«Ναυαγός» στην καρδιά του Μανχάταν

Ενας άνθρωπος εγκλωβισμένος σε ένα σπίτι – το παλάτι μέσα στο οποίο μπήκε για να κλέψει, μια φυλακή δισεκατομμυρίων στο κέντρο του Μανχάταν, το υπερπολυτελές διαμέρισμα στην κορυφή ενός ουρανοξύστη, με τον ιδιοκτήτη του απόντα και ποιος ξέρει πού να βρίσκεται. Το ερώτημα που τίθεται από τα πρώτα κιόλας λεπτά του «Inside» (Γερμανία / Αγγλία / Ελβετία / Βέλγιο / Ελλάδα, 2023), αυτής της εξαιρετικά οικονομικής στη διαχείριση του χρόνου ταινίας, είναι πως ο διαρρήκτης που πιάστηκε στη φάκα εξαιτίας ενός τεχνολογικού ολισθήματος, όχι μόνο θα μπορέσει να ξεφύγει από τη φυλακή του αλλά κυριολεκτικά να… επιβιώσει μέσα σε έναν χώρο που όσο πανάκριβα κι αν κοστίζει τείνει να του πάρει τη ζωή; Μια έξυπνη ιδέα, υλοποιείται άψογα, μελετημένα στην ακρίβεια από τον νεαρό σκηνοθέτη Βασίλη Κατσούπη στη πρώτη μεγάλου μήκους κινηματογραφική μυθοπλασία του. Εχοντας στη διάθεσή του τον Γουίλεμ Νταφόε, έναν «αιλουροειδή» ηθοποιό στον οποίο αρέσει η υποκριτική δουλειά με το σώμα (οι θεατρικές παραστάσεις του στις οποίες η κινησιολογία έχει πρωταρχικό λόγο έχουν γράψει στο Σόχο της Νέας Υόρκης) ο Κατσούπης τον αφήνει να δράσει όπως μόνον εκείνος μπορεί για να παρασύρει τον θεατή στον κόσμο του ήρωα. Νιώθεις τη δίψα του όταν χώνει το κεφάλι του στην κατάψυξη γλείφοντας τα τοιχώματα, γίνεσαι ένα με την απελπισία του όταν φτιάχνει ένα βουνό από αντικείμενα σαν σκαλωσιά για να σκαρφαλώσει στο ταβάνι για να του ανοίξει μια τρύπα. Ελάχιστα άλλα πρόσωπα εμφανίζονται στην ταινία (κάποιοι στο μόνιτορ ασφαλείας του σπιτιού, μια σκηνή εφιάλτη είναι πολύ χαρακτηριστική), ο Νταφόε την κρατά σχεδόν μόνος στις πλάτες του, παίζοντας ουσιαστικά με συμπρωταγωνιστές τα αντικείμενα του χώρου. Και την ίδια ώρα, βεβαίως, αυτός ο Ροβινσώνας Κρούσος στο πολιτισμικό κέντρο του κόσμου, δίνει τροφή για πολλές σκέψεις, όπως η ματαιότητα του πλούτου, η μοναξιά να βρίσκεσαι στην κορυφή. Μια πολύ ευχάριστη έκπληξη, μια ταινία που χαράσσεται αβίαστα στη μνήμη.

«Αγαπησιάρικος» Παναχί

Από τις πολύ σημαντικές φωνές του ιρανικού κινηματογράφου των τελευταίων 20 χρόνων αλλά γνωστός και για την ταλαιπωρία που υφίσταται από το καθεστώς της χώρας του που δεν θέλει να ακούγονται διεθνώς αυτές οι φωνές, ο Τζαφάρ Παναχί του «Κύκλου», του «Κόκκινου χρυσαφιού» και του «Offside», «παίζει» συχνά με «ιστορίες» γύρω από το ίδιο το μέσο που υπηρετεί, τον κινηματογράφο. Το είχε κάνει στο «Αυτό δεν είναι μια ταινία», το κάνει και στο «Αρκούδες δεν υπάρχουν» (Khers nist, Ιράν, 2022) κρατώντας για τον εαυτό του τον ρόλο ενός σκηνοθέτη που απομονωμένος σε ένα χωριό προσπαθεί να γυρίσει μια ταινία μακριά από το σημείο όπου γυρίζεται. Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει ουσιαστική ιστορία στην ταινία αλλά πίσω από αυτή τη μη ιστορία, κρύβονται πολλά σημεία που ο Παναχί θέλει να σχολιάσει, από το φίμωτρο του δημιουργού που είναι καθεστώς στην πατρίδα του, μέχρι τις ατελείωτες προκαταλήψεις που επικρατούν στα χωριά του Ιράν, σαν αυτό στο οποίο βρίσκεται. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην αγαπησιάρικη αυτή ταινία θα βρούμε και στις φαινομενικά «ασήμαντες» σκηνές της, κυρίως εκείνες της συναναστροφής του «πρωτευουσιάνου» σκηνοθέτη με τους κατοίκους. Η περιέργειά του για τα έθιμα και την ντόπια κουζίνα, η αδυναμία του να επικοινωνήσει με τα παρωχημένα ταμπού, η αμηχανία του μπροστά στην κολακεία, η δυσκολία του να βρει σήμα για το laptop· ψηφίδες ενός συνόλου που σε «κρατά» παρότι ξέρεις ότι παρακολουθείς κάτι μάλλον «μικρό» συγκριτικά με άλλες δημιουργίες του Παναχί (οι οποίες εμπεριέχονται μέσα του).

Πολιτική αγιογραφία

Η κατάργηση της θανατικής ποινής, η ψήφος των γυναικών, η πασιφιστική του πολιτική και η σθεναρή αντίθεσή του απέναντι στην ταπείνωση των Γερμανών με τη συνθήκη των Βερσαλλιών από τον άκαμπτο, σκληρό πολιτικό Ζορζ Κλεμανσό είναι μερικά από τα στοιχεία που χαρακτήριζαν τον γάλλο προοδευτικό πολιτικό Πολ Ντεσανέλ που το 1920 εκλέχθηκε πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας. Με το πρόσωπο του Ζαν Γκαμπλέν ο Ντεσανέλ στην ταινία «Η εξαφάνιση του προέδρου» (Le tigre et le president, Γαλλία, 2022), μια κυριολεκτικά αγιογραφία του δεύτερου από τον σκηνοθέτη Ζαν Μαρκ Περεφίτ που θέλησε έτσι να τον τιμήσει. Ωστόσο, όπως φαίνεται και στον πρωτότυπο τίτλο της ταινίας, τα πρόσωπα που κινούν τα γρανάζια της είναι δύο καθώς στην απέναντι όχθη βρισκόταν ο Ζορζ Κλεμανσό, ο «Τίγρης», ο πολιτικός στον οποίο χρεώθηκε η νίκη των Γάλλων στο Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αδιαφορώντας για τις τιμές και τα αξιώματα ο Κλεμανσό είχε ταχθεί στην «αλλαγή της νοοτροπίας των Γάλλων», κάτι βεβαίως εξαιρετικά δύσκολο, σχεδόν ανέφικτο (όχι μόνο για τους Γάλλους αλλά για κάθε λαό). Τα πολιτικά παρασκήνια, τα κτυπήματα κάτω από τη μέση, οι κόντρες του με τον Κλεμανσό (εγγύση πάντα ο βετεράνος Αντρέ Ντισολιέ) και το πάθος του Ντεσανέλ για το σωστό και το δίκαιο («το κοινωνικό ζήτημα δεν είναι οικονομικό αλλά ηθικό πρόβλημα» υποστήριζε), όλα μέσα στο πλαίσιο μιας ανάλαφρης βιογραφίας με έντονο το στοιχείο του χιούμορ, σε φέρνουν μπροστά σε μια όχι μεγάλων αξιώσεων, εύπεπτη ταινία που τουλάχιστον σου δίνει στοιχεία για έναν πολιτικό που κακώς έχει κάπως ξεχαστεί σήμερα.

Μυστήριο δύο ηπείρων

Η μαύρη μαγεία, ο αποκρυφισμός, οι ανθρώπινοι σοροί που αυξάνονται ολοταχώς και ένας αποφασιστικός αστυνομικός με βαρύ παρελθόν και βίαιο χαρακτήρα (Κόουλ Χάουζερ) ο οποίος προσπαθεί να βρει τη λύση ανάμεσα σε Αμερική και Ευρώπη είναι τα στοιχεία που ορίζουν την ιστορία της «Τελετουργίας θανάτου» (The ritual killer/ Muti, ΗΠΑ, 2022). Μοιράζοντας το φόντο ανάμεσα στην πολιτεία του Μισισιπή και την Ιταλία, ο σκηνοθέτης Τζορτζ Γκάλο ακολουθεί τα γνώριμα βήματα του παραδοσιακού detective story. Τίποτα που δεν έχουμε ξαναδεί στο παρελθόν και παρά την κοσμοπολίτικη βιτρίνα της, ως παραγωγή μάλλον φτηνή, σαν αυτές που παλαιότερα έβγαιναν κατευθείαν στο βίντεο. Συμπρωταγωνιστούν οι Μόργκαν Φρίμαν, Πίτερ Στορμάρε και ο πρώην παίκτης του NFL Βέρνον Ντέιβις.

Μια Αντιγόνη στον Καναδά

Μια σύγχρονη οικογενειακή τραγωδία αράβων μεταναστών στον Καναδά είναι ο καμβάς της ταινίας «Αντιγόνη» (Antigone, Καναδάς, 2019) στην οποία η νεαρή σκηνοθέτρια Σοφί Ντεράσπ δανείζεται στοιχεία της ομότιτλης τραγωδίας του Σοφοκλή για να μιλήσει για καταστάσεις που πολύς καταπιεσμένος κόσμος βιώνει σήμερα. Βέβαια, αυτό θα πρέπει να το διαβάσεις για να το καταλάβεις, δεν «βγαίνει» από μόνο του. Στον ρόλο του τίτλου η Ναχέμα Ρίτσι ξεχωρίζει πετυχαίνοντας μια δυναμική ερμηνεία παίζοντας το μόνο μέλος της οικογένειάς της που έχει την εσωτερική δύναμη και την πηγαία αποφασιστικότητα να αντισταθεί απέναντι στην προσπάθεια συγκάλυψης από τη δικαιοσύνη της άδικης δολοφονίας του αδελφού της από την αστυνομία. Εχει ενδιαφέρον το πώς οι προσπάθειες της Αντιγόνης γίνονται γνωστές μέσω των κοινωνικών δικτύων και των διαδηλώσεων που εν προκειμένω αντικαθιστούν τον χορό της κλασικής τραγωδίας.

Προβάλλονται επίσης

«Scream 6» (ΗΠΑ, 2023) των Ματ Μπετινέλι – Ολπιν, Τάιλερ Ζιλέτ. Ο μύθος του Ghostface, του δολοφόνου με την κάπα και τη νεκροκεφαλή στη θέση του προσώπου, άρχισε το 1996 με την ταινία του Γουές Κρέιβεν και συνεχίζεται ακάθεκτος, όπως επίσης τα «εσωτερικά» ανέκδοτα που έχουν να κάνουν με τον ίδιο τον μύθο και φυσικά οι δολοφονίες, πάνω – κάτω με τον ίδιο τρόπο. Από κάποια στιγμή και μετά αδιαφορείς για το ποιος είναι ο δολοφόνος, εξάλλου όλοι κάποιον έχουν σκοτώσει, είτε σε άμυνα, είτε όχι. Ταινία «γυρισμένη» στον αυτόματο πιλότο θα ικανοποιήσει τους φαν του franchise στους οποίους απευθύνεται (παίζουν: Μελίσα Μπαρέρα, Τζένα Ορτέγκα, Κόρτνεϊ Κοξ, Ντέρμοτ Μαλρούνεϊ κ.ά.)

«Εχω ηλεκτρισμένα όνειρα» (Tengo sueños eléctricos, Κοστα Ρίκα / Βέλγιο / Γαλλία, 2022) της Βαλεντίνα Μαουρέλ. Πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της νεαρής σκηνοθέτριας από την Κόστα Ρίκα, μια (ακόμα) ιστορία ενηλικίωσης και αφύπνισης γυναικείας σεξουαλικότητας με κεντρικό πρόσωπο ένα 16χρονο θηλυκό αγρίμι (Ντανιέλα Μαρίν Ναβάρο) που προσκολλάται στον ανώριμο πατέρα της. Η ταινία απέσπασε τον Χρυσό Αλέξανδρο και το βραβείο ανδρικής ερμηνείας για τον Ρεϊνάλδο Αμιέν Γκουτιέρες στο περσινό φεστιβάλ κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

«Μούμιες» (Ισπανία, 2023) του Χουάν Χεσούς Γκαρσία Γκαλότσα. Κινούμενα σχέδια με υπόγειο πολιτικό χαρακτήρα όπου τρεις μούμιες θα φύγουν από την υπόγεια πόλη κρυμμένη κάτω από τη σύγχρονη Αίγυπτο και θα ταξιδέψουν στο Λονδίνο για να ανακτήσουν ένα αρχαίο κλεμμένο δαχτυλίδι από άγγλο αρχαιολόγο. Μας θυμίζει κάτι;