Κομμάτια και θρύψαλα {CR}

Αύριο, 25η Μαρτίου. Και διακόσια δύο χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση. Με μια ευκαιρία χαμένη. Η προπέρσινη συμβολική, «στρογγυλή» επέτειος των διακοσίων χρόνων να γινόταν αφορμή για να μάθουμε, να κατανοήσουμε, να συνειδητοποιήσουμε όλες τις παραμέτρους αυτής της κορυφαίας στιγμής της ελληνικής Ιστορίας. Η ευκαιρία χάθηκε στο peak του κορωνοϊού και των λοκντάουν. Με αποτέλεσμα να διασκεδαστεί σε εκπομπές και εκδηλώσεις που, ως επί το πλείστον, αναπαρήγαν τη γραφική εικόνα των γεγονότων. Ναι, σίγουρα υπήρξαν και κάποιες πιο ουσιαστικές δημόσιες συζητήσεις και αναφορές αλλά αυτές απευθύνονταν σε εκείνους που ήδη «ήξεραν». Οι υπόλοιποι συνεχίσαμε να διασώζουμε (λέμε τώρα) στη συνείδησή μας την εθνική επέτειο ως κομμάτια και θρύψαλα μιας ηρωικής εξέγερσης.

Ετσι το μάθαμε από τα μικράτα μας στο σχολείο, έτσι το έμαθα κι εγώ. Οι Ηρωες της Επανάστασης σου λέει. Δαφνοστεφανωμένοι σε κακοτυπωμένες αφισέτες που κολλούσαμε με σελοτέιπ στους τοίχους της τάξης. Δίπλα – δίπλα ο Κολοκοτρώνης με τον Παπαφλέσσα χωρίς να ξέρουμε ακόμη τότε ότι τους δύο άντρες χώριζε βαθύ μίσος και πως ο Παπαφλέσσας είχε ενεργήσει ώστε να φυλακιστεί ο Κολοκοτρώνης. Και παραδίπλα μια ακόμη αφίσα με την έξοδο του Μεσολογγίου. Από την οποία αυτό που μου έμεινε τότε ήταν ότι οι πολιορκημένοι έφαγαν ποντίκια για να επιβιώσουν. Χρειάστηκε να μεγαλώσω, να ρωτήσω, να διαβάσω για να μάθω ότι το Μεσολόγγι ξαναέβαλε στο ευρωπαϊκό προσκήνιο το ελληνικό θέμα που είχε, τότε, ξεχασθεί και ξεσήκωσε ένα κύμα συμπαράστασης υπέρ των Ελλήνων στο πλαίσιο του κινήματος του Ρομαντισμού. Ενώ, εσωστρεφείς όπως πάντα, διδασκόμασταν το 1821 ως ένα τοπικό γεγονός – ούτε καν βαλκανικό – ενώ, στην πραγματικότητα, η Ελληνική, η Γαλλική και η Αμερικανική Επανάσταση αποτελούν μία τριπλέτα της παγκόσμιας Ιστορίας.

Ναι, ήταν λίγο βαρετή, ως μάθημα η Επανάσταση του 1821. Πολλές ημερομηνίες και πολλή φουστανέλα βρε παιδί μου. Κι όμως, αν τη δούμε σε όλες τις διαστάσεις της, πρόκειται για μια συναρπαστικά δραματική ιστορία. Με προδοσίες, συγκρούσεις, ηρωισμούς, όλες τις εκτροπές και τις εξάρσεις της ψυχής των ανθρώπων και της συνείδησης των λαών που τροφοδοτούν τη δραματουργία. Με πράξεις υπέρτατου ηρωισμού αλλά και με έναν σκληρό εμφύλιο ανάμεσα στους Μοραΐτες και τους Αρβανίτες που έφερε στον Μοριά την πιο σκληρή κατοχή της Ιστορίας του. Ολα αυτά όμως, οι αλήθειες που μας πονάνε αλλά και μας προχωράνε, τυλίχτηκαν σε φουστανέλα και έγιναν ευζωνάκι στο Μοναστηράκι.

Το ουσιαστικό μου ενδιαφέρον για την Επανάσταση ξεκίνησε στα εφηβικά μου χρόνια όταν διάβασα την τριλογία του Καραγάτση «Ο Κοτζάμπασης του Καστρόπυργου», «Αίμα χαμένο και κερδισμένο» και «Τα στέρνα του Μίχαλου». Σαν να με πήρε από το χέρι και να με πήγε στον Σκαρίμπα και τις αλήθειες του για το 1821. Από ‘κει και πέρα, οι δρόμοι άνοιγαν μόνοι τους. Από τον «Κοτζάμπαση» όμως κρατάω τον καλύτερο ορισμό του Ελληνα. «Είναι ο παράξενος αυτός άνθρωπος που με το ίδιο πάθος μπορεί να σκοτώσει και να σκοτωθεί σήμερα για μία υψηλή ιδέα, αύριο για ένα αλόγιστο πείσμα και μεθαύριο για ένα ευτελές συμφέρον».