Η νέα νομισματική επιταγή της ψηφιακής οικονομίας

Τα τελευταία χρόνια, τα ψηφιακά νομίσματα κεντρικών τραπεζών (CBDC) έχουν γίνει όλο και πιο καυτό θέμα για συζήτηση μεταξύ οικονομολόγων, ρυθμιστικών αρχών και οικονομικών και επιχειρηματικών σχολιαστών. Αλλά η πρωταρχική σημασία για την τεχνολογία δεν είναι οικονομική ή χρηματοοικονομική. Είναι πολιτική. Σε έναν ταχέως ψηφιοποιούμενο κόσμο, οι κεντρικές τράπεζες κοιτάζουν ένα μέλλον στο οποίο μπορεί να μην έχουν τα απαραίτητα εργαλεία για τη διαχείριση κρίσεων και στο οποίο μπορεί να μην είναι πλέον σε θέση να προστατεύσουν τη νομισματική τους κυριαρχία. Σε αυτό το πλαίσιο, το CBDC δεν είναι απλώς ένας μηχανισμός για την ενίσχυση του συστήματος πληρωμών, αλλά και ένα κρίσιμο όπλο στον αγώνα για την «ψυχή» του νομισματικού και χρηματοπιστωτικού συστήματος και για τη μακροοικονομική σταθερότητα που παρέχει. Χωρίς τις δικές τους εργαλειοθήκες για την ψηφιακή εποχή, οι κεντρικές τράπεζες δεν θα είναι σε θέση να διατηρήσουν το μονοπώλιό τους στη δημιουργία χρήματος και οι κυβερνήσεις τους μπορεί να επισκιαστούν γεωπολιτικά. Πώς θα ήταν ένα μελλοντικό ψηφιακό χρηματοπιστωτικό σύστημα με ή χωρίς CBDC; Οι διαφορές μεταξύ των δύο σεναρίων είναι έντονες. Σε έναν κόσμο με CBDC, οι κεντρικές τράπεζες θα διατηρούσαν και θα ενίσχυαν τη νομισματική κυριαρχία και την αποτελεσματικότητα της νομισματικής τους πολιτικής. Η διαχείριση κρίσεων θα γινόταν ταχύτερη, πιο στοχευμένη και πιο αποτελεσματική.

Εν τω μεταξύ, οι εμπορικές τράπεζες θα διατηρούσαν μεγάλο μερίδιο των εργασιών λήψης καταθέσεων και όλων των δανειοδοτικών δραστηριοτήτων τους, μόνο που τώρα θα αποτελούν μέρος του «ενδιάμεσου» μοντέλου CBDC. Τα παραδοσιακά μετρητά της κεντρικής τράπεζας θα παρέμεναν σε ισχύ για λόγους συνέχειας και τα ιδιωτικά ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία όπως το Bitcoin θα εποπτεύονταν μόνο για την επιβολή μέτρων κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και για την καταπολέμηση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Δεν θα υπήρχε κανένας λόγος για τις κυβερνήσεις να παρέχουν ένα φρένο για ιδιωτικά ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία.

Χωρίς CBDC, οι κεντρικές τράπεζες θα απέφευγαν να γίνουν αντιληπτή απειλή για το τρέχον status quo (σε σχέση με την ιδιωτική ζωή και το τρέχον εμπορικό-τραπεζικό μοντέλο), αλλά θα έχαναν μέρος ή και το μεγαλύτερο μέρος της νομισματικής κυριαρχίας και της αποτελεσματικότητας της πολιτικής τους. Ωστόσο, εάν η ιστορία αποτελεί οδηγό, οι πιο τολμηροί, λιγότερο εποπτευόμενοι ιδιωτικοί τομείς θα προκαλούσαν αναπόφευκτα πιο συχνές πιέσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα, οι οποίες με τη σειρά τους θα απαιτούσαν παρεμβάσεις του δημόσιου τομέα. Σε αυτό το σενάριο, οι κεντρικές τράπεζες και οι κυβερνήσεις ενδέχεται να μη διαθέτουν τα εργαλεία για την έγκαιρη και αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος. Ελλείψει CBDC, θα μπορούσε να είναι μόνο θέμα χρόνου να υποστούμε μια επανάληψη της κρίσης Covid, με τις μαζικές, μη στοχευμένες παρεμβάσεις της. Το μέλλον πιθανότατα θα φέρει περισσότερο πληθωρισμό, περισσότερο χρέος και περισσότερη αναστάτωση από ό,τι είναι πολιτικά βιώσιμο.

Η Πιρόσκα Νάγκι Μοχάκσι είναι επισκέπτης καθηγήτρια στο London School of Economics and Political Science.