Τεχνολογία για μένα, όχι για σένα

Ο καπιταλισμός βασίζεται στον ανταγωνισμό. Στην πράξη, ωστόσο, αυτή η βασική αρχή συχνά παραβιάζεται, επειδή οι φιλόδοξοι καπιταλιστές θα επιδιώξουν φυσικά να εξαλείψουν τον ανταγωνισμό και να εξασφαλίσουν δεσπόζουσα θέση στην αγορά από την οποία θα μπορούν να κρατήσουν μακριά τους νέους επίδοξους ανταγωνιστές. Η επιτυχία, από αυτή την άποψη, μπορεί να σας κάνει πλούσιους και να καθιερώσει την ιδιότητά σας ως οραματιστή, αλλά μπορεί επίσης να σαν κάνει να φοβάστε και να σε μισείτε.

Αντιμέτωπες με τη διαρκή απειλή για την ύπαρξή τους, οι μεγάλες πλευρές έχουν γενικά δύο στρατηγικές στη διάθεσή τους. Η πρώτη είναι να εμποδίσουν ή να ματαιώσουν περαιτέρω καινοτομίες υποστηρίζοντας ότι θα είναι επικίνδυνη και αποσταθεροποιητική. Για παράδειγμα, τον εικοστό αιώνα μεγάλες σιδηροδρομικές εταιρείες άσκησαν επιθετικά πιέσεις ενάντια στα αιτήματα αυτοκινητοβιομηχανιών για αυτοκινητόδρομους.

Σήμερα, το διακύβευμα είναι πολύ μεγαλύτερο και η ρητορική είναι πιο υπερβολική. Ορισμένες κορυφαίες προσωπικότητες στον κόσμο της τεχνολογίας προειδοποιούν ότι χωρίς αυστηρούς κανονισμούς για την τεχνητή νοημοσύνη οι τελευταίες καινοτομίες στον τομέα θα μπορούσαν να επιφέρουν πολιτισμική κατάρρευση.

Σύμφωνα με αυτή την αφήγηση, η σημερινή ταχεία πρόοδος θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια τεχνητή γενική νοημοσύνη που είναι τόσο ισχυρή και τόσο απρόβλεπτη που η ανθρωπότητα μπορεί άθελά της να καταλήξει στο έλεός της. Οι συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας (και ορισμένοι φιλόσοφοι) έχουν από καιρό παρουσιάσει τέτοια σενάρια. Εάν αναθέσετε σε μια υπερευφυΐα να προστατεύσει το περιβάλλον, μπορεί κάλλιστα να αποφασίσει ότι η προφανής λύση είναι να εξαλειφθεί η πηγή του προβλήματος: οι άνθρωποι.

Η δεύτερη επιλογή για μια ανήσυχη τεχνολογική ελίτ είναι να αναζητήσει κρατική προστασία προκαλώντας κινδύνους για την εθνική ή οικονομική ασφάλεια. Ο πρόεδρος της Microsoft Μπραντ Σμιθ, για παράδειγμα, προειδοποιεί ότι εφόσον η εκπαίδευση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί τόσο τεράστιες επενδύσεις, υπάρχουν πραγματικά μόνο λίγα ιδρύματα που μπορούν να το κάνουν και επικεφαλής ανάμεσά τους είναι κινεζικά, όπως η Ακαδημία Τεχνητής Νοημοσύνης του Πεκίνου.

Και οι δύο στρατηγικές περιλαμβάνουν τη διατύπωση μιας αφήγησης που μπορεί να εξασφαλίσει μια πολιτική υποστήριξη έναντι του ανταγωνισμού της αγοράς. Οι εταιρείες που κινδυνεύουν εγγενώς θα ζητούν πάντα από την πολιτική διαδικασία στις μεγάλες χώρες να τις προστατεύσει. Είτε προσθέτοντας στο ρυθμιστικό βάρος για τους νεοεισερχόμενους είτε δημιουργώντας φραγμούς έναντι ξένων ανταγωνιστών, θέλουν να διατηρήσουν το status quo.

Θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας αυτές τις φυσικές τάσεις, ειδικά τώρα που η πανδημία και οι αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις έχουν δημιουργήσει μια νέα ώθηση για καινοτομία. Οπως πάντα, η τεχνολογική αλλαγή θα είναι βαθιά ανατρεπτική και θα δημιουργήσει νέους νικητές και ηττημένους. Πολλοί σχολιαστές (και ενδιαφερόμενα μέρη) αναπόφευκτα θα προσδιορίσουν τους κινδύνους. Είναι ειρωνικό, αλλά σχεδόν καινοφανές, ότι η νέα αφήγηση της τεχνο-απαισιοδοξίας προωθείται πιο δυνατά από εκείνους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των χθεσινών καινοτομιών.

Ο Χάρολντ Τζέιμς είναι καθηγητής Ιστορίας και Διεθνών Σχέσεων στο Princeton University