Υπερηχογράφημα καρωτίδων μετά από ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο

Τα ισχαιμικά αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια αποτελούν άνω του 80% των συνολικών εγκεφαλικών επεισοδίων με το 10%-15% αυτών να οφείλεται στην παρουσία σημαντικών στενώσεων στις καρωτίδες, τις αρτηρίες δηλαδή που κατά κύριο λόγο τροφοδοτούν τον εγκέφαλο με αίμα πλούσιο σε οξυγόνο. Το υπερηχογράφημα των καρωτίδων είναι μια απλή απεικονιστική εξέταση που συμβάλλει σημαντικά στη διαγνωστική διερεύνηση των ασθενών με παροδικό ή ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο εντοπίζοντας τυχόν απόφραξη στις καρωτίδες ή παρουσία αθηρωματικών πλακών που μπορεί να προκαλούν σημαντικές στενώσεις. Εκτός από το σύστημα των καρωτίδων (κοινή καρωτίδα, έσω και έξω καρωτίδα), μπορεί να απεικονιστούν και οι σπονδυλικές αρτηρίες, στενώσεις των οποίων μπορεί να ευθύνονται για εγκεφαλικά επεισόδια με συγκεκριμένη κατανομή της ισχαιμικής βλάβης.

Το υπερηχογράφημα των καρωτίδων διενεργούμενο από έμπειρο υπερηχογραφιστή μπορεί με μεγάλη ακρίβεια να περιγράψει την εντόπιση και τη σοβαρότητα της στένωσης, να καταγράψει τη ροή του αίματος στις καρωτίδες και να αναζητήσει μορφολογικά χαρακτηριστικά της αποκαλούμενης «ευάλωτης» αθηρωματικής πλάκας που να υποδηλώνουν ότι η απεικονισθείσα στένωση είναι αυτή που προκάλεσε το επεισόδιο. Εκτός από τις περιπτώσεις που παρατηρείται πλήρης απόφραξη, παθολογικές θεωρούνται οι βλάβες που προκαλούν στενώσεις άνω του 50% της διαμέτρου του αυλού του αγγείου. Ειδικά μάλιστα στην περίπτωση που βρίσκονται από την ίδια, ομότιμη πλευρά σε σχέση με αυτή στην οποία απεικονίστηκε η εγκεφαλική βλάβη στη μαγνητική τομογραφία του εγκεφάλου ή στην αντίθετη πλευρά από αυτή στην οποία εμφανίστηκαν τα συμπτώματα του εγκεφαλικού, αυξάνεται σημαντικά η πιθανότητα να αποτελούν και την αιτία του επεισοδίου. Οι πληροφορίες που δίνει υπερηχογράφημα των καρωτίδων επιτρέπουν στον γιατρό να προσδιορίσει τον κίνδυνο για τυχόν επόμενο εγκεφαλικό και να σχεδιάσει την κατάλληλη αντιμετώπιση, όπως τη χορήγηση ασπιρίνης, πολλές φορές σε συνδυασμό με την κλοπιδογρέλη, χορήγηση στατίνης με στόχο LDL χοληστερόλης κάτω των 70 mg/dl ή σε σοβαρές στενώσεις παρέμβαση στις καρωτίδες διενεργώντας ενδαρτηρεκτομή, ή στεντ.

Στα πλεονεκτήματα της μεθόδου είναι η μεγάλη διαθεσιμότητα και ασφάλειά της, καθώς δεν χρησιμοποιεί ιοντίζουσα ακτινοβολία ή ενδοφλέβιο σκιαγραφικό, και είναι πλήρως ανώδυνη για τον ασθενή. Ωστόσο, δεν μπορεί να αναδείξει αθηρωματικές πλάκες σε περιπτώσεις ενδοκρανιακής πορείας της έσω καρωτίδας και σε αυτές τις περιπτώσεις άλλες απεικονιστικές τεχνικές όπως η αξονική ή η μαγνητική αγγειογραφία μπορούν να δώσουν χρήσιμες επιπρόσθετες πληροφορίες.

Συμπερασματικά σε κάθε ασθενή που παρουσιάζει ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο και ειδικά στις περιπτώσεις που δεν ανευρίσκεται άλλη υποκείμενη αιτία όπως κολπική μαρμαρυγή, το υπερηχογράφημα των καρωτίδων αποτελεί απαραίτητη διαγνωστική εξέταση που προτείνεται να διενεργείται το συντομότερο ώστε να γίνει  έγκαιρη θεραπευτική παρέμβαση.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Αθηνών