Η πανίσχυρη αντιπολίτευση

Ο ΣΥΡΙΖΑ ψάχνει τον επόμενο αρχηγό του και το ΠΑΣΟΚ τον προσανατολισμό του: το μετεκλογικό τοπίο μεγαλώνει την υποψία ότι η δεύτερη κυβέρνηση Μητσοτάκη μπορεί να πορευτεί εντός ενός παράξενου πλαισίου στο οποίο απουσιάζει η αντιπολίτευση. Αλλά πρόκειται για λάθος: δεν είναι πλέον τα κόμματα οι φορείς της αντιπολίτευσης. Οπως διδάσκει η εμπειρία των τεσσάρων προηγούμενων χρόνων, η νέα αντιπολίτευση ελάχιστα έχει να κάνει με κόμματα – πόσω μάλλον με την ίδια τη Βουλή και τις διαδικασίες της.

Ενα ωραίο παράδειγμα είναι το φιάσκο της πανεπιστημιακής αστυνομίας. Ο νόμος πέρασε από τη Βουλή με αντιδράσεις που υπήρξαν περισσότερο για τα μάτια του (αριστερού) κόσμου. Η κυβέρνηση έπεισε για την ανάγκη της. Ολα έγιναν και έτρεξαν γρήγορα – ακόμα και οι προσλήψεις – και δεν έγινε απολύτως τίποτα γιατί ο φόβος των αντιδράσεων μπλόκαρε τα πάντα. Ο φόβος αυτός είναι η δύναμη της αντιπολίτευσης της εποχής μας. Η αντιπολίτευση σήμερα έχει ως πεδίο δράσης τις πλατείες και τα social media. Τα δεύτερα λειτουργούν ως ταμ ταμ κινητοποιήσεων που ξεπερνούν τα κόμματα και μεγαλώνουν την όρεξη για πορείες και κινητοποιήσεις. Που δεν πρόκειται να σταματήσουν γιατί η Nέα Δημοκρατία κέρδισε τις εκλογές με 20 μονάδες διαφορά: ίσα ίσα.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη στην πρώτη της τετραετία κατάφερε να χρεώνει στον ΣΥΡΙΖΑ κάθε αντιπολιτευτική κινητοποίηση πείθοντας τους συντηρητικούς και τους κεντρώους ότι πίσω από τους φοιτητές, τους καλλιτέχνες, τους «δικαιωματιστές», τους συνδικαλιστές, τους πιτσιρικάδες που μετέτρεπαν σε αντικυβερνητικές διαδηλώσεις ακόμα και συναυλίες του Λεξ υπήρχε ο ΣΥΡΙΖΑ. Οι εκλογές απέδειξαν πως δεν υπήρχε τίποτα: οι εκδηλώσεις αυτές, είτε είχαν να κάνουν με τα περιστατικά αστυνομικής βίας στη Νέα Σμύρνη είτε με τον νόμο της Μενδώνη για τις θεατρικές σχολές είτε για την πανεπιστημιακή αστυνομία, ήταν οργανωμένες από φορείς που μικρή σχέση έχουν με κόμματα τύπου ΣΥΡΙΖΑ ή ΠΑΣΟΚ. Αλλά που, όπως έχει αποδειχτεί, μπορούν να βραχυκυκλώνουν την κυβέρνηση αυτή πανεύκολα και μάλιστα παραδόξως χωρίς να προκαλούν τη φθορά της σε ψήφους. Αυτό το δεύτερο ωστόσο μικρή σημασία έχει: μια χωρίς πολιτικό κόστος στασιμότητα δεν έχει για τη χώρα καμία διαφορά από μια στασιμότητα με κόστος.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη την προηγούμενη τετραετία τα πήγε καλά εκεί που η όποια αντίδραση υπήρξε απλά σε πολιτικό επίπεδο: στην εξωτερική πολιτική, στη διαχείριση του Μεταναστευτικού, στην ψηφιοποίηση του κράτους, στην αντιμετώπιση της πανδημίας. Οι ενστάσεις και οι κατηγορίες του ΣΥΡΙΖΑ ή του ΠΑΣΟΚ αντιμετωπίστηκαν εύκολα σε θεσμικό επίπεδο ακόμα και σε ιστορίες σκοτεινές, όπως στο σκάνδαλο των υποκλοπών. Ωστόσο, δυσκολεύομαι να φανταστώ αυτή την κυβέρνηση να αντιμετωπίζει με σθένος και επιτυχία την αντιπολίτευση του δρόμου, αν πραγματικά επιχειρήσει αλλαγές στα εργασιακά ή αν τολμήσει να κάνει πράξη τη διακήρυξη για ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων.

Μπορεί από τη Βουλή να περάσει άνετα όποιον νόμο θέλει, αλλά οι μεταρρυθμίσεις χρειάζονται σθένος. Δεν είναι μόνο η επί της ουσίας κατάργηση του νόμου για την πανεπιστημιακή αστυνομία που μαρτυρά έλλειψη σθένους: θυμηθείτε τις παλινωδίες για τους αντιεμβολιαστές υγειονομικούς, την αδυναμία να γίνει πράξη η αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων, τον φόβο ακόμα και να μπει τάξη σε τομείς όπως το ποδόσφαιρο π.χ. Ανακεφαλαιώνω. Ο ΣΥΡΙΖΑ ψάχνει αρχηγό και το ΠΑΣΟΚ προσανατολισμό. Αλλά υπάρχει αντιπολίτευση και απέναντι σε μια φοβική κυβέρνηση είναι και πανίσχυρη.