Το μεγάλο στοίχημα της επόμενης ημέρας

Σύμφωνα με το The Global Economy που μετρά τα ποσοστά μετανάστευσης για οικονομικούς ή πολιτικούς λόγους (brain drain index), η χώρα μας κατείχε το 2018 τη 12η, ενώ το 2022 ανέβηκε στην 8η θέση, ανάμεσα στις 27 χώρες-μέλη της ΕΕ. Το γεγονός αυτό φανερώνει την αύξηση μεταναστευτικών ροών την τελευταία τετραετία. Γιατί όμως ο έλληνας πολίτης μεταναστεύει; Τα αίτια είναι πολλά με κύρια την εργασιακή πραγματικότητα και την έλλειψη ευκαιριών, με το δεύτερο να συναντάται κυρίως στους ερευνητές και επιστήμονες.  Το brain drain αυξάνεται πρωτίστως, γιατί οι πολίτες αναζητούν καλύτερους μισθούς και εργασία σε πιο ανθρώπινες και ασφαλείς συνθήκες. Η Ελλάδα βρίσκεται στην 5η θέση από το τέλος στην ΕΕ στα επίπεδα μέσου μισθού των πολιτών, σύμφωνα με τη Eurostat, κάτι που αναδεικνύει το μισθολογικό χάσμα που υπάρχει. Χάσμα που δεν δικαιολογείται από τη διαφορά του κόστους ζωής των χωρών, καθώς η Ελλάδα διαθέτει σήμερα υψηλότερες τιμές σε βασικά αγαθά και καύσιμα από πολλές χώρες της ΕΕ με μεγαλύτερους μισθούς. Ταυτόχρονα οι πολιτικές της τελευταίας τετραετίας όξυναν την εργασιακή επισφάλεια, αφού τέθηκε το πλαίσιο κατάργησης του αιτιολογημένου λόγου απόλυσης, καταργήθηκαν οι συλλογικές συμβάσεις και η οκτάωρη εργασία, οδηγώντας σε σωματική ή και πνευματική εξουθένωση. Παράλληλα η υποβάθμιση του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας οδήγησε μεταξύ άλλων σε αύξηση των εργατικών ατυχημάτων, που λειτουργεί συμπληρωματικά με τα παραπάνω ως αντικίνητρο παραμονής για εργασία στην Ελλάδα.

Επιπρόσθετα μεγάλο ποσοστό των μεταναστευτικών ροών σχετίζεται με την έλλειψη προοπτικών έρευνας ή ανάπτυξης στους περισσότερους κλάδους στην Ελλάδα. Πιο συγκεκριμένα στον δημόσιο τομέα ο ερευνητής ενός ακαδημαϊκού ιδρύματος δεν έχει σταθερό μισθό, αλλά ίσως σε κάποιες περιπτώσεις να πληρώνεται κατ’ εξαίρεση από προγράμματα (π.χ. μέσω ΕΣΠΑ), όταν στην Ευρώπη έχει σταθερό μηνιαίο εισόδημα σε όλη τη διάρκεια της έρευνάς του. Στον ιδιωτικό αντίστοιχα τομέα μόλις μία στις τέσσερις επιχειρήσεις διαθέτει τμήμα Ερευνας και Ανάπτυξης. Επιπλέον σχετικά με τους εργαζόμενους σε ερευνητικά κέντρα, ομοσπονδίες και σωματεία έχουν πολλάκις καταγγείλει τις πολιτικές της προηγούμενης κυβέρνησης που οδηγούσαν στο να απασχολείται το ανθρώπινο δυναμικό στην καλύτερη περίπτωση με σχέσεις εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου, με χαμηλές αμοιβές ή αμισθί με πάγιο αίτημα τη δημιουργία ενιαίας συλλογικής σύμβασης εργασίας στον κλάδο της έρευνας. Τα τελευταία χρόνια ένας σημαντικός φορέας χρηματοδότησης του ερευνητή είναι το ΕΛΙΔΕΚ, που δημιουργήθηκε από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ το 2016, στο πλαίσιο της εθνικής στρατηγικής για την έρευνα και την καινοτομία. Ετσι για πρώτη φορά τότε, η χώρα απέκτησε νομικό πρόσωπο για χρηματοδότηση της έρευνας που παράγεται στα ΑΕΙ και τα Ερευνητικά Κέντρα. Μάλιστα το 2019, το έγκριτο περιοδικό Nature ζητούσε σε κείμενό του από τη νέα κυβέρνηση να διατηρήσει τις μεταρρυθμίσεις που εφάρμοσε ο ΣΥΡΙΖΑ στην Ερευνα, κάτι που δυστυχώς δεν συνέβη.

Αναλύοντας τα παραπάνω μέσα από την οπτική δύο νέων επιστημονισσών, η μία εκ των οποίων επιλέγει να εργάζεται στην Ελλάδα και η άλλη στο εξωτερικό, η μεγαλύτερη ανησυχία μας έγκειται στο γεγονός ότι οι πολιτικές επιλογές των τελευταίων ετών διαμορφώνουν συνθήκες κανονικότητας, που τείνει να θεωρηθεί φυσιολογική. Ετσι αφενός ο πολίτης που παραμένει τελικά στη χώρα πρέπει να συνηθίσει να «επιβιώνει» και όχι να «ζει» και αφετέρου αυξάνεται διαρκώς το brain drain index. Είναι επιτακτική λοιπόν η ανάγκη να αντιμετωπίσουμε τις παραπάνω ελλείψεις και τις αντεργατικές πολιτικές, ώστε να θέσουμε γερά θεμέλια, που θα αλλάξουν τη χώρα, προσφέροντας σε κάθε πολίτη το σημαντικότερο όλων, ποιότητα ζωής.

Η Διάνα Βουτυράκου και η Μυρτώ Κοροβέση είναι υποψήφιες
βουλεύτριες ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ