Σε θολά νερά

Αύριο διαλύεται η Βουλή και η χώρα εισέρχεται σε προεκλογική περίοδο. Ωστόσο, η πολιτική αντιπαράθεση, αν και έντονη ήδη, διεξάγεται σε ρηχά νερά. Μεταξύ αφορισμών και σκανδαλολογίας. Με μικρό έως ανύπαρκτο αντίκρισμα στην κυβερνητική πολιτική, τη λειτουργία των θεσμών ή τη ζωή των πολιτών. Δίχως απάντηση για τους βασικούς μετεκλογικούς βηματισμούς.

Εδώ μπορεί να δοθεί μία καλόπιστη και μία κυνική εξήγηση. Η καλόπιστη προσέγγιση τονίζει ότι η μετεκλογική στάση εξαρτάται από τα αποτελέσματα των εκλογών. Και πράγματι δεν είναι ρεαλιστικό π.χ. να ζητάς να δεσμευθεί ένα κόμμα, σε πλαίσιο απλής αναλογικής, για το σχήμα συνεργασίας στο οποίο θα αποφασίσει να ενταχθεί. Ούτε για το πρόσωπο αυτού που θα κληθεί να συντονίσει την υλοποίησή του. Η κυνική απάντηση είναι ότι το συμφέρον των κομμάτων δεν είναι να επιτύχουν κανένα τέτοιο συνεργατικό σχήμα. Είτε διότι θέλουν να κυβερνούν ανενόχλητοι, επικαλούμενοι το φόβητρο – αλλά παράλληλα καλλιεργώντας και το ενδεχόμενο της ακυβερνησίας. Είτε διότι περιμένουν τη ρεβάνς, μετά από ένα, δύο ή τρία χρόνια, από το μετεκλογικό χάος. Είτε τέλος, διότι δεν θέλουν να δυσαρεστήσουν το ενδεχομένως διχασμένο κοινό τους. Με άλλα λόγια, θα πει ο κυνικός παρατηρητής, τα κόμματα ψαρεύουν σε θολά νερά.

Ωστόσο, υπάρχουν δύο αμείλικτα ερωτήματα. Το πρώτο ερώτημα μπορεί να διατυπωθεί ως εξής: Διαθέτει κάποιο κόμμα ποσοστό ικανό να δώσει προοπτική αυτοδυναμίας; Αν ναι, η απάντηση απλοποιείται. Αν όχι, το κόμμα που θα βγει πρώτο πρέπει να απαντήσει στη μομφή ότι θέλει να τιμωρήσει τον λαό, που δεν του έδωσε τέτοιο ποσοστό. Το δεύτερο ερώτημα είναι το ακόλουθο: Αν πράγματι θεωρείς ότι υπάρχουν κάποιες βασικές επιλογές που θα ήθελες να τις δεις να γίνουν πράξη, και δεν υποκρίνεσαι, είσαι διατεθειμένος να συνεργαστείς με άλλους για αυτό; Διότι ακόμη και αν, με τα χίλια ζόρια, μπορέσεις κάποια στιγμή να εξασφαλίσεις 151 βουλευτές, καμία σταθερότητα δεν μπορεί κανείς να σου εγγυηθεί υπό τις σημερινές συνθήκες.

Υπό τα δεδομένα, τι μπορούμε να περιμένουμε; Και τι, ως πολίτες, να απαιτήσουμε; Οχι να μας πουν τα κόμματα τη μετεκλογική τους στάση. Αυτό είναι πρόωρο. Ούτε να συγκροτηθεί κάποια μεγαλειώδης προγραμματική σύγκλιση. Αλλά να τεθούν συγκεκριμένες προτάσεις για συγκεκριμένα ζητήματα κυβερνητικής πολιτικής. Μία π.χ. για τη λειτουργία των θεσμών, μία για τα κόκκινα δάνεια και τις συνέπειες στη μαζική μεταβίβαση της περιουσίας των Ελλήνων σε τρίτους, και άλλη μία για τις εργασιακές σχέσεις ή τη συνέχεια και τον απογαλακτισμό της δημόσιας διοίκησης από τα κόμματα. Συγκεκριμένες προτάσεις: Που δεν θα είναι φλου (να φτιάξουμε μία νέα αρμόδια αρχή, κ.λπ.). Αλλά ούτε και θα οδηγούν εκ προοιμίου σε σύγκρουση και αδιέξοδο. Προτάσεις πρόσφορες να ξέρει ο λαός τι εντολή να δώσει.

Ο Νίκος Παπασπύρου είναι αν. καθηγητής στη Νομική Σχολή (ΕΚΠΑ)