«Το βινύλιο είναι το χειροποίητο μωσαϊκό της μουσικής»

Τα τελευταία χρόνια επαναξιολογείται και εδώ και διεθνώς το βινύλιο. Λόγω ήχου αλλά και λόγω μιας επιστροφής σε μια ακρόαση σε σχέση με τη μουσική που έχει τα χαρακτηριστικά τελετουργίας. Το εξώφυλλο, τα credits των δημιουργών, ο ήχος της βελόνας στο πικάπ. Αν για κάποιους όλα αυτά συνιστούν επιστροφή, για τον συλλέκτη, ερευνητή και συγγραφέα Γιάννη Αλεξίου, συνιστούν απλώς μια καθημερινότητα που δεν διακόπηκε ποτέ! Ετρεχε επικοινωνιακά για χρόνια το Vinyl is Back, έναν θεσμό – εορτή για τους δίσκους, ενώ η θητεία του στα μουσικά συνέβαλε και σε δύο βιβλία. Ολα αυτά με μια πορεία από τις λαϊκές νότιες περιοχές των Αθηνών και μέχρι τον Τύπο όπου εργάστηκε – και σήμερα – μαχόμενα και δημιουργικά και όχι μόνον στα καλλιτεχνικά του χώρου. Η ιστορία του συνοψίζει δεκάδες ιστορίες νέων που ενηλικιώθηκαν στα μέσα του 1970 και του 1980, που φλέρταραν με τα τζαμαρίσματα σε γκαράζ και αποθήκες της πόλης, που έδωσαν το χαρτζιλίκι τους για έναν δίσκο, μια συναυλία ή ένα γήπεδο. Από τους πιο έγκυρους συνομιλητές ο Αλεξίου μάς ξεναγεί στον μαγικό κόσμο του βινυλίου και ανατρέχει σε βασικές στιγμές του δικού του επαγγελματικού και δημιουργικού ταξιδιού.

Κύριε Αλεξίου, σας γνωρίσαμε από τον θεσμό του Vinyl is Back αλλά σας ξέραμε χρόνια από την αφοσίωσή σας στη μουσική δημοσιογραφία στον Τύπο. Ας ξεκινήσουμε από τον ορισμό που δίδετε για τον δίσκο και τι σημαίνει για την εν συνόλω μουσική κουλτούρα. Κοινώς και παράλληλα, τι σημαίνει και για εσάς.

Τα αφτιά μου ύστερα από τόσα χρόνια που ακούω βινύλιο είναι αναλογικά. Νομίζω ότι η καρδιά μου έχει το σχήμα του. Το βινύλιο είναι το χειροποίητο μωσαϊκό της μουσικής κουλτούρας. Πολλοί όταν βγήκε το CD έτρεξαν να αντικαταστήσουν τη δισκοθήκη τους με το νέο προϊόν και μετά το μετάνιωσαν και έπαψαν να συλλέγουν μουσική. Δεν διανοήθηκα ποτέ κάτι τέτοιο. Μπορεί ως συλλέκτης να προτιμώ το βινύλιο, αλλά υπάρχει και ο ψηφιακός ήχος δίπλα του.

Η όλη ενασχόλησή σας με το βινύλιο πότε ξεκινά και σήμερα τι περιέχει η προσωπική σας συλλογή; Υπάρχει ένα ιερό ή πολλά δισκοπότηρα που περιλαμβάνει; Το τελευταίο
το ερωτώ δεδομένου πως οι ρέκτες των δίσκων έχουν και τις δικές τους εμμονές ή και αδυναμίες με τα είδη.

Ξεκίνησα τη συλλογή μου σε ηλικία 11,5 ετών ως μαθητής της ΣΤ’ Δημοτικού, τα Χριστούγεννα του 1978. Τότε ο πατέρας μου, μου δώρισε ένα πικάπ Dual 1224, που χρησιμοποιώ ακόμη, ίδιο με του Ελβις Πρίσλεϊ. Οταν το έφερε στην αυλή της μονοκατοικίας μας στη Νέα Σμύρνη το είδε ο παππούς μου: «Πόσο κάνει μια πλάκα;»… «230 δραχμές». Μου έδωσε 300: «Πήγαινε να πάρεις μία να δούμε πώς παίζει». Πετάχτηκα περίπου 500 μέτρα πιο πέρα, στο δισκάδικο της γειτονιάς μου, την «Πυραμίδα», απέναντι από τη Λεόντειο, και αγόρασα το «Who Are You» τον νέο τότε δίσκο των Who που είχα ακούσει στο Ποπ Κλαμπ του Γιάννη Πετρίδη και μου άρεσε πολύ. Η δισκοθήκη μου σήμερα έχει χιλιάδες δίσκους, μεγάλους και μικρούς, με πολλές ιστορίες πίσω τους. Ολοι αγορασμένοι. Οι εμμονές πολλές. Τελευταία ξαναπήρα όλους τους λίγους αυτούς δίσκους που για κάποιο λόγο είχα αποχωριστεί, αλλά και τις κασέτες εμπορίου. Μια μανία που είναι η καλύτερη παρέα της ζωής μου.

Καταγράφεται μια νέα τάση επιστροφής στο βινύλιο και εν Ελλάδι και στον κόσμο σήμερα και αυτό έχει να κάνει και με τον ήχο που θέλουμε; Θυμάμαι μια ρήση του Ντίλαν πως πάνω από όλα ο ήχος;

Αν εννοείται την ποιότητα του σημερινού ήχου όπως παράγεται δεν με ικανοποιεί προσωπικά. Γιατί οι κυκλοφορίες βινυλίων είναι πλέον όλες ψηφιακές και όχι αναλογικές, ενώ ο ήχος που ακούει ο περισσότερος κόσμος πλέον από το Διαδίκτυο και τις ψηφιακές φόρμες δεν είναι καν συγκρίσιμος με το παλιό βινύλιο που είναι ό,τι καλύτερο βγήκε ποτέ.

Πώς ξεκίνησε το δικό σας παράλληλο ταξίδι στον Τύπο και πώς άρχισαν να τέμνονται οι αγάπες σας για τη μουσική με το μάχιμο ρεπορτάζ – συνεντεύξεις κ.λπ.;

Η θητεία μου στις εφημερίδες ξεκίνησε το φθινόπωρο του 1986 ως μαθητευόμενος στην «Ακρόπολη» επί Ναζλίδη στο επαρχιακό ρεπορτάζ με τον Γιάννη Τσένη επικεφαλής. Παράλληλα φοιτούσα στο «Εργαστήρι της Δημοσιογραφίας». Η τελευταία εφημερίδα που δούλεψα ήταν η «Βραδυνή» από το καλοκαίρι του ’97 έως τον Οκτώβριο του ’13. Τα πρώτα χρήματα τα πήρα ως αθλητικός συντάκτης από τη «Φλόγα» και το «Φως» επί Νίκου Καρελά το 1987-88. Εκεί γνώρισα ως υλατζή τον αείμνηστο μουσικάνθρωπο Τάσο Ψαλτάκη – εκδότη του περιοδικού «Μουσικού Εξπρές» – όπου μοιραζόμασταν την τρέλα μας για τη μουσική και με παρότρυνε να μπω στη μουσική δημοσιογραφία γιατί, όπως έλεγε, έχω καλή πένα και χαραμιζόμουν ως αθλητικογράφος. Δώδεκα χρόνια μετά, το 2000, μου έδωσε ανεπίσημα, παρουσία του διευθυντή του «Crash» Kώστα Αναγνωστόπουλου, τον τίτλο του «Τελευταίου Rock’n’Roll Συντάκτη» που θα υπερασπιστώ ως το τέλος. Τον θεωρώ μέντορά μου. Ηταν μια προδιαγεγραμμένη μεταπήδηση που έγινε αμέσως μετά το στρατιωτικό μου, το 1991. Η μουσική με είχε κερδίσει ολοκληρωτικά. Οι εφημερίδες είναι το μεγάλο σχολείο της δημοσιογραφίας. Εκεί θα τριφτείς, θα έρθεις αντιμέτωπος με τον εαυτό σου και τους άλλους, τον χρόνο, τις αντοχές σου και θα δοκιμαστείς όσο πουθενά άλλου στον χώρο των ΜΜΕ. Οι εφημερίδες υπήρχαν πολλά χρόνια πριν απ’ την τηλεόραση. Θυμάμαι ξεκίνησα άφραγκος χαράματα να πάω στο Ζάγκρεμπ να δω τους Rolling Stones. Εφθασα στον σταθμό Λαρίσης με απρόσμενα δανεικά και σκοπό να γράψω αποκλειστική ανταπόκριση για το σόου που θα βλέπαμε προσεχώς στην Αθήνα, και τo πέτυχα. Εχω ξενυχτήσει έξω από το σπίτι φίλου για να μου δώσει φεύγοντας το πρωί για τη δουλειά τη φωτογραφική μηχανή του να τραβήξω σε αποκλειστικό ρεπορτάζ, τη μεταγραφή του Νόνι Λίμα. Εχω κάνει συνέντευξη την ημέρα του μεγάλου σεισμού του ’99 τηρώντας τον λόγο μου για ραντεβού με τον Μιχάλη Γενίτσαρη που απόρησε όταν με είδε στα χαλάσματα. Κάποιοι συνάδελφοι που δεν έχουν περάσει από το σχολείο της εφημερίδας και εμφανίζονται ως «δικαστές» χρησιμοποιώντας την όποια δύναμη του Διαδικτύου, καλό είναι να μην έχουν έπαρση. Ευτυχώς έζησα την καλή εποχή των εφημερίδων, αλλά και των περιοδικών, γιατί όπως όλα άλλαξαν, άλλαξε κι αυτή. Οταν έκλεισαν οι δισκογραφικές εταιρείες οι πρώτοι που έχασαν τις δουλειές τους από τις εφημερίδες ήταν οι μουσικοί συντάκτες και οι μουσικοκριτικοί. Σήμερα γράφω στο Ogdoo.gr και στο κλασικό περιοδικό Hxos+.

Ενα μέρος της ύλης και των βιωμάτων σας παροχετεύθηκε και σε δύο σημαντικά βιβλία: «Βινύλιο, τα καλύτερά μας χρόνια!» (εκδόσεις Φαρφουλάς, Οκτώβριος 2014) και  «Πρωτοπόροι του Ελληνικού Rock» (εκδόσεις Ogdoo Music Group, Ιούνιος 2021). Τι σκέψη κάνετε για το καθένα;

Στο πρώτο χώρεσαν όλες οι αναμνήσεις γύρω από το βινύλιο και τον κόσμο του, από τα πάρτι, τα στέκια, τη συλλογή δίσκων, τα δισκάδικα και τη μανία του συλλέκτη. Αναμνήσεις με λεπτομέρειες πριν ο χρόνος τις κλέψει. Η σκέψη μου είναι ότι τίποτα δεν πάει χαμένο, αλλά και όλα χάνονται με το πέρασμα του χρόνου. Στο δεύτερο τίμησα τους έλληνες rockers που έδωσαν την ψυχή τους για να έχει σήμερα το ελληνικό rock ελεύθερη έκφραση και τον χώρο που του αξίζει. Επίσης ήθελα μέσα μου να διερευνήσω τη σχέση rock και επανάσταση, μια θολή εικόνα.

Η διαδρομή σας ξεκινά από τις αθηναϊκές συνοικίες, Νέα Σμύρνη και όλα τα πάθη και τα λάθη ενός εφήβου που μεγαλώνει στα τέλη του 1970 και στις αρχές του 1980. Τι σήμαινε τότε η λαϊκή γειτονιά, ως τόπος ζύμωσης και ενηλικίωσης;

Γεννήθηκα στα σύνορα της Νέας Σμύρνης με την παλιά Αμφιθέα. Πιτσιρικάδες με τα ποδήλατα αλωνίζαμε την περιοχή του άλλοτε Βουρλοπόταμου στο Φάληρο και γυρίζαμε πίσω ως το παλιό λούνα παρκ στη Λεωφόρο Συγγρού, δίπλα στην Ελφίνκο. Τα βράδια μπουκάραμε στις άδειες μονοκατοικίες της γειτονιάς με φακούς και ψάχναμε για παλιά σεντούκια. Μια φορά βρήκαμε ένα μπαούλο γεμάτο σφαίρες από τον πόλεμο και το κρατήσαμε μυστικό. Τα καλοκαίρια με τα παιδιά της γειτονιάς κάναμε Ολυμπιακούς Αγώνες και παίζαμε μπάλα αχόρταγα στις αλάνες. Εχω παίξει βόλους με τον Δημήτρη Σαραβάκο. Ο Θωμάς Μαύρος παιδί 16-17 ετών ερχόταν στη μονοκατοικία μας και τον γύμναζε ο θείος μου, ο Γιώργος Νικολάου, στο κάτω σπίτι για να δυναμώσει ως παίκτης της πρώτης ομάδας του Πανιωνίου, της αγαπημένης ομάδας μου. Τις Κυριακές πηγαίναμε να τον δούμε να παίζει μπάλα. Οταν μεγάλωσα είχα την ευκαιρία να βλέπω με τους φίλους μου ελεύθερα σινεμά στο «Ρεξ» λόγω της διευθυντικής θέσης του πατέρα μου. Αλλά και θέατρο και επιθεωρήσεις. Κόλλησα με τον νέο ελληνικό κινηματογράφο. Ακόμη με τρελαίνει. Τα καλοκαίρια κάναμε κάμπινγκ στη Ραφήνα και όταν έπαιρνε την άδειά του ο πατέρας μου γυρνούσαμε οικογενειακώς όλη την Ευρώπη με τροχόσπιτο. Το λάθος ήταν ίσως ότι δεν πήγα στη Γενεύη όταν τελείωσα το σχολείο, αν και υπήρχε η δυνατότητα αυτή. Δεν μετάνιωσα για τίποτα και η δημοσιογραφία ήταν η μοναδική μου επιλογή από το λύκειο ακόμη. Από τη λαϊκή γειτονιά των 70s – 80s, άντε και 90s, δεν έμεινε τίποτα. Ολα τα σπίτια έγιναν πολυκατοικίες. Και το δικό μας το 2004. Κάθε σπίτι είχε ονοματεπώνυμο. Απέναντί μας ήταν το σπίτι του Πάνου Σκουρολιάκου. Πιο πέρα του Γιάννη Βούλτεψη. Η γειτονιά ήταν το όνειρο. Μια κλειδαρότρυπα να δεις τον κόσμο. Τώρα εν γένει έχει χάσει το νόημά της. Για μένα όμως πάντα θα σημαίνει κάτι.

Εχω μια εικόνα και συνοικιών που αποτέλεσαν ήδη από τα μέσα του 1970 τόπο και ίδρυσης, αλλά και δημιουργίας νέων συγκροτημάτων. Εχετε μια τέτοια εικόνα, παραστάσεις και αν ναι πείτε μας.

Η Νέα Σμύρνη όπου μεγάλωσα ήταν μουσικομάνα. Από εδώ ξεκίνησαν πολλοί μουσικοί και συγκροτήματα. Είναι η πατρίδα των Φατμέ, όπως έλεγε κι ο Νίκος Πορτοκάλογλου. Και ποιους δεν έχω δει live σε Πλατεία, Αλσος, Πανιώνιο, Μίλωνα. Πολλοί μουσικοί στις αρχές του ’80 έως και τα μέσα, έβαζαν ρεφενέ και νοίκιαζαν ισόγεια σε πυλωτές για τις πρόβες τους. Μέσα ήταν γεμάτα αβγοθήκες και βινύλια. Ημουν κοντά σε μια τέτοια παρέα. Κυκλοφορούσα πάντα με το «βαλιτσάκι του γιατρού» το οποίο ήταν γεμάτο με κασέτες που αντέγραφα από τα καινούργια μου βινύλια και τις δάνειζα ή χάριζα σε φίλους σαν πρόταση. Το περιεχόμενο άλλαζε, αλλά πάντα είχα μαζί το «Μεταφοραί Εκδρομαί ο Μήτσος», έτσι βγήκε το αστείο «Μαλάκα έχω και Πουλικάκο». Τότε υπήρχε μια τάση να βγει η νεολαία έξω από το σπίτι και να κάνει ό,τι γουστάρει. Ετσι στις θαμνώδεις αλάνες εμφανίστηκε το φαινόμενο «καλύβα». Τέντες και πανιά τεντωμένα στηρίζονταν σε καλάμια και μέσα οι νέοι άκουγαν μουσική από κασετόφωνο, από rock έως punk και new wave, κάπνιζαν, γελούσαν και ονειρεύονταν. Κάποιοι το έκαναν αυτό σε ταράτσες.

Επίσης λόγω δημοσιογραφίας και έρωτα με τη μουσική, υπήρξατε και μάνατζερ καλλιτεχνών. Ποιων και τι θυμάστε από εκείνους;  

Αυτή ήταν μια παράλληλη δραστηριότητα με τη δημοσιογραφία που περιοριζόταν μόνο σε μουσικούς και συγκροτήματα που πρωτίστως μου άρεσε να τους ακούω ο ίδιος. Δεν ήταν τίποτα πιο ζωογόνο για μένα να προσφέρω μια καλή πρόταση ψυχαγωγίας στον κόσμο. Εκλεινα παντού δουλειές και με ιντρίγκαραν χώροι που δεν είχαν ξανακάνει live. Η δεκαετία του ’90 ήταν πολύ ανοιχτή για τέτοιες καταστάσεις και υπήρχε χρήμα. Ξεκίνησα τότε να κλείνω δουλειές λόγω της τρέλας που είχα τότε με το blues, αρχικά με τους Blues Family του Γιάννη Μόνου και μετά ακολούθησα τον Ανδρέα Γκομόζια, που ήταν μέλος τους, στη σύσταση των Drifting Around, ιδρυτικό μέλος των οποίων ήταν και ο πιανίστας Δημήτρης Πολύτιμος. Αν σε αυτή την ενασχόληση είχα βάλει σωστές βάσεις ίσως να βιοποριζόμουν καλύτερα από τη δημοσιογραφία. Κορυφαία στιγμή για μένα η παραγωγή του Magic Bus με Socrates Drank The Conium, Δημήτρης Πουλικάκος και Ασοι του Καράτε Νο2, Σταύρος Λογαρίδης με το συγκρότημά του, τη σεζόν 2004-5 στο Club 22 του Μάκη Σαλιάρη. Ενας επίλογος στο παλιό ελληνικό Rock όπως το ξέραμε. Μετά συνέχισε αυτό τη δεκαετία του 2010 με ένα άλλο τρόπο καλώντας μουσικούς στο Vinyl is Back, τη μεγαλύτερη σειρά εκδηλώσεων για το βινύλιο, που έγινε ποτέ στην Ελλάδα. Το πιο ιστορικό, αλλά και πιο επεισοδιακό live που έκλεισα ήταν το πρώτο μου τον Μάιο του 1986 στην πλατεία Ν. Σμύρνης: Παύλος Σιδηρόπουλος και Απροσάρμοστοι.

Ποια η σημαντικότερη συνέντευξη που έχετε πάρει, ανεξάρτητα πεδίου (π.χ. ρεμπέτικο, ελεύθερο, μουσικό) και τι κρατάτε;

Ανάμεσα στις μεγάλες προσωπικότητες που έχω μιλήσει, Ελληνες και ξένους, ξεχωρίζει ο Στέλιος Καζαντζίδης. Είμαι πολύ τυχερός που πρόλαβα να μιλήσω με αυτό τον ανεπανάληπτο καλλιτέχνη σε μια αποκλειστική και αποκαλυπτική συνέντευξη. Ηταν τόσο σεμνός και προσιτός για το μέγεθός του, είχε τέτοια αντίληψη που δεν έχω συναντήσει αλλού. Τον συνάντησα το 1997 σε ένα στούντιο στην οδό Αχαρνών όταν κυκλοφόρησε το δίσκο «Τραγουδώ» σε μουσική Τάκη Σούκα, όπου με καλοδέχθηκε. Στο τέλος του έδωσα να μου υπογράψει το διπλό δίσκο «Τα Τραγούδια της Αμερικής» και μόλις τον πήρε στα χέρια με ρώτησε: «Μα γιατί όλοι μου φέρνουν δίσκο με τη Μαρινέλλα να τους υπογράψω;». Μετά από λίγο καιρό αρρώστησε κι έφυγε…

Σήμερα, πώς ακριβώς θα διαδίδεται ο ήχος, η μουσική, το αποτέλεσμα της έλλειψης παραγωγών και δισκογραφίας;

Οι παραγωγές έχουν μειωθεί σημαντικά σε σχέση με την εποχή πριν από την κατάρρευση των μεγάλων δισκογραφικών εταιρειών. Υπάρχουν πολλές αυτοεκδόσεις όπου ναι μεν υπάρχει ελευθερία έκφρασης των καλλιτεχνών, αλλά το αποτέλεσμα γενικά είναι φτωχό. Νομίζω ότι το κενό των παραγωγών δίσκων που έβαζαν τη γνώση τους και το μουσικό αφτί τους όσο λειτουργούσαν οι μεγάλες εταιρείες, είναι κάτι παραπάνω από εμφανές. Η εμπειρία τους λείπει από τη σημερινή δισκογραφία γι’ αυτό δεν καταγράφονται άλμπουμ ως αξιομνημόνευτα, ενώ ταλέντα υπάρχουν και πάντα θα υπάρχουν. Αν προσπαθήσουμε να θυμηθούμε τα καλύτερα άλμπουμ από το 2010 έως σήμερα δύσκολα έρχεται στο μυαλό κάποιο. Οσο για επιτυχίες άστο καλύτερα. Στο χάος του Διαδικτύου υπάρχει πολλή μουσική, αλλά δεν καταγράφεται στην ιστορία και στον εγκέφαλο, ακούγεται παροδικά.