Επαναφορτίζοντας τη γαλλογερμανική μηχανή της Ευρώπης

Από τότε που εισέβαλε η Ρωσία στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022, η Ευρώπη έχει μετασχηματιστεί ριζικά. Τόσο η ΕΕ όσο και το ΝΑΤΟ αντέδρασαν με εξαιρετική ενότητα· όλες οι παλιές διαμάχες στους κόλπους τους έμοιαζαν αναχρονιστικές μπροστά σε έναν πόλεμο που μαίνεται στην ήπειρο, και φάνηκε σαν να εξαφανίζονται εν μία νυκτί. Εντάσεις όμως σιγοβράζουν κάτω από την επιφάνεια της νέας συνοχής της ΕΕ. Αυτό είναι ευρέως γνωστό στα δύο πλέον πολυπληθή και οικονομικά σημαντικά κράτη-μέλη, τη Γερμανία και τη Γαλλία, που είναι όλο και περισσότερο σε κόντρα.

Τακτικά προγραμματισμένες διακυβερνητικές συναντήσεις έχουν ακυρωθεί. Παρότι ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο γερμανός καγκελάριος Ολαφ Σολτς (μαζί με τον τότε πρωθυπουργό της Ιταλίας, Μάριο Ντράγκι) πραγματοποίησαν ένα ιστορικό κοινό ταξίδι στο Κίεβο, όπου συναντήθηκαν με τον ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δεν οργάνωσαν μία ανάλογη επίσκεψη στο Πεκίνο, αν και κάτι τέτοιο θα είχε αναμφισβήτητα ενισχύσει τη θέση της Ευρώπης.

Αντ’ αυτού, ο Μακρόν πραγματοποίησε σόλο ένα τριήμερο ταξίδι στην Κίνα και, επιστρέφοντας, είπε σε συνέντευξή του πως η Ευρώπη πρέπει να αποφύγει να «παρασυρθεί σε κρίσεις που δεν είναι δικές μας» – μία αναφορά στην Ταϊβάν – και να μη γίνει «υποτελής» στις ΗΠΑ, προκαλώντας κριτική και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Τα διχαστικά του σχόλια σχεδόν διασφάλισαν πως η πολιτική της ΕΕ έναντι της Κίνας θα διευρύνει το χάσμα ανάμεσα στη Γαλλία και τη Γερμανία και θα αποδυναμώσει τις διατλαντικές σχέσεις, παρότι η Ευρώπη βασίζεται περισσότερο από ποτέ στην αμερικανική στρατιωτική ισχύ έναντι της ρωσικής επιθετικότητας.

Αυτή είναι προφανώς η χειρότερη δυνατή στιγμή για να απομακρυνθούν η Ευρώπη και οι ΗΠΑ. Η στρατηγική πρόκληση την οποία αποτελεί ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει εντείνει τις προσπάθειες της Κίνας να εγκαθιδρύσει μία νέα παγκόσμια τάξη, στην οποία η Ρωσία εξαρτάται μόνιμα από εκείνη, η παγκόσμια οικονομία περιστρέφεται γύρω από την Ευρασία, και η Κίνα θέτει τους όρους για τους διεθνείς κυβερνητικούς θεσμούς. Μπροστά σε αυτές τις κινεζικές φιλοδοξίες, η διατλαντική σχέση χρειάζεται ενδυνάμωση περισσότερο από ποτέ.

Στο Παρίσι, από την άλλη πλευρά, τα ερωτηματικά αφορούν το πόσο θέλει να αναδιαμορφώσει ο Σολτς τις διμερείς σχέσεις, και το πόσο μεγάλη σημασία τους προσδίδει, δεδομένης της επίσημης σιωπής της Γερμανίας στο ζήτημα αυτό. Ευρύτερα, οι Γάλλοι θέλουν να μάθουν τι είδους Ευρώπη θέλει ο γερμανός καγκελάριος.

Αναμφισβήτητα, ο Σολτς δεν είναι ένας πολιτικός ιδιαίτερα χαρισματικός στον τομέα της επικοινωνίας, με την αξιοσημείωτη εξαίρεση της ομιλίας του περί «βαθιάς καμπής στην ιστορία μας», αμέσως μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Αλλά αυτό δεν εξηγεί γιατί δεν έχει διατυπώσει τις απόψεις του όσον αφορά τη γαλλογερμανική σχέση – την καρδιά της Ευρωπαϊκής Ενωσης – και γιατί οι φιλοδοξίες της χώρας του για την ΕΕ παραμένουν ασαφείς. Χρειάζεται επειγόντως αποσαφήνιση, και στα δύο ζητήματα.

H Γαλλία και η Γερμανία επ’ ουδενί δεν έχουν την πολυτέλεια μιας αποξένωσης, δεδομένου του πολέμου στην Ουκρανία, της ευρύτερης ρωσικής απειλής για την Ευρώπη, και τις γεωπολιτικές προκλήσεις που εκπροσωπεί η επιδίωξη μιας ευρασιατικής στρατηγικής από την Κίνα και τη Ρωσία. Μία τέτοια ρήξη θα αποδυνάμωνε την Ευρώπη σε μία περίοδο που απαιτείται το ακριβώς αντίθετο – η ενίσχυση της γαλλογερμανικής συνεργασίας.

Η Ευρώπη χρειάζεται μία καλορυθμισμένη γαλλογερμανική μηχανή. Δεν έχει περιθώρια ούτε καν για μία προσωρινή βλάβη.

Ο Γιόσκα Φίσερ, υπουργός Εξωτερικών και αντικαγκελάριος της Γερμανίας από το 1998 έως το 2005, διετέλεσε ηγέτης των Γερμανών Πρασίνων για σχεδόν 20 χρόνια