Οι νάρκες προς τον β’ γύρο

Σε συμπληγάδες καθ’ οδόν για τη δεύτερη εκλογική αναμέτρηση βρίσκεται η οικονομία της Τουρκίας, ανεξάρτητα από το ποιος θα επικρατήσει τελικά στον δεύτερο γύρο των εκλογών. Μετά το αποτέλεσμα της πρώτης κάλπης οι αγορές της χώρας βρέθηκαν στο κόκκινο, με το εθνικό νόμισμα να διατηρείται κοντά σε ιστορικά χαμηλά έναντι του δολαρίου, τις τιμές των κρατικών ομολόγων σε δολάρια να μειώνονται και το κόστος ασφάλισης του χρέους της χώρας να αυξάνεται ξανά. Την ίδια ώρα οι πολίτες της χώρας εξακολουθούν να αναζητούν χρυσό.

Είναι ενδεικτικό ότι στην πρώτη της απόφαση μετά τον πρώτο γύρο των εκλογών η κεντρική τράπεζα της χώρας προσπάθησε την Τρίτη να περιορίσει τις αγορές χρυσού από πολίτες αλλά και τον δανεισμό με αναλήψεις από πιστωτικές κάρτες που είναι φθηνότερος από τα κανονικά δάνεια.

Η οικονομία έχει αρχίσει να επιβραδύνει ήδη από το δεύτερο εξάμηνο του 2022 λόγω της μεγάλης μείωσης στη ζήτηση από το εσωτερικό και το εξωτερικό της χώρας, εν μέρει λόγω των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι εμπορικοί εταίροι της χώρας από τον πόλεμο στην Ουκρανία, κάτι που βλάπτει καίρια τις εξαγωγές. Υπάρχουν όμως και σημαντικά εσωτερικά προβλήματα, με κύριο τον πολύ υψηλό πληθωρισμό και τη σημαντική υποχώρηση της λίρας, η οποία χάνει 5% από τις αρχές του έτους και 60% τα τελευταία δύο χρόνια έναντι του δολαρίου. Το ένα αμερικανικό δολάριο αγοράζει πάνω από 19,5 λίρες Τουρκίας.

Πλέον εγχώριοι πολιτικοί αναλυτές που μίλησαν στο Reuters χαρακτηρίζουν ολόκληρο το 2023 ως χαμένη χρονιά για την οικονομία της Τουρκίας ανεξάρτητα από τον νικητή. Το κόμμα του Ερντογάν έχει υποσχεθεί ότι θα συνεχίσει την πολιτική χαμηλών επιτοκίων και υψηλής ανάπτυξης παρά το ράλι του πληθωρισμού που τρέχει με 44% σε ετήσια βάση, αλλά και τα χαμηλά συναλλαγματικά αποθέματα έπειτα από χρόνια παρεμβάσεων για τη στήριξη του εθνικού νομίσματος.

Ενδεικτικό της κατάστασης που επικρατεί είναι ότι η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας αποφάσισε, σύμφωνα με το Bloomberg, μεταξύ άλλων τα εξής:

– Οι τράπεζες καλούνται τώρα να αγοράζουν κρατικά ομόλογα που ισοδυναμούν με το 30% των αγορών χρυσού που πραγματοποιούν πελάτες τους με πιστωτικές κάρτες με όριο πάνω από 50.000 λίρες ή περίπου 2.500 δολάρια.

– Οι τράπεζες θα πρέπει επιπλέον να αγοράζουν κρατικά ομόλογα που ισοδυναμούν με το 30% των μετρητών που αναλήφθηκαν με χρήση πιστωτικών καρτών.

Τι υπόσχονται τα κόμματα

Η σημερινή αντιπολίτευση έχει υποσχεθεί να απελευθερώσει περισσότερο την οικονομία με λιγότερες κρατικές παρεμβάσεις στις αγορές. Επίσης έχει υποσχεθεί ότι θα αποκαταστήσει την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας της χώρας, η οποία, σύμφωνα με αναλυτές της Δύσης, σήμερα επηρεάζεται σημαντικά από την κυβέρνηση στην Αγκυρα. Μια πιο ανεξάρτητη κεντρική τράπεζα θα αύξανε θεωρητικά τα επιτόκια δανεισμού σε πολύ υψηλότερα επίπεδα από τα σημερινά, με στόχο την αναχαίτιση των τιμών.

Η κεντρική τράπεζα της χώρας με επικεφαλής τον στενό συνεργάτη του προέδρου Ερντογάν, Σαχάπ Καβτσιόγλου, έχει προχωρήσει σε διαδοχικές μειώσεις των επιτοκίων προεκλογικά, με αποτέλεσμα αυτά να διαμορφώνονται σήμερα σε 8,5%. Πριν από τις μειώσεις, που ξεκίνησαν το 2021, τα επιτόκια στην Τουρκία είχαν φτάσει το 21%.

Το διακύβευμα είναι υψηλό αφού η επιθυμία του Ερντογάν να μειώσει τα επιτόκια πυροδότησε στα τέλη του 2021 μεγάλη νομισματική κρίση και οδήγησε το 2022 τον πληθωρισμό στο 85,5%. Οι οικονομολόγοι αναμένουν ότι τώρα ο πληθωρισμός θα αυξηθεί μετά το χαμηλό του 44% που ανακοίνωσαν επίσημα οι Αρχές για τον Απρίλιο.

Εάν τελικά το κόμμα ΑΚΡ του Ταγίπ Ερντογάν κερδίσει τις εκλογές, τότε ο πρόεδρος της Τουρκίας μπορεί να βάλει νερό στο κρασί του. Πληροφορίες του Reuters μέσα από το ΑΚΡ ανέφεραν ότι ο Ερντογάν ύστερα από μια νέα νίκη θα μπορούσε να στραφεί σε ένα πιο ισορροπημένο δημοσιονομικό πρόγραμμα. Η προσδοκία αυτή στηρίζεται και σε πρόσφατα σχόλια του Ερντογάν ότι ο πρώην υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σίμσεκ θα μπορούσε να επιστρέψει για να βοηθήσει στη διαμόρφωση πολιτικών. Ο Σίμσεκ, ο οποίος είναι γνωστός διεθνώς, έχει διατελέσει στέλεχος της UBS στη Wall Street και της Merrill Lynch στο Λονδίνο.

Οι προοπτικές για φέτος δεν είναι τόσο καλές όσο οι περσινές. Το 2022 η Τουρκία παρουσίασε ανάπτυξη της τάξης του 5,6%, αλλά για φέτος το ποσοστό αυτό αναμένεται να μην ξεπεράσει το 2,8% λόγω των καταστροφών από τους σεισμούς του Φεβρουαρίου και την ακρίβεια που πλήττει τα εισοδήματα των νοικοκυριών. Είναι ενδεικτικό ότι το τέταρτο τρίμηνο του 2022 η ανάπτυξη στην Τουρκία διαμορφώθηκε σε 3,5%, από 4% το τρίτο τρίμηνο και από 7,8% το πρώτο.

Επίσης η Τουρκία καταγράφει επίπεδα ρεκόρ στο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών που είχε διαμορφωθεί στο 43% σε ετήσια βάση, φτάνοντας στα 9,85 δισ. δολάρια τον Ιανουάριο. Πρόκειται για το υψηλότερο μηνιαίο επίπεδο από τότε που ξεκίνησαν να συλλέγονται για πρώτη φορά επίσημα στοιχεία από το 1984 και μετά, σύμφωνα με το Reuters. Τον Απρίλιο το έλλειμμα αυτό έφτασε τα 6,7 δισ. δολάρια, σύμφωνα με τα νέα επίσημα κρατικά στοιχεία.