Ο τρίτος κύκλος της Μεταπολίτευσης

Από την οπτική των αναλυτών που παρακολουθούν σε βάθος χρόνου τις τάσεις στο εκλογικό σώμα, το βράδυ της 25ης Ιουνίου ανοίγει ένας τρίτος κύκλος στα χρόνια της Μεταπολίτευσης. Είναι η ανάγνωση που κάνουν όσοι θεωρούν ότι ο πρώτος άνοιξε το 1974 με τη διαμόρφωση του δίπολου Δεξιάς – Αριστεράς σε ευρωπαϊκά πρότυπα και ο δεύτερος το 2012 με τη διάλυση του μεγάλου δικομματισμού που καθοδήγησε τη χώρα για περισσότερο από 30 χρόνια. Εάν υπήρχαν αμφιβολίες ότι ο δεύτερος κύκλος δεν είχε ολοκληρωθεί το 2019, οι κάλπες της 21ης Μαΐου τις διέλυσαν με εκκωφαντικό τρόπο. Ο ΣΥΡΙΖΑ και ο Αλέξης Τσίπρας ζυγίστηκαν, μετρήθηκαν και βρέθηκαν ελλιπείς. Οι τελευταίες κάλπες απλώς παρέχουν τη δυνατότητα να το συνειδητοποιήσουν και στην Κουμουνδούρου. Η ετυμηγορία, ωστόσο, είχε εκδοθεί τέσσερα χρόνια νωρίτερα – με την υποσημείωση ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε να αποτελέσει τον κορμό του άλλου χώρου εάν μπορούσε να εξελιχθεί σε κάτι διαφορετικό από αυτό που ήταν. Δεν έγινε και το ταμείο στις 26 Ιουνίου θα είναι άδειο. Ανάμεσα σε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό προοδευτικό κόμμα και ένα κόμμα με ατζέντα Μελανσόν, η απόσταση είναι τεράστια. Και πλέον, με συνταγή Μελανσόν – που δεν οδηγεί σε κανονικές εποχές ποτέ στην εξουσία – θα φροντίσουν κι άλλοι ή άλλες να ταλαιπωρήσουν τη Βουλή.

Για κάποια πιο διεισδυτική ματιά, από τον πρώτο κύκλο του 1974 το 2023 ανοίγει ένας τέταρτος κύκλος, με δεδομένο ότι ο μεγάλος δικομματισμός έχει την αφετηρία του το 1981. Αλλά είναι λάθος η εκτίμηση ότι ο νέος κοινοβουλευτικός χάρτης θα παραπέμπει στη Βουλή του 1977 ή του 1974. Η κυριαρχία της ΝΔ στα πρώτα της βήματα μπορεί να ευνοήθηκε σε εκείνη τη φάση και από τη μετακίνηση των πολιτικών πλακών στον χώρο του Κέντρου και της Κεντροαριστεράς, με τη σταδιακή επικάλυψη της Ενωσης Κέντρου από το ΠΑΣΟΚ, αλλά στην Ολομέλεια της Βουλής δεν καταγραφόταν έλλειμμα αντιπολίτευσης. Ο ορμητικός και χαρισματικός Ανδρέας Παπανδρέου μπορούσε από μόνος του να λειτουργήσει ως άλλος πόλος. Δεν είναι συμπτωματικό ότι μεταπολιτευτικά είναι ο μόνος που επανήλθε.

Περισσότερο από τις εκλογές του 2019 και τη δική του πρωθυπουργική αφετηρία, οι κάλπες της 25ης Ιουνίου μπορεί να καταγραφούν ιστορικά ως η κορυφαία στιγμή του Κυριάκου Μητσοτάκη. Ολοι οι πρωθυπουργοί έχουν μια τέτοια στιγμή στην πορεία τους και πάντοτε το ζητούμενο είναι η διάρκειά της. Στην περίοδο του Κώστα Καραμανλή είχε καταγραφεί με τον όρο καραμανλικό imperium, το οποίο το 2004 έδειχνε μακράς πνοής. Κράτησε μέχρι το 2009, με τη χώρα στον προθάλαμο του μνημονίου. Για τον Αλέξη Τσίπρα η κορυφαία στιγμή δεν ήταν η εκλογική νίκη που τον οδήγησε στο Μαξίμου, αλλά εκείνο το 62% στο δημοψήφισμα του Ιουλίου του 2015. Ο λόγος του και η εικόνα του εκείνη την ώρα ξεπερνούσαν τα όρια του χώρου του και διαχέονταν σε όλο το πολιτικό φάσμα. Ηταν μια προίκα που ελάχιστοι πρωθυπουργοί είχαν πριν από αυτόν και θα μπορούσε να αξιοποιηθεί διαφορετικά, αλλά χάθηκε γρήγορα. Σε εκείνη τη φάση η κοινωνία ακολούθησε τον Τσίπρα με την προσδοκία ότι μπορούσε να σηματοδοτεί το τέλος ενός διπολισμού που οδήγησε στη στενωπό των μνημονίων. Για τον Κυριάκο Μητσοτάκη η εικόνα είναι διαφορετική – η αποδοχή συνδέεται με την πράξη και όχι τόσο με την προσδοκία. Για το μεγάλο ακροατήριο, δοκιμάστηκε επί μια τετραετία και δεν βρέθηκε ελλιπής. Στη δική του περίπτωση, το ποσοστό της 25ης Ιουνίου θα αποτελεί και μια επιβράβευση.

Στη νέα Βουλή όλα δείχνουν ότι θα υπάρχει μια παντοδύναμη κυβερνητική πλειοψηφία και αντιπολιτευτικοί θύλακες χωρίς σημαντική απήχηση και επιδραστικότητα. Το πιθανότερο είναι ότι, τουλάχιστον σε πρώτη φάση, η κυβέρνηση θα είναι θεατής κι ενός αντιπολιτευτικού αλληλοσπαραγμού που θα ελευθερώνει ακόμη μεγαλύτερο πεδίο. Μετά το ακροατήριο θα στρέψει ξανά το βλέμμα στις πράξεις και το αποτέλεσμα.