Παράθυρο ευκαιρίας

Η τρομερή καταστροφή που υπέστη η Τουρκία θα οδηγήσει ασφαλώς σε σοβαρές ανακατατάξεις, πολιτικού και κοινωνικού χαρακτήρα. Αγνωστο εάν τελικώς θα πληγεί ή θα ανανεωθεί η πολιτική κυριαρχία του Ερντογάν. Το δεύτερο είναι πιθανότατο πάντως. Επίσης άγνωστο εάν η αρωγή της Ελλάδας στην κρίσιμη μετασεισμική φάση θα έχει επιπτώσεις στις διμερείς σχέσεις, εάν η τουρκική κυβέρνηση, τα τουρκικά κόμματα και η τουρκική κοινή γνώμη θα δουν με άλλο μάτι τη χώρα μας. Ή εάν θα λειτουργήσει ως ανακωχή με περιορισμένη διάρκεια. Πιθανώς το δεύτερο, αυτό διδάσκει η ιστορία των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα αυτή τη στιγμή έχει ένα σημαντικό περιθώριο χρόνου να προετοιμαστεί για έναν ενδεχόμενο νέο γύρο τουρκικής επιθετικότητας, πιθανώς από το φθινόπωρο (η τουρκική οικονομία χρειάζεται τη θερινή εισροή τουριστικού συναλλάγματος). Τι μπορεί και πρέπει να κάνει η Ελλάδα αυτό το διάστημα, έχοντας βιώσει μια μακρά, τουλάχιστον διετή κατάσταση στα πρόθυρα του πολέμου; Εκτός από τα εξοπλιστικά προγράμματα του υπουργείου Εθνικής Αμυνας και τη διπλωματική υπερδραστηριότητα του υπουργείου Εξωτερικών, που με ενάργεια συνεχίζονται, υπάρχουν ακόμα δύο τομείς στους οποίους πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση: 1. Η ανάπτυξη ολοκληρωμένου συστήματος παλλαϊκής άμυνας, στην οποία θα συμμετέχει ολόκληρος ο ενήλικος ενεργός πληθυσμός και η οποία θα έχει την ευθύνη του ελέγχου των μετόπισθεν και την υποστήριξη της στρατιωτικής μηχανής από σώματα εθελοντών, εφέδρων κ.λπ. Αυτό φυσικά χρειάζεται οργανωμένο σχέδιο, προετοιμασία, εκπαίδευση και συντονισμό. 2. Η ψυχολογική προετοιμασία της κοινής γνώμης για μια περίπλοκη και επικίνδυνη γεωπολιτική συγκυρία, που ενδεχομένως δεν θα περιορίζεται στα ελληνοτουρκικά. Η προετοιμασία αυτή πρέπει να σχεδιαστεί προσεκτικά και να υλοποιηθεί σε συνεργασία με τους φορείς ενημέρωσης κοινής γνώμης. Αυτά απαιτούν ασφαλώς έναν ελάχιστο κοινό παρονομαστή σε επίπεδο πολιτικού συστήματος και όχι ευκαιρία άσκησης άγονης  αντιπολίτευσης εν ου παικτοίς.

Η ουσία είναι ότι η ελληνική κοινωνία και το πολιτικό σύστημα πρέπει να αναπροσαρμόσουν την αντίληψή τους στα πραγματικά δεδομένα. Ζήσαμε πολλά χρόνια εν μέσω επικίνδυνων και αυτοανακουφιστικών παραισθήσεων. Η αναπροσαρμογή πρέπει να αρχίσει από τη βάση της, δηλαδή τη σκέψη του απλού πολίτη. Η ενημέρωση για τα γεωπολιτικά δεδομένα πρέπει να αντικαταστήσει την άγνοια και τη σύγχυση. Ο ρεαλισμός πρέπει να αντικαταστήσει τις παραισθήσεις. Η γεωστρατηγική αντίληψη, η γνώση του διεθνούς δικαίου, η τεχνοκρατική επάρκεια πρέπει να γίνουν κτήμα του συνόλου της κοινωνίας. Ο πατριωτισμός πρέπει να πάψει να αποτελεί μονοπωλιακή διεκδίκηση των «υπερπατριωτών» και ανάθεμα των «προοδευτικών» και να καταστεί το αυτονόητο όλων. Η άμυνα και η εξωτερική πολιτική πρέπει να φύγουν από την κομματική αντιπαράθεση. Τέλος, πρέπει να συγκροτηθεί ένα πλήρως στελεχωμένο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας, με διακομματική σύνθεση και μόνιμη στελέχωση, που να εισηγείται στην εκάστοτε κυβέρνηση τις ενδεδειγμένες ενέργειες.

Ο Μελέτης Η. Μελετόπουλος είναι διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Γενεύης*

*από τις εκδόσεις Καπόν κυκλοφορεί το βιβλίο του «Παναγιώτης Κανελλόπουλος: ο πολιτικός, ο διανοούμενος και η εποχή του».