Το ερώτημα {LF}του χρέους σήμερα

Το χρέος είναι ένα αναπόφευκτο χαρακτηριστικό της ανθρώπινης ζωής. Ωστόσο, τα δυσβάσταχτα βάρη χρέους περιστασιακά ανακουφίζονται – ή ακόμα και εξαλείφονται.

Είτε το κίνητρο είναι ηθικό, θρησκευτικό ή απλώς οικονομικό, εκείνοι που αγωνίζονται για την ακύρωση των χρεών των φτωχών χωρών έχουν μερικές φορές πετύχει. Οι συζητήσεις για το πόσο όλα αυτά τελικά ωφελούν τόσο τους πιστωτές όσο και τους οφειλέτες είναι μια πορεία από τις αρχαίες θρησκευτικές παραδόσεις έως τις σύγχρονες προσπάθειες ελάφρυνσης του χρέους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συζητούνται στη Σύνοδο Κορυφής για ένα Νέο Παγκόσμιο Σύμφωνο Χρηματοδότησης στο Παρίσι αυτόν τον μήνα.

Ωστόσο, οι στόχοι της συνόδου κορυφής του Παρισιού εκτείνονται πολύ πιο πέρα. Οπως το είπε ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν όταν ανακοίνωσε τη συγκέντρωση στη Διάσκεψη για την Κλιματική Αλλαγή COP27 τον περασμένο Νοέμβριο, οι συγκεντρωμένοι θα εξετάσουν «όλα τα μέσα και τους τρόπους για να αυξήσουν την οικονομική αλληλεγγύη με τον Νότο». Ως εκ τούτου, κορυφαία προτεραιότητα είναι η ενίσχυση της ικανότητας της Παγκόσμιας Τράπεζας και των άλλων (περιφερειακών) πολυμερών τραπεζών ανάπτυξης.

Η σύνοδος κορυφής αντικατοπτρίζει μια αίσθηση ηθικού και πολιτικού επείγοντος που αφορά κάτι περισσότερο από τις διαχρονικές προκλήσεις της καταπολέμησης της φτώχειας και των κρίσεων της δημόσιας υγείας σε ευάλωτες αναπτυσσόμενες χώρες. Αυτή δεν είναι απλώς μια άλλη προσπάθεια για την αντιμετώπιση του εφησυχασμού και την αποκατάσταση της δυναμικής στην ατζέντα για τη βιώσιμη ανάπτυξη του 2030, επειδή ζούμε τώρα σε μια εποχή κλιματικής αλλαγής και υπερθέρμανσης του πλανήτη. Αυτή η σκληρή νέα πραγματικότητα θα πλήξει περισσότερο στις φτωχές και ευάλωτες χώρες που συνέβαλαν το λιγότερο στο πρόβλημα.

Η προώθηση της ολοένα και πιο επικεντρωμένης στο κλίμα ατζέντας της διεθνούς κοινότητας απαιτεί πρώτα να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα χρέους που ξεφυτρώνουν στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Ισως μπορούμε να αφήσουμε πίσω μας παλαιά προβλήματα συντονισμού των πιστωτών θεσπίζοντας έναν νέο καταμερισμό εργασίας μεταξύ των δανειστών. Η χρηματοδότηση έργων που σχετίζονται με το κλίμα θα μπορούσε να περιοριστεί από την αναδιάρθρωση και να εξυπηρετηθεί απευθείας από τις ταμειακές ροές του έργου, ενώ άλλες παραδοσιακές μορφές δανεισμού θα υπόκεινται σε γνωστούς κινδύνους αναδιάρθρωσης. Εάν η Κίνα αντιταχθεί στην ιδιότητα του «κατώτερου» πιστωτή, θα μπορούσε να διοχετεύσει αναλογικό δανεισμό με επίκεντρο τα έργα μέσω των πολυμερών αναπτυξιακών τραπεζών που ελέγχει (όπως η Ασιατική Τράπεζα Επενδύσεων Υποδομής και η Νέα Τράπεζα Ανάπτυξης). Αυτό θα την έβαζε στο ίδιο επίπεδο με το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα.

Σε κάθε περίπτωση, η τρέχουσα προσέγγιση για το χρέος των αναπτυσσόμενων χωρών δεν είναι πλέον κατάλληλη. Τουλάχιστον, η Σύνοδος Κορυφής του Παρισιού θα πρέπει να σηματοδοτήσει το σημείο στο οποίο ξεκίνησε σοβαρά η αναζήτηση ενός νέου παγκόσμιου συμφώνου χρηματοδότησης.

Η Μπριγκίτε Γκράνβιλ είναι καθηγήτρια διεθνών οικονομικών και οικονομικής πολιτικής στο Queen Mary University of London