Οι βαριές ευθύνες του Αρείου Πάγου

Μεταξύ τόσων άλλων, απίστευτων, τραγικών και τραγελαφικών, πρόσφατα οι δηλωμένες προεκλογικές προθέσεις του Κασιδιάρη μάς συντροφεύουν καθημερινά προκαλώντας τη δημοκρατική συνείδηση και τα πολιτικά αντανακλαστικά μας και θέτοντας σε δοκιμασία θεσμούς, κόμματα και Σύνταγμα. Αλλο που δεν ήθελε και ο ίδιος. Τάραξε τα πολιτικά νερά, έγινε το πρόσωπο της ημέρας, συσπείρωσε και φανάτισε τους οπαδούς του και βρέθηκε στο επίκεντρο της κοινής γνώμης προκαλώντας ποικίλες και αντιφατικές αντιδράσεις.

Σε σημείο που η ουσία του θέματος χάθηκε στις τεχνικές λεπτομέρειες της νομοθετικής ρύθμισης και πνίγηκε στη συνταγματική μετάφραση των λαλίστατων συνταγματολόγων.

Οι διερωτήσεις ξέφυγαν από το κεντρικό ερώτημα: πρέπει ή δεν πρέπει να αποκλειστεί από τη συμμετοχή του στις προσεχείς εκλογές ο εκλογικός σχηματισμός που έχει ως πραγματικό αρχηγό του τον Κασιδιάρη, που έχει καταδικαστεί για τη συμμετοχή του σε εγκληματική οργάνωση; Είναι αναγκαίο πολιτικά και πρέπον συνταγματικά για την προστασία του κοινοβουλευτικού μας συστήματος και την ομαλή λειτουργία του πολιτεύματος να προβλεφθούν τυπικές διαδικασίες αποκλεισμού του από τις εκλογές; Αν ναι, όπως πιστεύω ότι θα απαντούσαν οι περισσότεροι πολίτες και σχεδόν όλα τα κόμματα, τότε η όλη συζήτηση για τα επακόλουθα της ισχύουσας νομοθετικής ρύθμισης και του τρόπου της εφαρμογής της θα πρέπει να είναι επικεντρωμένη σε αυτόν τον στόχο. Τα άλλα είναι εκ του πονηρού, ερανίσματα προεκλογικής αντιπαράθεσης και μιας φτηνής κομματολογίας, άλλοτε φανερής και άλλοτε υποκριτικής.

Ολο το βάρος έχει πέσει στους ώμους του αρμόδιου Τμήματος του Αρείου Πάγου – καλώς ή κακώς, λίγη σημασία έχει τώρα – που καλείται πλέον να αποφασίσει με την Ολομέλεια των δέκα δικαστών και όχι με την ολιγομελή – πενταμελή σύνθεσή του. Η πολυμελής σύνθεση, είναι αλήθεια, παρέχει περισσότερα εχέγγυα αντικειμενικότητας, αμεροληψίας, απρόσωπης λήψης των αποφάσεων και κυρίως πιο ενδελεχούς εξέτασης και αξιολόγησης των στοιχείων και πιο εμπεριστατωμένης συζήτησης στη διάσκεψη.

Καλείται επομένως να επιτελέσει ένα πολύ λεπτό, δύσκολο και πρωτόγνωρο έργο, αφού θα πρέπει αυτή τη φορά να εξετάσει ακόμη και αυτεπαγγέλτως όσα στοιχεία μπορεί και όσα χρειάζονται για να τεκμηριώσει την κρίση του σχετικά με το αν υποκρύπτεται πίσω από τον εικονικό ένας πραγματικός αρχηγός του εκλογικού σχηματισμού. Μόνο που αυτή τη φορά μπορεί να αναζητήσει, ακολουθώντας το ανακριτικό σύστημα και επιτελώντας ένα είδος διοικητικής λειτουργίας, στοιχεία και από δημόσιες υπηρεσίες, όπως η ΕΥΠ και η Αστυνομία, ή να συλλέξει στοιχεία από οργανισμούς, κόμματα, μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή από πολίτες, ώστε να τεκμηριώσει την κρίση του, αν υπάρχει και ποιος είναι ο πραγματικός αρχηγός του ελεγχόμενου σχηματισμού που κινεί τα νήματα. Και όλα αυτά μέσα σε τρεις μέρες.

Σύνθετη, επίπονη και πρωτότυπη αποστολή. Θα πρέπει πάντως να διευκρινιστεί ότι η ανακήρυξη των εκλογικών σχηματισμών από τον Αρειο Πάγο δεν συνιστά διαδικασία έγκρισης της ίδρυσης ή απόρριψης ενός κόμματος. Το κόμμα του Κασιδιάρη δεν απαγορεύεται ούτε διαλύεται με αυτήν τη διαδικασία ούτε στερείται των εκλογικών του δικαιωμάτων ο ίδιος.

Τα κόμματα έχουν όμως τη συνταγματική υποχρέωση να υπηρετούν πιστά την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. Η ερμηνευτική συνταγματική αυτή ρήτρα νομιμοποιεί και υποχρεώνει τον Αρειο Πάγο να εξετάσει αν ο συγκεκριμένος εκλογικός σχηματισμός εξυπηρετεί πράγματι με την οργάνωση και την κρυφή ή φανερή δράση του την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού μας πολιτεύματος.

Βαριές και δυσβάστακτες είναι οι ευθύνες του Αρείου Πάγου. Θέλω να πιστεύω ότι η Δικαιοσύνη θα τις αναλάβει στο ακέραιο και πάλι, όπως τις ανέλαβε στην ιστορική εκείνη απόφαση για τον χαρακτηρισμό της Χρυσής Αυγής ως εγκληματικής οργάνωσης. Προάσπισε τότε το κράτος δικαίου και προφύλαξε τη δημοκρατία.

Το ίδιο καλείται να πράξει και τώρα. Οφείλουμε να αναγνωρίσουμε το έργο των δικαστών και να μην παρασυρόμαστε σε εύκολες καταδίκες και άδικες έως απαράδεκτες καταγγελίες εναντίον ολόκληρου του δικαστικού σώματος, επειδή ορισμένοι δικαστές καταχράστηκαν του ρόλου τους, μερολήπτησαν και καταρράκωσαν με τον λόγο και τις αποφάσεις τους το λειτούργημα του δικαστή. Η Δικαιοσύνη χρειάζεται την εμπιστοσύνη μας και εμείς χρειαζόμαστε αποφάσεις δικαστικές τέτοιες, που θα μας αναγκάσουν να αναφωνήσουμε, πράγματι υπάρχουν δικαστές άξιοι του αξιώματός τους.

Ο Αντώνης Μανιτάκης είναι ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ, επικεφαλής του Επιστημονικού Συμβουλίου της Νομικής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας