Η συμβολή τους στην ελληνική οικονομία

Η κοινωνική ένταξη των μεταναστών πρέπει να αποτελεί βασικό μέλημα των κρατών καθώς οι επιδράσεις στις τοπικές κοινωνίες είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Είναι σε μεγάλο βαθμό ευθύνη της χώρας υποδοχής η οποία ορίζει το θεσμικό πλαίσιο για τις μεταναστευτικές εισροές, χαράζει στρατηγικές και αναπτύσσει πολιτικές που οδηγούν στην τοποθέτησή τους μέσα στην κοινωνία.

Ασφαλώς οι πολιτικές και στρατηγικές της χώρας υποδοχής που οδηγούν στην κοινωνική ένταξη των μεταναστών είναι συνάρτηση του επιπέδου κοινωνικής και πολιτικής οργάνωσης, του συστήματος κοινωνικών αξιών, των πολιτισμικών προτύπων και των ιδεολογικών αντιλήψεων για τη θέση που έχουν στο παγκόσμιο σύστημα.

Το βασικό κανάλι κοινωνικής ένταξης των μεταναστών στην Ελλάδα είναι η ένταξή τους στην ελληνική αγορά εργασίας. Αυτή η ένταξη συναρτάται άμεσα με τον τρόπο εισόδου στη χώρα μας (νόμιμος ή μη), τη μεταναστευτική διαδικασία (μόνοι τους ή με την οικογένεια), τον χρόνο παραμονής τους στη χώρα υποδοχής το κράμα ατομικών και κοινωνικών χαρακτηριστικών τους, αλλά και από τη μεταναστευτική στρατηγική που εκφράζεται με το θεσμικό πλαίσιο και κυρίως από τις συνθήκες που επικρατούν στην αγορά εργασίας. Ειδικότερα, αν η μετανάστευση είναι νόμιμη τότε συνήθως οι μετανάστες έχουν ασφαλιστική κάλυψη και διεκδικούν σε κάποιον βαθμό τα εργασιακά τους δικαιώματα αλλά και η εργοδοσία λειτουργεί συνήθως στα νόμιμα πλαίσια (ύψος αμοιβών, δώρα, ωράριο, ασφαλιστική κάλυψη). Οσο ο χρόνος παραμονής στη χώρα μας επιμηκύνεται τόσο καλύτερη προσαρμογή έχουν οι μετανάστες στην αγορά εργασίας γιατί γνωρίζουν το εργασιακό περιβάλλον και αναπτύσσουν δίκτυα επικοινωνίας.

Είναι γεγονός ότι η χώρα μας δεν έχει ακόμη αναπτύξει μια μακροχρόνια και βιώσιμη μεταναστευτική πολιτική ούτε έχει εφαρμόσει ένα σταθερό και επίσημο σύστημα υποδοχής και καταγραφής των μεταναστών. Είναι προφανές ότι η μεταναστευτική πολιτική θα πρέπει να αναγνωρίζει τη θετική συμβολή των μεταναστών στην ελληνική […].

Ταυτόχρονα όμως, επειδή δημιουργούνται σημαντικές αναδιανεμητικές επιδράσεις, θα πρέπει οι

ασκούντες την οικονομική πολιτική να λαμβάνουν πρόνοια για τις ομάδες που πλήττονται. Οι ομάδες αυτές εντοπίζονται κυρίως στα φτωχά ελληνικά νοικοκυριά, τα μέλη των οποίων έχοντας τις ίδιες δεξιότητες με τους μετανάστες διεκδικούν τις ίδιες θέσεις εργασίας. Αξίζει ωστόσο να επισημανθεί ότι η εισροή νέων μεταναστών τα τελευταία έτη φαίνεται ότι δυσχεραίνει τη σχετική θέση κυρίως των παλαιότερων μεταναστών που είχαν εισρεύσει στη χώρα κατά τη δεκαετία του 1990.

Η νομιμοποίηση του μεταναστευτικού πληθυσμού στην Ελλάδα πρέπει να επιδιωχθεί παράλληλα με ευρύτερες προσπάθειες για την επισημοποίηση μεγαλύτερου τμήματα της οικονομικής δραστηριότητας της χώρας και με ολοκληρωμένες πολιτικές για την προώθηση της κοινωνικής συνοχής και της κοινωνικής ένταξης. […]

Η μετανάστευση αναμφίβολα θα παραμείνει αναπόσπαστο χαρακτηριστικό της διεθνούς οικονομίας, ενώ θεωρείται ότι θα αποτελέσει σημαντική στρατηγική οικονομικής ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας ιδίως στην ΕΕ, επειδή οι περισσότερες χώρες-μέλη της αντιμετωπίζουν όχι μόνο οικονομικές αλλά και δημογραφικές προκλήσεις που προκύπτουν από τη γήρανση των πληθυσμών τους. Για να αποτελέσει στρατηγική ανάπτυξης για την Ελλάδα, πρέπει πρώτα να τεθούν υπό έλεγχο οι μεταναστευτικές ροές και να προσαρμοστεί η μετανάστευση στις ανάγκες της αγοράς εργασίας, ώστε να αξιοποιηθεί προς όφελος της εθνικής οικονομίας.

Ο Θεόδωρος Μητράκος, πρώην υποδιοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, είναι οικονομολόγος-ερευνητής στη Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών της Τράπεζας της Ελλάδος. Το παραπάνω κείμενό του είναι απόσπασμα από τα συμπεράσματα μελέτης που δημοσιεύθηκε στην Εξαμηνιαία Επιστημονική Επιθεώρηση με θέμα «Κοινωνική Συνοχή και Ανάπτυξη» (τόμος 8ος, τεύχος 2ο)