Ονειρεύτηκα τον Τρελαντώνη

Ηρθε στον ύπνο μου με κουτρουβαλιαστή τρεχάλα, ξαναμμένος όπως πάντα και βιαστικός να ξαναφύγει. Είχε πολλά να κάνει· να τρέξει, να σκαρφαλώσει, να χωθεί κάπου και να ψάξει, ν’ ανακαλύψει. Να περιμαζέψει, να σώσει, να το δείξει μετά σε όλους. Να το μοιραστεί. Είχε, όπως πάντα, τις τσέπες του γεμάτες θησαυρούς: καρφιά, βώλους, βότσαλα, σπάγκους, εκείνο το τρίγωνο γυαλί που είχε πέσει από τον πολυέλαιο της εκκλησίας και έκανε τόσο ωραία χρώματα όταν το έβαζες στον ήλιο. Είχε θραύσματα από αρχαία πήλινα, είχε πίνακες και εικόνες, υφαντά και κεντήματα και παιχνίδια, ιστορικά κειμήλια και κοσμήματα απ’ όλο τον κόσμο. Είχε τα παλιά και είχε τα καινούργια: ο χρόνος είναι γι’ αυτόν ένα ακορντεόν που ανασαίνει και ξεφυσά τις μελωδίες του, όλες με ηχώ βαθιά, ατέλειωτη. Ολόκληρο πλούτο είχαν και πάλι οι τσέπες του Αντώνη Τρελαντώνη Λωλαντώνη, και ήρθε στο όνειρό μου μαζί με ένα πλήθος ολόκληρο να τον ακολουθεί από πίσω, σκιές ασαφείς κι απροσδιόριστες αλλά και γνώριμες – ίσως τ’ αδέλφια και τα ξαδέλφια του, ίσως ο Μπαρμπαγιάννης Κανατάς με τις κανάτες του. Ισως και τα εγγόνια και δισέγγονά του, ίσως κι αυτωνών τα εγγόνια.

Ο Αντώνης, το ξέρουμε όλοι, δεν λέει ψέματα και δεν είναι μαντατούρης. Κάνει αταξίες αλλά όχι ζαβολιές. Είναι ταραξίας αλλά και παλικαράκι, κι όταν πολεμάει, με πέτρες ή και όπλα αληθινά, τα βάζει με μαγκόπαιδα δυο φορές μεγαλύτερά του – με το μέρος των μικρών, πάντα. Ο Αντώνης είναι ατρόμητος και δεν φοβάται τίποτα ει μη μόνον κάποιες συγκινήσεις: τις αισθηματολογίες, τις στενοχώριες και τύψεις και λύπες, τις υποσχέσεις που τον βάζουν καμιά φορά να δίνει – χωρίς λόγο, αφού αυτός δεν έχει ανάγκη να υποσχεθεί κάτι για να μην το ξανακάνει, ο λόγος του είναι η τιμή του. Α ναι, φοβάται και τις λέξεις: τις πολλές, τις εύκολες, τις φτηνές, αυτές που δεν χρησιμεύουν σε τίποτα· το χρήσιμο, αυτό μετράει. «Γεννημένος άρχοντας έδωσε στην αρχοντιά το γνησιότερο περιεχόμενό της, την αγάπη για τα ωραία πράγματα και την αγάπη για τον πλησίον» έγραψε γι’ αυτόν η Λίνα Κάσδαγλη. «Μπα» μου λέει σουφρώνοντας τα φρύδια, «δεν έχει άρχοντες βρε η Ελλάδα. Η μόνη κληρονομιά που μετράει είναι να μοιραζόμαστε ό,τι έχουμε, γιατί έχει ο τόπος τόσο λίγα». Βάζει το χέρι στην τσέπη και βγάζει μια μικρή υφασμάτινη κούκλα-κουτσούνα από την Κάρπαθο: «Εργα ευλογημένα από το ανθρώπινο πνεύμα πρέπει να σώζονται, για να τα χαίρονται κι οι επόμενοι».

Δεν ξέρω γιατί ήρθε τώρα να με βρει, παρά μόνο ίσως επειδή σκεφτόμουν τους επόμενους. Ηθελα να μου πει κάτι για τους επόμενους, ήθελα πάρα πολύ να μου πει κάτι, αλλά όπως πάντα τα λόγια τού έρχονταν δεύτερα – τόσα πολλά πρέπει να γίνουν, τα λόγια δεν βοηθούν. «Ευπατρίδης;» μόρφασε. «Πφφ, αυτά τα περί ανώτερων κοινωνικών τάξεων τα βαριέμαι τόσο, μα και ποιον ενδιαφέρουν; Πασχίζουμε για μια ευγένεια του χαρακτήρα και για μια φροντίδα της πατρίδας, αυτό είναι όλο».

Ετσι όπως ήρθε και με βρήκε στο όνειρό μου, ήταν σαν να κουβαλούσε μαζί του και μιαν Ελλάδα. Μακρινή. Αλλά την ξέρω, την ξέρω καλά. Κι ακόμα κι όταν μοιάζει πως χάθηκε, αφήνει πάντα την καρδιά της πίσω.

Για τη Δέσποινα Γερουλάνου