλυψαν ότι ο Ιανός περιστρεφόταν γύρω από τον άξονά του κάθε 15 λεπτά. Οι μετρήσεις φασματομετρίας, που δίνουν τα χημικά δακτυλικά αποτυπώματα ενός αστεριού, έδειξαν ότι η μια πλευρά του αντικειμένου περιείχε σχεδόν αποκλειστικά υδρογόνο και η άλλη σχεδόν αποκλειστικά ήλιο.

Δύσκολο να εξηγηθεί

Η διπρόσωπη φύση του αστεριού είναι δύσκολο να εξηγηθεί καθώς το εξωτερικό του είναι καλυμμένο από αέριο που στροβιλίζεται. «Είναι δύσκολο για οτιδήποτε να διαχωριστεί» εξηγούν οι επιστήμονες. Μια εξήγηση είναι ότι ο Ιανός θα μπορούσε να υφίσταται μια σπάνια μετάβαση που προβλέπεται ότι συμβαίνει κατά τη διάρκεια της εξέλιξής του.

Οι λευκοί νάνοι είναι τα υπολείμματα αστεριών που κάποτε ήταν σαν τον Ηλιο μας. Καθώς τα αστέρια γερνούν, φουσκώνουν και μετατρέπονται σε κόκκινους γίγαντες. «Οχι όλοι αλλά μερικοί λευκοί νάνοι φαίνεται ότι περνούν από το να κυριαρχεί το υδρογόνο στην επιφάνειά τους σε μια φάση όπου κυριαρχεί το ήλιο» λέει η Καγιάτσο. «Ενδεχομένως να είχαμε πιάσει έναν τέτοιο λευκό νάνο στα πράσα να μεταμορφώνεται».

Τα ευρήματα δημοσιεύονται στο περιοδικό «Nature».