Από τη σκοπιά της σοσιαλδημοκρατίας

Μειωμένο έως ανύπαρκτο ενδιαφέρον των πολιτών, έλλειψη ουσίας στη δημόσια συζήτηση, παροχολογία και γενικώς αναντιστοιχία με τα προβλήματα των καιρών, απουσία νέων ή απλώς αναζωογονητικών προτάσεων και προσώπων, ελάχιστη αγωνία ως προς το αποτέλεσμα αλλά μειωμένη καθαρότητα ως προς το μέλλον της χώρας: αν αυτά είναι, όπως πιστεύω ότι είναι, τα χαρακτηριστικά της προεκλογικής περιόδου που έκλεισε χθες, οι χαμένοι είναι περισσότεροι από τους κερδισμένους. Στους τελευταίους ανήκει η κυβερνητική παράταξη, αφού κατάφερε, εκμεταλλευόμενη και την αδυναμία της αντιπολίτευσης αλλά και την εύνοια του πολιτικού κύκλου, που συνήθως, στην Ελλάδα, προσφέρει δύο κυβερνητικές ευκαιρίες, να φέρει την εκλογική μάχη στα μέτρα της. Μετατρέποντάς την σε σύγκριση σοβαρότητας με την αξιωματική αντιπολίτευση, δημιουργώντας την πεποίθηση ότι χωρίς αυτοδυναμία, δηλαδή πλήρη κυβερνητική επανάληψη, ο τόπος θα έχει πρόβλημα και υποβιβάζοντας τα σημαντικά πεδία στα οποία δεν στάθηκε στο ύψος των προσδοκιών (ρηχές μεταρρυθμίσεις, υποχώρηση του κράτους δικαίου, αδιαφάνεια, κομματοκρατία) σε «λεπτομέρειες».

Στους χαμένους θα έβαζα την προαγωγή μιας κουλτούρας συνεργασίας εντός του πολιτικού συστήματος, με καθοριστική ευθύνη του ΣΥΡΙΖΑ, που εισήγαγε την απλή αναλογική αλλά έκανε τα πάντα για να τορπιλίσει τα αποτελέσματά της. Χαμένη ευκαιρία θεωρώ και το ότι δεν μετακινήθηκε η διεκδίκηση της εξουσίας από την – παρά φύσιν και αταίριαστη με τους καιρούς – διαπάλη μεταξύ μιας «Κεντροδεξιάς», αλλά με περιορισμένο Κέντρο, και μιας «ριζοσπαστικής», αλλά στην πραγματικότητα αρτηριοσκληρωτικής, Αριστεράς, στις ευμενέστερες για τη δημοκρατία ράγες «Κεντροδεξιά εναντίον Σοσιαλδημοκρατίας». Η σοσιαλδημοκρατία είναι ο μεγάλος χαμένος αυτών των εκλογών, και μάλιστα ο «πραγματικός» εκπρόσωπός της, το ΠΑΣΟΚ, και όχι ο επίμονος αλλά παράταιρος μνηστήρας της, ο ΣΥΡΙΖΑ. Ο τελευταίος θα μπορούσε να χαρακτηριστεί – αν κοιτούσαμε την ουσία και όχι την «επικοινωνία», τις πράξεις και όχι τις σκοπιμότητες – ως το αντίθετο της σοσιαλδημοκρατίας: είναι ένα κόμμα αντιμεταρρυθμιστικό, δογματικό, κρατικιστικό, ρεβανσιστικό, βερμπαλιστικό, με επίκεντρο την κατάληψη της εξουσίας και όχι τη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων. Το ότι καταφέρνει να παραμένει ο άλλος πόλος εξουσίας και, στα μάτια ορισμένων, ένας κάπως ιδιότυπος εκφραστής της διαχρονικά ιδιότυπης ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας, είναι συνέπεια τριών γεγονότων: της προπαγανδιστικής δυναμικής, και άρα και κοινωνικής απήχησης, του ίδιου του ΣΥΡΙΖΑ, της εστίασης του δημοσίου διαλόγου σε θέματα πολιτικής και εκλογικής ισχύος και όχι σε ζητήματα αρχών και της αδυναμίας του ατελώς ανανεωμένου ΠΑΣΟΚ να αναδείξει τη σύνδεσή του με τη σοσιαλδημοκρατία και να κοινωνήσει με πειστικότητα τις σοσιαλδημοκρατικές προτάσεις του.

Μια τέτοια σύνδεση θα απαιτούσε μικρότερη ενασχόληση με συγκυριακά ζητήματα (οι υποκλοπές συνιστούν κρίσιμη υποχώρηση αλλά δεν συγκροτούν πολιτικό πρόγραμμα) και με τακτικισμούς (ποιον θα προτείνει για πρωθυπουργό έχοντας χάσει, αν του ανήκει περισσότερο ή και αποκλειστικά ο Ανδρέας Παπανδρέου) και μεγαλύτερη επεξεργασία των βασικών χαρακτηριστικών της σοσιαλδημοκρατίας: της κοινωνικής διάστασης (υπό τις σημερινές συνθήκες και σε μια χώρα σαν την Ελλάδα, πώς χτίζεται ένα κοινωνικό κράτος και πώς στηρίζονται αυτοί που πραγματικά έχουν ανάγκη), της δημοκρατικής αναζωογόνησης (συμμετοχή και λογοδοσία, μεταρρυθμίσεις ουσίας, «ανοιχτό κόμμα», αξιοκρατία) και της αντιμετώπισης όχι ιδεολογικών ανεμόμυλων αλλά των μεγάλων προκλήσεων της εποχής (διεθνής ειρήνη, κλιματική αλλαγή, απώλεια τεχνολογικού ελέγχου). Για όποιους αυτές οι αρχές και οι αντίστοιχες προκλήσεις λένε κάτι, η επιλογή μπροστά στην κάλπη είναι σχετικά εύκολη αλλά οι απαιτήσεις για το άμεσο μέλλον πολύ μεγαλύτερες.