Ηχοδύναμα

Γιάννης Κουρούδης: The Spring Where Hercules Healed His Wounds, ψηφιακή έκδοση, ΜΙΝΟS ΕΜΙ UNIVERSAL

Η λεγόμενη «νεοκλασική» ή, πιο πρόσφατα αποκαλούμενη, «μετακλασική» ή «σύγχρονη κλασική» είναι διεθνώς η μακράν δημοφιλέστερη μουσική που γράφεται σήμερα και στηρίζεται στους ήχους της κλασικής ορχήστρας. Με τη δεύτερη ψηφιακή συλλογή του «The Spring Where Hercules Healed His Wounds», (https://yianniskouroudis.lnk.to/TSWHHHWPR), μέσα σε πολύ σύντομο χρόνο, ο Γιάννης Κουρούδης εξελίσσεται πλέον στον κορυφαίο έλληνα εκπρόσωπο αυτής της μουσικής. Και με όρους που δεν έχουν σε τίποτα να ζηλέψουν τους ξένους ομότεχνούς του.

Η πρώτη συλλογή του ήταν, μόλις πέρυσι, το «A Lawn Being Sprinkled». Τώρα μία εντελώς άλλη θεματική και προσέγγιση τον κινεί: «Η δύναμη και το πάθος του ήρωα, ο πόνος και ο φόβος που γεννούν οι βαθιές πληγές και η επερχόμενη λύτρωση στο “μαγικό” νερό, που εκφράζονται μουσικά με όργανα κλασικής ορχήστρας που συνοδεύονται κατά σημεία από χορωδιακές φωνές, στο πλαίσιο ενός νέου μινιμαλισμού με αναφορές από την κλασική μουσική». Οπως εξηγεί, «εμπνέεται θεματικά από την πηγή με το ιαματικό νερό που, σύμφωνα με τον μύθο, ήταν το δώρο της θεάς Αθηνάς στον Ηρακλή για να γιατρεύει τις πληγές του ύστερα από κάθε άθλο». Ολα αυτά βρίσκουν εδώ πειστικά τους ήχους τους και τις εντυπωσιακά βαθιές αναγωγές τους.

Η μουσική αυτής της σχολής, αν και αποκαλείται νεοκλασική, στην πραγματικότητα πρέπει να αναζητήσει αλλού την πατρότητά της. Ο όρος οφείλεται ασφαλώς περισσότερο στη χρήση των οργάνων της κλασικής ορχήστρας και στην αντιδιαστολή με τα άλλα σύγχρονα είδη, παρά στην όποια σχέση με τον κλασικισμό. Αντίθετα, είναι μία μουσική που «βλέπει» πολύ περισσότερο σε ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά που κυρίως εισήγαγε ο Τσαϊκόφσκι σε ορισμένα, πλην διαχρονικά αγαπητά, έργα του: στην επιμονή στη μελωδία ως το κυρίαρχο στοιχείο της μουσικής, περισσότερο από κάθε άλλο από τα θεμελιώδη που την απαρτίζουν. Κάτι που δεν υπήρχε ούτε στον κλασικισμό, ούτε στον γερμανικό ρομαντισμό, μα ούτε αλλού: μία «αυτοκρατορία της μελωδίας». Και αυτό εξηγεί τη δημοφιλία της, καθώς η μελωδία είναι το πιο προσβάσιμο στοιχείο της μουσικής για το ευρύ κοινό.

Ο Κουρούδης χτίζει την εντυπωσιακή δική του εκδοχή μιας τέτοιας «αυτοκρατορίας». Ομως, ταυτόχρονα, πάει σημαντικά πιο πέρα: η μουσική του δομεί μία καθηλωτική ιστορία που χειρίζεται γερά τους όρους του δράματος. Πρωτίστως, έχει το ταλέντο για να το κάνει: μπορεί να γράψει και σε μεγάλα «τόξα». Επίσης ξέρει να ενορχηστρώσει. Αυτό είναι σημαντικό, ιδίως σήμερα που οι συνθέτες έχουν στα χέρια τους υπερβολικό οπλισμό δυνατοτήτων, αδιανόητο για μέχρι πριν και από μερικές δεκαετίες, πόσω μάλλον για αιώνες. Πλέον οι υπολογιστές τούς επιτρέπουν να δουλεύουν με προηγμένους ήχους προερχόμενους από ηχοληπτικά δείγματα από τις κορυφαίες ορχήστρες του κόσμου. Κάτι που σημαίνει ότι αφού τα πάντα είναι στα άκρα των δαχτύλων τους, εκεί βρίσκεται και ο θανατηφόρος κίνδυνος του κιτς, της υπερενορχήστρωσης, της μουσικής ναυτίας και απώλειας κάθε ελέγχου: ουσίας και αλήθειας. Δεν είναι εύκολο να κάνεις τον «μικρό θεό» των ήχων παραμένοντας δημιουργικά σοβαρός. Ο Κουρούδης διαθέτει την αισθητική, την παιδεία, το ένστικτο να μην πέφτει στην τόσο κοινή αυτή παγίδα που στήνει η ζωή στους αδαείς. Που με τέτοια υπερόπλα μοιάζουν στο τέλος με παιδιά που τους δίνεις πολυβόλα για παιχνίδια. Ξέρει τη δομική σημασία της οικονομίας και των σιωπών μετά τους ήχους. Ξέρει να δένει οργανικά την ουσία με το ένδυμα της μουσικής του χωρίς το ένα να καταπίνει το άλλο και όλα μαζί τον ακροατή τους. Που, στο τέλος, αναζητά περισσότερο νερό απ’ αυτή τη μαγική, πράγματι θεραπευτική πηγή του…