Δρόμος χωρίς επιστροφή

Μετά την παραίτηση του Αλέξη Τσίπρα βρέθηκε στην επικαιρότητα η τύχη των «πασοκογενών» στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ και, όπως φαίνεται, θα παραμείνει, τουλάχιστον έως ότου ο ΣΥΡΙΖΑ εκλέξει νέα ηγεσία. Ακούστηκε το ενδεχόμενο επιστροφής τους στο ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, αλλά το κόμμα του Νίκου Ανδρουλάκη την απέρριψε κατηγορηματικά. Είναι απόφαση απολύτως λογική, όσον αφορά τουλάχιστον τα προβεβλημένα στελέχη. Δρόμος χωρίς επιστροφή, λοιπόν, αλλά κάτι το αναμενόμενο.

Αυτό που έχει βαθύτερο και μακροπρόθεσμο πολιτικό ενδιαφέρον είναι η ακριβώς αντίθετη περίπτωση, δηλαδή η καταφανής απροθυμία αξιόλογων εκσυγχρονιστικών στελεχών που αποχώρησαν στο παρελθόν από το ΠΑΣΟΚ να επιστρέψουν σε αυτό μετά την εκλογή Ανδρουλάκη στην προεδρία, η οποία χαιρετίστηκε ως το ξεκίνημα μιας νέας πορείας του κόμματος και οδήγησε στην άνοδο των ποσοστών του. Τα στελέχη αυτά είτε παραμένουν ανεξάρτητα είτε αξιοποιήθηκαν και αξιοποιούνται από τον Κυριάκο Μητσοτάκη σε κορυφαίες υπουργικές θέσεις, αναλαμβάνοντας να υλοποιήσουν κομβικές πτυχές του μεταρρυθμιστικού σχεδιασμού του. Η πιο πρόσφατη περίπτωση είναι αυτή του Γιώργου Φλωρίδη, στον οποίο ανατέθηκε το χαρτοφυλάκιο της Δικαιοσύνης. Κανένα από τα προαναφερθέντα στελέχη που παρέμεναν ή παραμένουν ανεξάρτητα δεν εκδήλωσε την πρόθεσή του να επιστρέψει στο ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ. Μάλιστα, πριν από λίγες ημέρες αποχώρησε από το κόμμα και ο Ανδρέας Λοβέρδος, που είναι μάλλον ο τελευταίος αυτής της κατηγορίας των στελεχών. Κακώς η απόφασή του κρίνεται μεμονωμένα, ενώ θα έπρεπε να αξιολογηθεί συνολικά.

Εννοώ ότι οι δεσμοί όλων αυτών των στελεχών με το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ έχουν διαρραγεί πλήρως χωρίς προοπτική επανασύνδεσης. Αυτό το δεδομένο θα έπρεπε λογικά να ανησυχεί τον Νίκο Ανδρουλάκη, αλλά συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Η αποχώρηση του Ανδρέα Λοβέρδου είναι βέβαιο ότι του προκάλεσε ανακούφιση – άλλωστε τον είχε στο περιθώριο εδώ και πολύ καιρό. Επίσης, στον σχεδιασμό του δεν φαίνεται να υπάρχει η πρόθεση για αναθέρμανση των σχέσεων με κάποιο από αυτά τα στελέχη. Ως αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα έχει θέσει τη «στεγανοποίηση» του κόμματος. Βασίζεται στα νεότερα στελέχη, τα οποία όμως πρέπει να αποδείξουν ότι μπορούν να σηκώσουν το βάρος του φιλόδοξου σχεδίου του να επαναφέρει το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ στην παλαιά θέση του έτερου πόλου εξουσίας.

Η απροθυμία των προβεβλημένων, αξιόλογων παλαιών στελεχών να επιστρέψουν και η απροθυμία του Νίκου Ανδρουλάκη να τους διευκολύνει συνιστούν σοβαρό δείκτη της χαμηλής προοπτικής του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ για δυναμική ανάκαμψη και ολική επαναφορά – αντίθετα δηλαδή από την επιτυχημένη επιλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη που επέλεξε να τους συμπεριλάβει στον στρατηγικό σχεδιασμό του. Η κυνική ερμηνεία ότι η ΝΔ τους προσέλκυσε με το δέλεαρ της κυβερνητικής εξουσίας, κάτι που προς το παρόν φαντάζει μακροπρόθεσμο όνειρο για το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, θεωρώ ότι είναι ρηχή. Το πρόβλημα είναι κατ’ αρχάς η καταφανής έλλειψη «χημείας» με την πλευρά Ανδρουλάκη. Είναι επίσης η ανασφάλεια του Νίκου Ανδρουλάκη, η οποία συνεχίζει εν προκειμένω την παράδοση της Φώφης Γεννηματά, όταν εξανάγκασε τον Ευάγγελο Βενιζέλο σε αποχώρηση από το ΚΙΝΑΛ. Είναι ολοφάνερο ότι ο πρόεδρος του κόμματος αισθάνεται πιο άνετα με τα νεότερα στελέχη, με τους «προσκόπους» της παλαιότερης γενιάς και με τα στελέχη του ΚΙΔΗΣΟ, ενώ έχει δυσανεξία σε όσους θα μπορούσαν να τον επισκιάσουν πολιτικά, έστω και με μόνη την παρουσία τους.

Στο παρελθόν υπήρχε διαφορετική ισορροπία ανάμεσα στα στελέχη του κόμματος και την ηγεσία. Το ΠΑΣΟΚ δεν διέθετε μόνο προσωπικότητες μεγάλης εμβέλειας αλλά και ανάλογη ηγεσία, όπως αυτή του Ανδρέα Παπανδρέου και του Κώστα Σημίτη. Η παρθενική εμφάνιση του Νίκου Ανδρουλάκη στη Βουλή επιβεβαίωσε αυτό που ήδη γνωρίζαμε, ότι η ηγεσία του δεν εγκυμονεί υψηλές προσδοκίες. Η απροθυμία κορυφαίων στελεχών να επανενταχθούν στο ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, η απροθυμία του Νίκου Ανδρουλάκη να τους διεκδικήσει και οι χλωμές προσδοκίες του κόμματος να ανακτήσει την πολιτική θέση και αίγλη άλλων δεκαετιών αποτελούν συγκοινωνούντα δοχεία. Και τα τρία σηματοδοτούν έναν «δρόμο χωρίς επιστροφή».

Ο Μιχαήλ Πασχάλης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου της Κρήτης

Ο Νίκος Φιλιππίδης απουσιάζει με άδεια