Επιστροφή στην ειρηνευμένη δημοκρατία

Ποτέ στο παρελθόν προεκλογική περίοδος δεν διαμεσολαβήθηκε από τόσα Μέσα και πρόσωπα όσο συνέβη σε αυτήν του 2023. Παραδοσιακά Μέσα – τηλεόραση, Τύπος, διαφήμιση -, νέα Μέσα – από sites και TikTok μέχρι YouTubers – ενεργοποιήθηκαν για να περάσει το πολιτικό μήνυμα των υποψηφίων. Ταυτόχρονα, σε σύγκριση με την προηγούμενη δεκαετία και παρά τα τόσα εργαλεία πολιτικής επικοινωνίας που χρησιμοποιήθηκαν για να αρθεί η απόσταση ψηφοφόρων και υποψηφίων για τις εκλογές, το κλίμα πολιτικού ενδιαφέροντος δείχνει ιδιαίτερα υποτονικό.

Μια ερμηνεία για αυτή την εξέλιξη είναι ότι η Ελλάδα μπήκε και πάλι στην πολιτική κανονικότητα της περιόδου πριν από την οικονομική κρίση και της μειωμένης πόλωσης που χαρακτήρισε λίγο-πολύ τις δεκαετίες του 1990 και του 2000. Δεν υπήρξε κάποιο μεγάλο πολιτικό διακύβευμα που να ενεργοποιεί το ενδιαφέρον για τις εκλογές, όπως έκαναν τα μνημόνια την περίοδο 2010-2015. Αν και τέθηκαν ζητήματα που είχαν να κάνουν με τη λειτουργία της δημοκρατίας (βλ. υποκλοπές, κόμμα Κασιδιάρη) αλλά και τον βαθμό εκσυγχρονισμού του ελληνικού κράτους (βλ. δυστύχημα στα Τέμπη), αυτά δεν φαίνεται να προκάλεσαν ένα νέο κύμα έντονης πολιτικοποίησης της κοινής γνώμης. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι έξω από τον στενό κύκλο των κομματικών μηχανισμών και των στρατευμένων οπαδών τους η ελληνική κοινωνία φαίνεται να έχει μπει από τα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας σε μια άρνηση ακραίας ιδεολογικοποίησης των προβλημάτων που ανακύπτουν. Δεν θέλει να ξύσει τις πρόσφατες πληγές του παρελθόντος. Θέλει να πάει παρακάτω, ακόμη κι αν αυτό το παρακάτω φαντάζει ιδιαίτερα αβέβαιο.

Μια δεύτερη ερμηνεία της υποτονικής προεκλογικής περιόδου που ζήσαμε έχει να κάνει με το γεγονός ότι τα ίδια τα πολιτικά μηνύματα που εκπέμφθηκαν δεν ήταν φορτισμένα με τόσο μεγάλη ένταση όσο στο πρόσφατο παρελθόν. Ακόμη και αν δεν έλλειψαν εκφραστικές ακρότητες και αρνητικές προ(σ)βολές του αντιπάλου, αυτές δεν είχαν πληθωριστική τάση. Αντίθετα, πολιτικοί ηγέτες και λοιποί υποψήφιοι επιχείρησαν να απευθυνθούν στους πολίτες με τρόπο λιγότερο πολωμένο και περισσότερο οικείο. Αυτή τη φορά η χρήση των social media, η ενεργοποίηση διαμεσολαβητών του πολιτικού μηνύματος πέραν των δημοσιογράφων (bloggers, ΥοuTubers, «επώνυμοι» πολίτες), κινήθηκε  προς την κατεύθυνση όχι τόσο της κατά μέτωπο αντιπαράθεσης αλλά μιας άρρητης σύγκλισης στο πεδίο της πολιτικής νηφαλιότητας και της πολιτικής διασκέδασης. Κάτι που δεν αναίρεσε ούτε το πολυσυζητημένο και όπως πάντα μη θεαματικό debate των πολιτικών αρχηγών.

Με άλλα λόγια, το διακύβευμα που φαίνεται με κάποιον τρόπο να κυριάρχησε στον προεκλογικό «αγώνα», πέρα από τις επί μέρους κομματικές στοχεύσεις και ανεξάρτητα από το γεγονός ότι η πολιτική συνεργασία φαίνεται εκτός κάδρου (για την ώρα), είναι αυτό της επιστροφής και παραμονής στην ειρηνευμένη δημοκρατία. Στη δημοκρατία που χάσαμε την προηγούμενη δεκαετία και δεν φαίνεται κανείς να αναπολεί. Ενα διακύβευμα όχι θορυβώδες αλλά μάλλον σταθεροποιημένο.