Ο ρόλος του λίβυου πολέμαρχου Χαλίφα Χαφτάρ

Ο λίβυος πολέμαρχος Χαλίφα Χαφτάρ βοήθησε να προετοιμαστούν οι Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (RSF), μία παραστρατιωτική ομάδα που μάχεται τώρα για τον έλεγχο του Σουδάν, τους μήνες πριν από την καταστροφική βία που ξέσπασε στις 15 Απριλίου, πληροφορήθηκε ο «Observer» από πρώην αξιωματούχους, διοικητές της ομάδας και πηγές στο Σουδάν και τη Βρετανία.

Η εμπλοκή του Χαφτάρ, που ελέγχει το μεγαλύτερο κομμάτι της ανατολικής Λιβύης, εντείνει τους φόβους για μια παρατεταμένη διαμάχη στο Σουδάν, τροφοδοτούμενη από εξωτερικά συμφέροντα. Αναλυτές έχουν περιγράψει ένα «εφιαλτικό σενάριο», με πολλαπλούς περιφερειακούς παράγοντες και δυνάμεις να διεξάγουν πόλεμο δι’ αντιπροσώπων σε αυτή τη χώρα των περισσότερων από 45 εκατομμυρίων ανθρώπων.

Αντιμέτωποι σήμερα στο Σουδάν είναι δύο πρώην σύμμαχοι, ο στρατηγός Αμπντέλ Φατάχ Μπουρχάν, επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων, και ο στρατηγός Μοχάμεντ Χαμντάν Νταγκάλο, ή «Χεμέτι», επικεφαλής των RSF και αναπληρωτής επικεφαλής του κυβερνητικού συμβουλίου. Σύμφωνα με τις πηγές του «Observer», από τον Φεβρουάριο έως τα μέσα Απριλίου ο Χαφτάρ διαβίβασε κρίσιμες πληροφορίες στον Χεμέτι, έθεσε υπό κράτηση εχθρούς του, αύξησε τις παραδόσεις καυσίμων και πιθανόν εκπαίδευσε ένα απόσπασμα εκατοντάδων μαχητών των RSF στις οδομαχίες.

Η σχέση του Χαφτάρ με τον Χεμέτι είναι παλαιότερη από την πτώση του Ομάρ αλ-Μπασίρ, του βετεράνου απολυταρχικού ηγέτη του Σουδάν, έπειτα από μήνες λαϊκών διαδηλώσεων το 2019. Εχει γίνει ωστόσο θερμότερη τα τελευταία χρόνια, με τον Χεμέτι να στέλνει μισθοφόρους στη Λιβύη να πολεμήσουν στο πλευρό της στρατιωτικής δύναμης του Χαφτάρ, του επονομαζόμενου Εθνικού Στρατού της Λιβύης (LNA).

Χεμέτι και Χαφτάρ έχουν επίσης συνεργαστεί σε ένα φάσμα ιδιαίτερα επικερδών επιχειρήσεων λαθρεμπορίου: Σουδάν και Λιβύη βρίσκονται πάνω σε σημαντικές οδούς για τη διακίνηση ανθρώπων, το εμπόριο ναρκωτικών και πολλά ακόμα.

Τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς επίκειτο η σύγκρουση ανάμεσα στις RSF και τις δυνάμεις του Μπουρχάν, ο Χαφτάρ έκανε σύμφωνα με τις πηγές προσπάθειες να στηρίξει τον Χεμέτι.

Ηταν ωστόσο προσεκτικά μελετημένες, καθώς ούτε ο Χαφτάρ ούτε οι διεθνείς του σπόνσορες, τα ΗΑΕ και η Ρωσία, θέλουν να δεσμευτούν απόλυτα με μία πλευρά, σε μία διαμάχη με αβέβαιη έκβαση. Ο Χαφτάρ πρέπει επίσης να προσέχει να μην αποξενώσει τους υποστηρικτές του στην Αίγυπτο που στηρίζουν τον Μπουρχάν. Ενας διοικητής εντός του LNA είπε πως η δύναμή του είναι «έτοιμη να στηρίξει τον Χεμέτι… αλλά ακόμα παρακολουθούμε την κατάσταση».

Μόλις λίγες ημέρες πριν ξεσπάσει η διαμάχη, ο Χαφτάρ διέταξε τη σύλληψη ενός υπαρχηγού του Μούσα Χιλάλ, ενός σουδανού διοικητή πολιτοφυλακής που αποτελεί μεγάλο εχθρό του Χεμέτι. Οι δυνάμεις του Χιλάλ ήταν υπεύθυνες για τις μεγάλες απώλειες που υπέστησαν οι ρώσοι μισθοφόροι της Wagner – ακόμη ενός συμμάχου του Χαφτάρ – στη γειτονική Κεντροαφρικανική Δημοκρατία σε ενέδρα κοντά στα σουδανικά σύνορα στις αρχές του χρόνου.

Σε μία περαιτέρω επίδειξη στήριξης, ένας από τους γιους του Χαφτάρ ταξίδεψε αεροπορικώς στο Χαρτούμ προκειμένου να δωρίσει δύο εκατομμύρια δολάρια στην Αλ Μερίκ, σουδανική ποδοσφαιρική ομάδα που συνδέεται με τον Χεμέτι. Στη διάρκεια της επίσκεψης, ο Χεμέτι έλαβε προειδοποίηση από τον Χαφτάρ ότι οι αντίπαλοί του στο Σουδάν ετοιμάζονταν να κινηθούν εναντίον του. Αμέσως μετά, ο Χεμέτι άρχισε να μετακινεί τις δυνάμεις του προκειμένου να καταλάβουν το διεθνές αεροδρόμιο του Μερόβε καθώς και κρίσιμες τοποθεσίες στο Χαρτούμ.

Την περασμένη εβδομάδα, η «Wall Street Journal» αποκάλυψε πως ο Χαφτάρ είχε στείλει τουλάχιστον ένα φορτίο με όπλα στον Χεμέτι, ενώ το CNN περιέγραψε πτήσεις από αεροπορικές βάσεις υπό τον έλεγχο του LNA οργανωμένες από τη Wagner, που έχει παρουσία τόσο στη Λιβύη όσο και στο Σουδάν.