Εβδομάδα ανατροπών για ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο

Η G7 και η ΕΕ θα απαγορεύσουν τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών σε διαδρομές όπου η Μόσχα έχει διακόψει τις προμήθειες, σύμφωνα με αξιωματούχους που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις. Αυτή θα είναι η πρώτη φορά που το εμπόριο φυσικού αερίου μέσω αγωγών εμποδίζεται από τις δυτικές δυνάμεις μετά την εισβολή στην Ουκρανία.

Η απόφαση αυτή εδραιώνει τον ρόλο της ναυτιλίας ως σημαντικού στρατηγικού εταίρου στην ενεργειακή απεξάρτηση της ΕΕ από τη Ρωσία, καθώς οι μεταφορές υγροποιημένου φυσικού αερίου με πλοία θα εξακολουθούν να παίζουν σημαντικό ρόλο στον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης.

Παράλληλα, η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο που αυξάνονται οι κίνδυνοι διακοπής των ροών και αργού πετρελαίου λόγω πολεμικών συγκρούσεων σε αγωγούς που φέρνουν το πετρέλαιο στη Μαύρη Θάλασσα και την Ανατολική Μεσόγειο.

Ειδικότερα όσον αφορά τους αγωγούς αερίου, όπως σημειώνουν οι «Financial Times», η απόφαση, η οποία πρόκειται να οριστικοποιηθεί από τους ηγέτες της G7 στη σύνοδο κορυφής στη Χιροσίμα την επόμενη εβδομάδα, θα αποτρέψει την επανέναρξη των εξαγωγών φυσικού αερίου από ρωσικούς αγωγούς σε διαδρομές προς χώρες όπως η Πολωνία και η Γερμανία, όπου η Μόσχα διέκοψε τον εφοδιασμό πέρυσι.

Οι δυτικές δυνάμεις θέλουν να διασφαλίσουν ότι η Ρωσία δεν θα δει αύξηση στα ενεργειακά της έσοδα, καθώς προσπαθούν να αυξήσουν την οικονομική πίεση 15 μήνες μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία. Ενα προσχέδιο δήλωσης της G7 που είδαν οι «Financial Times» ανέφερε ότι η ομάδα των κορυφαίων οικονομιών θα μειώσει περαιτέρω τη χρήση των ρωσικών ενεργειακών πηγών «συμπεριλαμβανομένης της αποτροπής της επαναλειτουργίας των οδών που είχαν προηγουμένως κλείσει λόγω της αξιοποίησης της ενέργειας από τη Ρωσία ως όπλο», τουλάχιστον έως ότου «υπάρξει επίλυση της σύγκρουσης».

Η επιβολή της απαγόρευσης είναι άκρως συμβολική, διότι η ΕΕ μείωσε σημαντικά την εξάρτησή της από το ρωσικό αέριο μέσω μεγάλων εισαγωγών από υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG).

Το μερίδιο της Μόσχας στις ευρωπαϊκές εισαγωγές φυσικού αερίου έχει μειωθεί από περισσότερο του 40% σε λιγότερο από 10%, ενώ ο ήπιος χειμώνας συνέβαλε στην αύξηση των αποθεμάτων φυσικού αερίου στην ΕΕ.

Διακοπές ροής

Στο μεταξύ σύμφωνα με ανάλυση του οίκου Gibson οι γεωπολιτικές εξελίξεις αυξάνουν την επισφάλεια των εξαγωγών αργού πετρελαίου μέσω αγωγών σε ορισμένα μέρη του κόσμου. Χαρακτηριστικά, τους τελευταίους 12 μήνες παρατηρήθηκαν διακοπές ροής στους αγωγούς Caspian Pipeline Consortium (CPC) και Κιρκούκ – Τσεϊχάν, ενώ η αναταραχή στο Σουδάν απειλεί τις ροές στον αγωγό Greater Nile. Οπως επισημαίνει η ανάλυση, η Ρωσία έχει τη δύναμη να σταματήσει τις εξαγωγές μέσω του αγωγού CPC και ορισμένοι υποστηρίζουν ότι έχει ήδη λάβει μέτρα για να το πράξει. Σε μια τέτοια περίπτωση η αναταραχή στον κλάδο των δεξαμενοπλοίων, και ειδικότερα στα πλοία Aframax και Suezmax, θα είναι σημαντική, καθώς θα μειωθεί η προσφορά για τα πλοία αυτά.

Το Καζακστάν έχει εξερευνήσει τη δυνατότητα εξαγωγών πετρελαίου μέσω της Κασπίας Θάλασσας στο Μπακού και αξιοποίησης του αγωγού Μπακού – Τιφλίδα -Τσεϊχάν (BTC), ωστόσο μέχρι στιγμής δεν έχει ξεπεράσει τα ένα-δύο φορτία τον μήνα και είναι απίθανο να επεκταθεί πολύ περαιτέρω δεδομένου του κόστους.

Επίσης διακοπές καταγράφηκαν και στις ροές αργού στον αγωγό Κιρκούκ – Τσεϊχάν λόγω μιας διαμάχης που αφορούσε το Ιρακινό Κουρδιστάν, τη Βαγδάτη και την Τουρκία και οδήγησε στη διακοπή όλων των εξαγωγών πετρελαίου στον αγωγό Κιρκούκ – Τσεϊχάν. Ενώ το Ερμπίλ και η Βαγδάτη συμφώνησαν για επανέναρξη των ροών, παραμένει ασαφές εάν η Τουρκία θα είναι πρόθυμη να διευκολύνει τις αποστολές. Μια πρόσφατη διαιτητική απόφαση στο Διεθνές Εμπορικό Επιμελητήριο διέταξε την Τουρκία να καταβάλει αποζημίωση 1,5 δισ. δολαρίων στη Βαγδάτη, κάτι που η Τουρκία αμφισβητεί. Οι αγορές δεξαμενοπλοίων Aframax και Suezmax περιμένουν με ανυπομονησία την επιστροφή περί των 400.000 βαρελιών την ημέρα αργού στο εμπόριο.

Τέλος, μια άλλη διαρκής απειλή προέρχεται από το Σουδάν, όπου οι μάχες μεταξύ αντιπάλων στρατηγών θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε διακοπή των εξαγωγών από το Νότιο Σουδάν μέσω του Σουδάν προς την Ερυθρά Θάλασσα.