Αίμα βλέμμα

Αυτό που συνέβη διαλύει το σχόλιο. Και αναπροσανατολίζει το κείμενο. Γιατί δεν υπάρχει άλλο θέμα, δεν μπορεί να διατηρηθεί κάτι που να ξεπερνάει την οδύνη, τη λύπη τη συγκίνηση. Το γεγονός είναι ασφυκτικό, μεταθέτει σχόλιο και κριτική αλλά φέρνει στην επιφάνεια τα πιο άμεσα, τα πιο αθώα, τα πιο συντριπτικά και αδιαίρετα συναισθήματα. Οπως αυτά που δημιουργούνται με τις απελπισμένες αναρτήσεις – αναζητήσεις. «Μήπως γνωρίζετε κάτι;», «λέγεται τάδε, φορούσε κόκκινο μπουφάν». Φωτογραφίες παιδιών – γελούν, λάμπουν.

Η παραίτηση, οι δηλώσεις και τα «μαχαίρια στο κόκκαλο» που ακούγονται, το δυσανάλογο βάρος που θα πέσει στον σταθμάρχη (για να ξεκαρφωθούν όλοι), τα πολλά χρόνια τραγωδιών και διοικητικής, επιχειρηματικής νωθρότητας, έχουν τη φευγαλέα ανάσυρσή τους από τα ΜΜΕ και τα social. Τα ηλεκτρονικά συστήματα υπάρχουν, δεν συνεργάζονται γιατί είναι από διαφορετικούς προμηθευτές (να μοιράζεται η προμήθεια), χρειάζονται αναβάθμιση, είναι στα κουτιά, δεν έχει υπογραφεί ακόμα η σύμβαση με τους τεχνικούς κ.λπ., όλα βρίσκονται στην περιφέρεια του γεγονότος. Είναι τόσο έντονο και τόσο άδικο αυτό που συνέβη που θέλεις να απομακρυνθείς.

Το 1989 χάθηκε ένα αεροσκάφος της Ολυμπιακής που εκτελούσε το δρομολόγιο Θεσσαλονίκη – Κω, με ενδιάμεσο σταθμό τη Σάμο. Τα συνεργεία έψαχναν στη θάλασσα μεταξύ Φούρνων και Σάμου. Βρέθηκαν τα συντρίμμια του, από έναν βοσκό ψηλά στο Βουνό, 200 μέτρα πριν από την κορυφή. Λίγα μέτρα και θα γλίτωναν. Δεν έζησε κανείς από τους 34 επιβαίνοντες. Οι πιλότοι έκαναν πτήση «εξ όψεως», σε συνθήκες νεφών, που επέβαλλαν πτήση «δι’ οργάνων». Τότε δεν υπήρχε μέθοδος DNA. Η αναγνώριση ήταν οπτική. Ενα δαχτυλίδι σε ένα σκόρπιο μέλος, ένα παπούτσι, μια ζώνη, ίσως και κάποιο μισοκαμένο πρόσωπο, ένα μωρό. Αυτή η αοριστία ανάμεσα σε σκόρπια σώματα, σε σκόρπια κομμάτια ζωής, άφηνε μια μικρή ελπίδα. Οχι ότι ζει ο άνθρωπός σου, αλλά ότι δεν αποφασίζεις με βεβαιότητα τον ίδιο τον νεκρό σου. Δεν έχεις την αναντίρρητη επιστημονική πληροφορία, ως παράσταση. Μπορεί αυτό το σακ βουαγιάζ να ανήκει στη νεαρή φιλόλογο, μπορεί όχι. Το χερούλι του θυμίζει τον καρπό της, τα τρυφερά, λεπτά της δάκτυλα, αλλά ίσως… Η ασάφεια μερικές φορές είναι παρηγορητική.

Σήμερα δεν υπάρχει αμφιβολία. Ταυτοποιούνται, ταξινομούνται οι άνθρωποι στα δύο βασίλεια, στους δύο κόσμους. Οι επιζήσαντες θα συνυπάρξουν εφεξής με το οριστικό τραύμα. Θα ακολουθήσουν τον δρόμο των αναμνήσεων, των ανακλήσεων. Και οι υπόλοιποι θα ζήσουμε με τις αφηγήσεις, τις στατιστικές, τις αλληλοκατηγορίες (ακόμα και τις ενοχές), όχι το πρωτογενές βίωμα.

Γιατί δεν είχε υπογραφεί η σύμβαση, γιατί δεν ακούστηκαν τα συνδικαλιστικά στελέχη, γιατί η οδήγηση γίνεται με «φρυκτωρίες» και «χειροκίνητες» αποφάσεις. Πτήση «εξ όψεως», οδήγηση «εξ όψεως» 34 χρόνια μετά το δυστύχημα του 1989. Γιατί αργούμε, γιατί μεταθέτουμε, γιατί «πάμε κι όπου βγει» όπως επανέλαβε ένα παιδί, μάρτυρας. Δίνω όλο το δίκιο στους δημοσιογράφους. Γεγονότα, πρόσωπα, πληροφορίες, ποιος, πότε, γιατί. Ανάγνωση του συγκεκριμένου. Ακόμα κι όταν διανθίζουν τον λόγο τους με φιλολογικά κοσμητικά επίθετα παλιάς κοπής, στο τέλος μένει το ξερό γεγονός. Γυμνή πληροφορία. Οι ρεπόρτερς και οι αυτοσχέδιοι ρεπόρτερς – οι επιβάτες -, δίνουν αυτό που πρέπει να πάρουμε όλοι οι θεατές. Γιατί στο τέλος βλέπεις, δεν είσαι.

Είμαι σίγουρος, οι κειμενογράφοι αλλάξαμε θέμα, μετά το δυστύχημα. Σίγουρα όλοι αλλάζουμε βλέμμα.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος, καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ