Ξέσπασμα

Xθες το πρωί έπεσα σε έναν γείτονα, νέο και τίμιο παιδί. «Θα πάω στη διαδήλωση», μου είπε. «Δεν βγαίνει τίποτα με τις διαδηλώσεις», του απάντησα. «Διαφωνώ», συνέχισε, «πρέπει να κουνηθούμε, πρέπει να φωνάξουμε, αύριο μπορεί να γίνει ένα νέο δυστύχημα, να πεθάνουν κι άλλοι άνθρωποι». Κοντοστάθηκα. Μήπως είχε δίκιο;

O συνδικαλισμός έχει απαξιωθεί στη Δύση εδώ και δεκαετίες. Το σημείο από το οποίο ξεκίνησε η πτώση τοποθετείται στην απεργία των ανθρακωρύχων στη Βρετανία, επί κυβέρνησης Θάτσερ, οι αιτίες όμως είναι βαθύτερες και σχετίζονται με τη νεοφιλελεύθερη επανάσταση της δεκαετίας του ’80, τις αλλαγές στον χώρο της εργασίας και το πέρασμα από τη μαζική πολιτική στη «μεταπολιτική» μετά την πτώση του Τείχους. Στην Ελλάδα, ειδικότερα, ο κατακερματισμός του συνδικαλιστικού κινήματος και η επιμονή του σε ανεδαφικά και μαξιμαλιστικά αιτήματα τού προσέδωσαν έναν αέρα γραφικότητας και μείωσαν δραστικά την επιρροή του.

Ο ασθενής δεν έχει θεραπευτεί. Οταν η ΑΔΕΔΥ προκηρύσσει μια απεργία με σύνθημα να δοθεί τέλος στην πολιτική των ιδιωτικοποιήσεων, δείχνει να λειτουργεί σε ένα παράλληλο σύμπαν. Οταν μπλοκ διαδηλωτών αντικαθιστούν το «Μητσοτάκη γ**ιέσαι» με το «Μητσοτάκη κάθαρμα», αυτοακυρώνονται από τον φανατισμό τους. Και για να μη μιλάμε μόνο για τους άλλους, όταν η ΕΣΗΕΑ προαναγγέλλει απεργία ζητώντας, μεταξύ άλλων, «ενημέρωση με αξιοπιστία και πλουραλισμό», «ασφάλεια στις μετακινήσεις των πολιτών και στους εργασιακούς χώρους» ή «συλλογικές συμβάσεις εργασίας σε όλα τα ΜΜΕ», κινδυνεύει να κατηγορηθεί για ένα βασικό δημοσιογραφικό ατόπημα: ότι είναι εκτός θέματος.

Ομως μια καταστροφή όπως αυτή των Τεμπών μπορεί να τα αλλάξει όλα. Τα πλήθη που συνέρρευσαν χθες στις συγκεντρώσεις σε δεκάδες πόλεις δεν το έκαναν υπακούοντας σε ένα συνδικαλιστικό κάλεσμα ούτε σε ένα κομματικό κέλευσμα. Το έκαναν για να μοιραστούν τη θλίψη τους και να εκτονώσουν την οργή τους. Οι νέοι βγήκαν στους δρόμους για να τιμήσουν τη μνήμη των ανθρώπων που χάθηκαν και να απαιτήσουν να μη χαθούν άλλοι. Κι αυτό τους το ξέσπασμα δεν μπορεί να στιγματιστεί από τις στοχοποιήσεις πολιτικών και δημοσιογράφων, τον βανδαλισμό του μνημείου της Marfin ή τον συνήθη ανταρτοπόλεμο ανάμεσα στους κουκουλοφόρους και τις δυνάμεις της τάξης.

Με άλλα λόγια, το «Ως εδώ!» των νέων υπερβαίνει τις κομματικές αντιπαραθέσεις, τις συνδικαλιστικές αγκυλώσεις και τα δημοσιογραφικά κλισέ, για να αποτελέσει μια κραυγή ευθύνης, σοβαρότητας και λογικής. Μπορεί φυσικά να εξοκείλει. Μπορεί να παραδοθεί στην ευκολία ή να υποκύψει στον λαϊκισμό. Μπορεί ακόμη να προσλάβει αρνητικό ή αντιδραστικό χαρακτήρα, μέσω της αποχής στις εκλογές, για παράδειγμα, ή της στήριξης δήθεν «αντισυστημικών» φωνών που μόνο κακό έχουν κάνει στον τόπο.

Εχω μια υποψία όμως: οι νέοι μπορεί να είναι θυμωμένοι, μπορεί να είναι απελπισμένοι, αλλά δεν είναι μηδενιστές ούτε ανόητοι. Ξέρουν. Ακούνε. Σκέφτονται. Και ανοίγουν δρόμους.