Το δεύτερο βήμα

Πριν από είκοσι περίπου μέρες ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης έκανε τη γνωστή δήλωση ότι αν το ΠΑΣΟΚ μπει σε μια κυβέρνησης συνεργασίας, βάζοντας ως όρο ότι επικεφαλής αυτής δεν θα είναι ο Αλέξης Τσίπρας ή ο Κυριάκος Μητσοτάκης, δηλαδή οι δυο τελευταίοι πρωθυπουργοί. Ο Ανδρουλάκης άφησε ανοιχτό το ζήτημα του ποιος θα είναι πρωθυπουργός και πολύ σωστά: δεν μπορεί ένα κόμμα που θέλει να πάρει μέρος σε μια κυβέρνηση συνεργασίας να επιβάλει όνομα πρωθυπουργού – το μάξιμουμ που ηθικά του επιτρέπεται είναι να πει ποιον δεν θέλει.

Μετά τη δήλωση αυτή ο Ανδρουλάκης λοιδορήθηκε από τους κήνσορες και θεράποντες που θα ήθελαν το ΠΑΣΟΚ να παίξει το ρόλο υποστυλώματος – ήταν απολύτως προβλεπόμενο. Το αστείο της ιστορίας είναι ότι κατηγόρησαν τον Ανδρουλάκη κυρίως οι αναλυτές που μέχρι να κάνει γνωστούς τους συγκεκριμένους όρους τον θεωρούσαν «ανύπαρκτο», «ανεπαρκή», «άχρωμο» και «άοσμο». Ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ ελπίζω να κατάλαβε πως τα καλά λόγια όσων θα ήθελαν «βρέξει – χιονίσει» πρωθυπουργό τον Μητσοτάκη ή τον Τσίπρα δεν πρέπει να τον απασχολούν. Καλό θα ήταν επίσης να προσπεράσει γρήγορα τις υποδείξεις όσων απαιτούν από αυτόν το όνομα του επόμενου πρωθυπουργού ή όσων προβλέπουν πως όσο δεν το λέει κάνει κακό στο κόμμα του «γιατί ο Ελληνας θέλει να ψηφίζει πρωθυπουργό κ.λπ.». Σε όλα αυτά υπάρχει απλά το άγχος των αναλυτών για την επόμενη μέρα των εκλογών: τίποτα άλλο.

Πριν από κάθε εκλογική διαδικασία διακρίνονται δυο διαφορετικές δεξαμενές ψηφοφόρων: υπάρχουν αυτοί που ψηφίζουν ποια κυβέρνηση θέλουν και υπάρχουν κι αυτοί που ψηφίζουν για να δείξουν τη δυσαρέσκειά τους. Στην Ελλάδα παραδοσιακά η πρώτη δεξαμενή ψηφοφόρων είναι μεγαλύτερη από τη δεύτερη, αλλά και η δεύτερη δεν είναι πλέον καθόλου μικρή – η απλή αναλογική της επιτρέπει να μεγαλώσει κι άλλο. Ο Ανδρουλάκης, με την τοποθέτησή του υπέρ της δημιουργίας κυβέρνησης χωρίς να χρειαστούν δεύτερες εκλογές, αλλά και χωρίς πρωθυπουργό τον Μητσοτάκη ή τον Τσίπρα, είπε κάτι που ακούνε και όσοι θέλουν να προκύψει κυβέρνηση και όσοι δεν θεωρούν (για τους λόγους τους) επιτυχημένες τις θητείες των δυο τελευταίων πρωθυπουργών. Το πόσοι είναι αυτοί θα το δούμε στις εκλογές. Αλλά ότι υπάρχουν είναι δεδομένο. Για αυτό και οι επιθέσεις στον Ανδρουλάκη: η πρότασή του έχει ακροατήριο.

Τι κάνουν οι άλλοι σήμερα; Ο Μητσοτάκης πορεύεται ως πλασιέ της ανάγκης για μια αυτοδυναμία (απειλώντας με δεύτερες, τρίτες, τέταρτες πέμπτες εκλογές). Ο Τσίπρας προσπαθεί να πείσει ότι είναι ο εκφραστής μιας σκληρής αντιπολίτευσης, φτάνοντας στο κωμικό σημείο να κάνει και αντιπολίτευση στον εαυτό του – για την ΕΥΔΑΠ, το Υπερταμείο, τους σιδηρόδρομους κ.λπ. Και οι δυο δεν προσπαθούν να διαμορφώσουν κανένα πλαίσιο μετεκλογικής συνεργασίας και μάλιστα το κάνουν σε μια στιγμή που οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως αυτοδύναμη κυβέρνηση μπορεί να μην προκύψει ούτε στις δεύτερες εκλογές!

Ο Ανδρουλάκης έχει τώρα μια ακόμα ευκαιρία να φανεί διαφορετικός και υπεύθυνος: πρέπει να διαμορφώσει μια πρόταση συνεργασίας που να βασίζεται σε πέντε δεσμεύσεις που δεν θα θέτουν σε κίνδυνο την οικονομία (δηλαδή την ίδια την ανεξαρτησία της χώρας) και που θα έχουν ως στόχο αυτό που είναι το παλλαϊκό αίτημα μετά το δυστύχημα των Τεμπών, δηλαδή ένα καλύτερα λειτουργικό κράτος. Ας βρει το θάρρος να το κάνει. Κι ας τον κατηγορούν όσοι θα δουν σε αυτό «μεγαλοϊδεατισμό» ή «αμετροέπεια» ή ό,τι άλλο. Αργά ή γρήγορα θα καταλάβουν πως μόνο έτσι προκύπτουν κυβερνήσεις συνεργασίας με πρόγραμμα και λαϊκή εντολή. Η οποία είναι κάτι σημαντικότερο από τον Μητσοτάκη ή τον Τσίπρα.