Οργισμένος Χρυσός Φοίνικας

Για την ταινία της «Η ανατομία μιας πτώσης», η γαλλίδα σκηνοθέτις Ζιστίν Τριέ κέρδισε το περασμένο Σάββατο 24 Μαΐου τον Χρυσό Φοίνικα του 76ου Φεστιβάλ των Καννών, όμως ο θόρυβος που τελικά επρόκειτο να προκαλέσει στη χώρα της (αλλά και στην Ευρώπη γενικότερα), δεν προήλθε τόσο από την ίδια τη βράβευσή της για τη θαυμάσια ταινία της όσο από τις δηλώσεις που η Τριέ έκανε στον ευχαριστήριο λόγο της αφού παρέλαβε το βραβείο από την Τζέιν Φόντα (σε μια αρκετά αστεία στιγμή καθώς μη έχοντας παραλάβει μαζί και το επίσημο έγγραφο της νίκης της, η Τριέ ανάγκασε την αμερικανίδα ηθοποιό να της… πετάξει το τυλιγμένο σε κόκκινη κορδέλα έγγραφο στην πλάτη όταν η πρώτη της την έστρεψε).

Δευτερόλεπτα αργότερα και αφού ευχαρίστησε την κριτική επιτροπή, η Τριέ αποφάσισε να «γκαζώσει». Αναφερόμενη σε μια χρονιά κατά τη διάρκεια της οποίας η Γαλλία «συγκλονίστηκε από μια ιστορική, εξαιρετικά ισχυρή και ομόφωνη διαμαρτυρία κατά της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης», η 44χρονη Τριέ (17 Ιουλίου 1978) πήρε θέση μιλώντας ανοιχτά κατά της γαλλικής κυβέρνησης και της νεοφιλελεύθερης πολιτικής της. «Μια διαμαρτυρία που αγνοήθηκε και καταπνίγηκε με τρόπο σοκαριστικό» θα συνέχιζε μιλώντας για «το μοτίβο μιας ολοένα και πιο ανεμπόδιστης κυρίαρχης δύναμης η οποία  λειτουργεί πλέον σε πολλούς τομείς. Στον κοινωνικό τομέα είναι προφανώς ό,τι πιο συγκλονιστικό, όμως το βλέπουμε επίσης σε όλη τη σφαίρα της κοινωνίας και βέβαια η κινηματογραφική βιομηχανία δεν έχει γλιτώσει».

Οπως ήταν φυσικό τα συναισθήματα του κοινού μέσα στην κατάμεστη αίθουσα Grand Theatre Lumiere ήταν ανάμεικτα με τις αποδοκιμασίες και τα χειροκροτήματα να έχουν δημιουργήσει μια έκρυθμη κατάσταση. Ομως η Τριέ συνέχισε κατηγορώντας την κυβέρνηση Μακρόν για την προώθηση μιας «εμπορευματοποίησης του πολιτισμού» και την «κατάρριψη του γαλλικού μοντέλου πολιτισμικής εξαίρεσης». Και στη συνέχεια αφιέρωσε το «βραβείο της σε όλες τις νέες γυναίκες σκηνοθέτριες και τους νέους άνδρες σκηνοθέτες και σε όσους σήμερα δεν μπορούν να κάνουν ταινίες». Προς τιμή της είπε ότι πρέπει «να τους κάνουμε χώρο» για να κερδίσουν και αυτή «τη θέση που εγώ πήρα πριν από 15 χρόνια όταν ξεκίνησα, σε έναν κόσμο που ήταν λίγο λιγότερο εχθρικός και στον οποίο ήταν δυνατό να κάνουμε λάθη και να ξεκινήσουμε από την αρχή».

Αν και πέρα από τα σύνορα της Γαλλίας το όνομα της Ζιστίν Τριέ έγινε τώρα περισσότερο γνωστό, η σκηνοθέτις πρώτον δεν είναι χθεσινή και δεύτερον ο έντονος πολιτικός λόγος έχει υπάρξει στοιχείο και των ταινιών της. Πτυχιούχος της Εθνικής Σχολής Καλών Τεχνών του Παρισιού, η Τριέ έχει σκηνοθετήσει κάποιες ταινίες που ασχολούνται με τη θέση του ατόμου μέσα σε μια ομάδα: Το «Sur Place» (2007) γυρίστηκε ακριβώς στη μέση της φοιτητικής διαμαρτυρίας στη Γαλλία του 2006 και το «Solférino» (2009) γυρίστηκε κατά τη διάρκεια των γαλλικών προεδρικών εκλογών του 2007. Το 2012 με την ταινία «Vilaine fille mauvais garçon» (2012), η Τριέ έβαλε τον κινηματογραφικό φακό της σε μια παραγκούπολη του Σάο Πάολο και χάρη στη στακάτη αφήγηση της εκεί ζωής, η ταινία της διακρίθηκε στο κύκλωμα των διεθνών φεστιβάλ κερδίζοντας πολλά βραβεία. Το ντεμπούτο της στον κινηματογράφο μεγάλου μήκους έγινε το 2013 όταν ανέπτυξε περισσότερο στην ιδέα του μικρού μήκους «Solférino» σε ταινία μεγάλου μήκους, «La bataille de Solférino», μια επιδέξια μίξη ντοκιμαντέρ – μυθοπλασίας: καταγράφει τη δεύτερη ψηφοφορία των γαλλικών προεδρικών εκλογών ζωντανά στους δρόμους του Παρισιού και χρησιμοποιεί το στοιχείο της μυθοπλασίας αποτυπώνοντας την κρίση που την ίδια ακριβώς ημέρα βιώνει ένα χωρισμένο ζευγάρι.

Στην ταινία για την οποία η Τριέ κέρδισε τον Χρυσό Φοίνικα, η Σάντρα Χούλερ υποδύεται μια γυναίκα που θα θεωρηθεί κύρια ύποπτη για τον θάνατο του συζύγου της που βρέθηκε νεκρός στο κατώφλι του σπιτιού τους – όλα δείχνουν από πτώση και ο εισαγγελέας θεωρεί ότι η ίδια τον έσπρωξε. Ομως η ταινία δεν ενδιαφέρεται για την εξιστόρηση ενός θρίλερ χιτσκοκικών προδιαγραφών. Ημέρα με την ημέρα η δίκη ξεπερνάει τη διερεύνηση των συνθηκών του θανάτου του συζύγου και μετατρέπεται σε ένα ενοχλητικό ψυχολογικό ταξίδι στα βάθη της συγκρουσιακής σχέσης του ζευγαριού πάνω στην οποία η κατηγορούσα αρχή αλλά και η υπεράσπιση «κτίζουν» την υπόθεση και τα επιχειρήματά τους. «Η Τριέ με ένα τρομερά έξυπνο και απατηλά παιχνιδιάρικο δράμα χρησιμοποιεί το είδος ως δούρειο ίππο, για να αφηγηθεί την ιστορία της ξαφνικής κατάρρευσης μιας κανονικής οικογένειας» ανέφερε το Deadline, ενώ το Indiewire επεσήμανε ότι η «Ανατομία μιας πτώσης» «δεν εξερευνά μόνο το χάσμα μεταξύ πραγματισμού και συναισθήματος αλλά στα καλύτερά της, παρακολουθεί την οικογενειακή καταστροφή με ψυχρή ακρίβεια».

Την ίδια ώρα η ταινία είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα μελέτη πάνω στην έννοια της ίδιας της αλήθειας. Οπως η Τριέ το έθεσε στη συνέντευξη που έδωσε στα «ΝΕΑ», «στο δικαστήριο σημασία δεν έχει η αλήθεια αλλά πώς θα πεις την ιστορία σου και αν θα γίνεις πειστικός λέγοντας αυτή την ιστορία. Στην προκειμένη περίπτωση υπάρχουν δύο παράλληλες αφηγήσεις, του συνηγόρου και του εισαγγελέα και καμία δεν σχετίζεται απολύτως με την αλήθεια. Αρα πού βρίσκεται η πραγματική αλήθεια; Στην πραγματικότητα κανείς δεν γνωρίζει και νομίζω ότι αυτό συμβαίνει και στη ζωή. Ορισμένες φορές πρέπει να ορίσεις τη δική σου αλήθεια».