Το καλάθι του νονού

Καλώς τον. Ο νονός με τα καλούδια του. Με τη λαμπάδα, το σοκολατένιο αβγό, τα παπουτσάκια. Ε, και το κατιτίς του παραπάνω.

Εκείνο τον Σεπτέμβριο του 1831 στο Ναύπλιο, «εἰσῆλθεν ὁ Πέτρος Μαυρομιχάλης, ὅλος ἐξηγριωμένος, μεταβὰς δι’ ἀδείας ἀπὸ τῆς φυλακῆς», και κοίταξε τον Ιωάννη Καποδίστρια από πάνω μέχρι κάτω, και με φωνή καθαρή κι αγέρωχη που ακούστηκε μέχρι το διπλανό δωμάτιο του είπε: «Κορφιάτη, σε κατέστησα Σουλτάνο, χρεωστείς να με διορίσεις βεζύρη. Διότι ήμουν Μπέης της Σπάρτης ανέκαθεν και τώρα δεν είμαι τίποτα. Ονόμασέ με πάλι Μπέη της Σπάρτης, και κήρυξε την Σπάρτη καθέδρα της Ελλάδας, όπως παλιά». Και όταν ο Καποδίστριας του απάντησε με εκείνα τα δικά του (ότι οι Τούρκοι έφυγαν και μαζί τους πήραν και όλα τα αξιώματα και τις εξουσίες και τους τίτλους τους που καμία Συνέλευση των Ελλήνων δεν αναγνωρίζει πια), ο Μανιάτης χαμογέλασε – σχεδόν γλυκά, σχεδόν πατρικά. Και το ξεκαθάρισε: «Θα το κάμεις θες δεν θες, ἡμεῖς σ’ ἐφέραμεν, ἡμεῖς σὲ διώκομεν» (Παναγιώτης Καλεβράς, «Επιστολαί», Αθήνα, 1856).

Εκείνη τη μακρινή εποχή ο μελλοθάνατος κυβερνήτης πίστευε πως ο Κουντουριώτης ήθελε να αναγνωριστεί πρίγκιπας της Υδρας, ο Μαυροκορδάτος του Μεσολογγίου, ο Κωλέττης της Ηπείρου, κι άλλοι μικρότεροι ν’ αναγνωριστούν άρχοντες των επαρχιών τους – οι τίτλοι δεν είχαν κι ούτε έχουν σημασία, η εξουσία αλλάζει τοπολαλιές και βεστιάριο, η σκιά της όμως απλώνεται με τον ίδιο τρόπο. Και τώρα, σ’ αυτήν την άνοιξη του 21ου αιώνα, οι εξουσίες απαιτούν και πάλι ν’ αναγνωριστούν. Οι σημερινοί νονοί συνεχίζουν να φέρνουν πεσκέσια, και μαζί και τον λογαριασμό· όπως συνέβη στην καθέδρα των Κυκλάδων, στο Εμιράτο των Αέρηδων, στο Πριγκιπάτο της Μυκόνου: ο 75χρονος κύριος Στέλιος, που δεν θέλει να πει το όνομά του αλλά νοικιάζει σπίτι σε ξένους στο κέντρο του οικισμού, ξεκαθάρισε κι αυτός την κατάσταση: «Σε μας εδώ έρχονται για την κοκαΐνη και τις πουτάνες» (Inside Story, Τάσος Τέλλογλου – Ελίζα Τριανταφύλλου, 30/3/2023). Αυτό θέλουν από τη Μύκονο, αυτό πρέπει η Μύκονος να τους δώσει. Γιατί έτσι θα μπορούμε να νοικιάζουμε περισσότερα δωμάτια, να χτίζουμε σε περισσότερη γη, να μπαζώνουμε περισσότερες ακτές. Μας εξασφαλίζουν την απρόσκοπτη «τακτοποίηση αυθαιρέτων», την ακύρωση αρχαιολογικών τόπων, τις άδειες· το καλάθι τους είναι πλούσιο σε παροχές. Ε, κάνα δυο ξυλοδαρμοί αρχαιολόγων και άλλων τέτοιων που παρεμβάλλονται ενοχλητικά είναι αναγκαίο. Κι αυτονόητο.

Ο νονός υπήρχε πάντα. Το καλάθι του είχε πάντα ψηφαλάκια, βουλευτικές έδρες, υπουργικούς θώκους, τιμητικά βραβεία, ιδιωτικούς αιγιαλούς, αθωωτικές αποφάσεις, ξεκαθαρίσματα λογαριασμών. Είχε πάντα την κατάλληλη γνωριμία για εκείνη τη θέση που θέλαμε, τη διασύνδεσή του για να πάρουμε το πτυχίο, τον τρόπο του για να σβηστεί η κλήση, τον άνθρωπό του στο τμήμα, στο λιμάνι, «απέναντι». Κι ήταν πάντα δικός μας. Του τόπου μας, της εκκλησίας μας – της οικογένειας. Δικός μας. Μιλάμε την ίδια γλώσσα, αλλιώς πώς θα συνεννοούμασταν; Οι καταραμένοι ξένοι (που φταίνε βέβαια για όλα) αργά ή γρήγορα έμπαιναν κι εκείνοι στο νόημα και καταλάβαιναν ότι μαζί του έπρεπε να συνεννοηθούν: για τα κομματιασμένα αγάλματα που ξεφύτρωναν μέσα από σκαμμένα χωράφια κι έπρεπε να φορτωθούν μες στη νύχτα σε καΐκια, για τη δασική βουνοπλαγιά που έπρεπε ν’ αποχαρακτηριστεί, για τους τρεις παραπάνω ορόφους με θέα την Ακρόπολη, ο δικός μας φρόντιζε να γίνει η δουλειά σωστά και φρόντιζε κι εμάς – γενναιόδωρα.

Ο νονός υπήρχε πάντα. Είναι αλήθεια ότι το καλάθι του έχει και βόμβες, και μαχαίρια, και σφαίρες. Εχει και λίγο ξύλο και λίγο θάνατο. Αλλά έχει πάντα και το δικό μας χειροφίλημα.