Ανισοκατανομή{CR}των βαρών της κρίσης

Το καθησυχαστικό αφήγημα της σημερινής κυβέρνησης, θέλει την οικονομία να πηγαίνει καλά. Εχει ικανοποιητικό ρυθμό ανάπτυξης, βελτίωση των εξαγωγών, καλές χρονιές τουρισμού, ελεγχόμενο δημοσιονομικό έλλειμμα, πληθωρισμό κοντά στον μέσο ευρωπαϊκό, ροή ξένων κεφαλαίων και σταθερή πρόσβαση στις αγορές για την αναχρηματοδότηση του χρέους. Από την άλλη η αίσθηση των πολιτών είναι ότι βιώνουν μία έντονη οικονομική κρίση με πίεση στα εισοδήματά τους και συρρίκνωση της κατανάλωσης. Πολλές κατηγορίες επιχειρήσεων επίσης δοκιμάζονται από τον πληθωρισμό, το κόστος ενέργειας, τις αρρυθμίες της αγοράς και τα υψηλά επιτόκια.

Αυτή η αντιφατική εικόνα επιδέχεται μια ερμηνεία προκειμένου να κάνει συμβατές τις δύο αποτιμήσεις. Καταρχήν μία σύντομη εξέταση του εξωτερικού εμπορίου δείχνει ότι μπορεί οι εξαγωγές να αυξάνουν, αλλά οι εισαγωγές αυξάνουν ταχύτερα. Και μετά τον συνυπολογισμό του τουριστικού συναλλάγματος το ισοζύγιο παραμένει αρνητικό. Το ποσό για το 2022 είναι τεράστιο – περίπου 20 δισ., και αφαιρώντας την επίδραση της ενέργειας παραμένει στα 10 δισ. Αυτό απαιτεί νέο δανεισμό για να καλυφθεί.

Η δεύτερη διάσταση είναι η ανισοκατανομή των βαρών της κρίσης. Οι μισθοί, οι συντάξεις και πολλές κατηγορίες εισοδημάτων επλήγησαν από την κρίση και τον πληθωρισμό, καθώς οι όποιες αυξήσεις των μισθών γίνονται με μεγάλη χρονική υστέρηση. Ταυτόχρονα ο πληθωρισμός σε ενέργεια, τρόφιμα και στέγη είναι υψηλότερος. Με δεδομένο δε και το αμετάβλητο του ΦΠΑ, τα φορολογικά έσοδα από την κατανάλωση αυξήθηκαν και επιδείνωσαν την πίεση.

Ταυτόχρονα η κερδοφορία των εταιρειών για τις οποίες υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία (οι 150 εισηγμένες στο Χρηματιστήριο) παρουσίασαν ρεκόρ κερδών εικοσαετίας. Η βασική αιτία της υπερβάλλουσας κερδοφορίας πρέπει να αναζητηθεί στην επιλογή της κυβέρνησης να προσφέρει επιδόματα αντί να παρέμβει στις αγορές. Με μια λέξη το βάρος της κρίσης κατανεμήθηκε άνισα. Ο πληθωρισμός, που ως γνωστόν αποτελεί από μόνος του μιας μορφής φορολογίας και ανακατανομής των εισοδημάτων, ελλείψει παρεμβάσεων, επιδείνωσε τη θέση αυτών που έχουν σταθερό εισόδημα.

Σε σχέση με τη ροή των επενδύσεων είναι κοινός τόπος ότι κυριάρχησαν τα επενδυτικά ταμεία που αγόρασαν τα προς ιδιωτικοποίηση μετοχικά πακέτα, αγόρασαν κόκκινα δάνεια και επένδυσαν στην αναδιάρθρωση του τουριστικού τομέα και του real estate. Αυτές δεν προσέθεσαν στο παραγωγικό δυναμικό της χώρας.

Τέλος μία ματιά στην πορεία του δανεισμού της χώρας δείχνει την αύξηση κατά 40-50 δισ. του εξωτερικού χρέους της οικονομίας. Αυτό μπορεί να μην ενεργοποιεί ακόμα κάποιο καμπανάκι λόγω της ρύθμισης του εξωτερικού χρέους το 2018. Μάλιστα ο πληθωρισμός το ροκανίζει λόγω των σταθερών και πολύ χαμηλών επιτοκίων που συμφωνήθηκαν τότε με τους δανειστές.  Ομως η σημαντική αύξηση του δανεισμού από την παρούσα κυβέρνηση μαζί με τα νέα δημοσιονομικά  ελλείμματα εγείρουν ενστάσεις. Διότι μπορεί να συγκράτησαν την ύφεση την περίοδο της πανδημίας, αλλά απέχουν από μία χρηστή διαχείριση των δημόσιων οικονομικών. Η έκρηξη της φοροδιαφυγής, οι φοροαπαλλαγές στα υψηλά εισοδήματα και η διεύρυνση του ειδικού βάρους των έμμεσων φόρων το πιστοποιούν.

Ο Γιώργος Σταθάκης είναι πρ. υπουργός και υποψήφιος βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ στα Χανιά.