Ηταν κάποτε το Πολυγέφυρο…

Θυμάμαι και δεν θυμάμαι. Κάποιος μου είπε και δεν θυμάμαι. Ηχοι ασύνδετοι σαν μέσα από σπηλιά και νυχτερίδες να πετάνε. Κάποιος ήταν στο χωριό, κάποιος μου είπε και ήμουν εκεί, απέναντι σαν τώρα, από το Πολυγέφυρο αντίκρυ. Μπροστά ποτάμι, ισιάδι και το χωριό ανάσκελα στην πλαγιά. Θυμάμαι αδρά, αφού όλη η πλαγιά κατάφυτη και γω από απόσταση και στη μέση το νερό. Θυμάμαι αδρά που ανηφόριζε το χωριό με πράσινες πινελιές, καφέ, γκρι και άλλες αρκετές στο χρώμα του χαλκού, με πιτσιλιές κίτρινες άλλοτε λαμπερά κι άλλοτε ωχρά. Τόσο θυμάμαι, κομμάτι θολά, λες και σε καμβά, αλλά και πάλι, από τη μια οι εχθροί καθώς οπισθοχωρούσαν ηττημένοι ανατολικά του Νέστου, κάψαν το Πολυγέφυρο και στις φωτιές πετάξαν μεγάλους και παιδιά και όλα φλόγες και σάρκες και μένος και εντέλει δεν έμεινε και τίποτα πάρεξ… Και από την άλλη, εβδομήντα τόσα χρόνια η φύση κατάπιε και χώνεψε πέτρες και θέριεψε, ώστε δάσος πυκνό πάρεξ ενός τοίχου με το υπόλειμμα της τριγωνικής στέγης, που ήταν εντέλει το σχολείο που είχε ξεμείνει όπως μου ‘πε αυτός που δεν θυμάμαι κι έτσι σαν πίνακας αδρά κι εξάλλου ό,τι λεπτομέρεια δεν πρόλαβε να κρυφτεί αφού το ποτάμι παίρνει τις λεπτομέρειες σαν ξερόκλαδα και τις κατεβάζει, τις κατεβάζει, τις παίρνει και τις εκβάλλει χωρίς καμία δυνατότητα μνήμης των σπιτιών, των πραγμάτων, των ανθρώπων πάρεξ στάχτη που μεταβολίζει το ποτάμι, πάρεξ λάσπη στις όχθες, στα πλευρά εκεί που το Πολυγέφυρο εκβάλλει και δεν θυμάμαι ακριβώς να μεταφέρω ό,τι υπήρχε και κάτι λίγο σήμερα μόνο οι κυνηγοί γνωρίζουν καθώς στήνουν καρτέρι για αγριογούρουνα, αλλιώς κανείς άλλος εκτός από αυτόν που κάτι μου ψιθύρισε πριν συνεχίσουμε την ανάβαση στο ποτάμι, εγώ κι αυτός δυο πέστροφες.

i i i

Κι όμως εδώ θέλει ακρίβεια και υπομονή και ψυχραιμία. Δεν έχει θυμάμαι – δεν θυμάμαι, ούτε αδρά και θολά σημεία. Στο καρτέρι ο κυνηγός, πίσω από την πλάκα, να περιμένει να φανεί ο αγριόχοιρος. Εκεί μέσα στις φυλλωσιές παραλλαγμένος, πίσω από την πέτρινη την πλάκα, λίγο πιο έξω από το Πολυγέφυρο. Καλή πλαγιά και πέρασμα ιδανικό, αρκεί υπομονή κι ακρίβεια και μονόβολα φυσσίγια, έτσι που να στοχεύσει σωστά, μια κι έξω, κατάμουτρα να βρει, μια κι έξω νεκρό να πέσει, κατακέφαλα ή έστω στην καρδιά. Αλλιώς τρέχα γύρευε με τραύμα απλό, τι να σου κάνουν τα νεφρά και τα πνευμόνια, όπου φύγει φύγει κι άντε να το βρεις, αντέχει το άγριο και άντε να πεις στους άλλους πως το ‘χα και του ‘δωσα μια. Γιατί σιγά μην πιάσεις δεύτερη σκανδάλη, εκτός κι αν δίκαννο, και μια μονόβολο και δύο δράμι, αλλά και πάλι είναι ντροπή αν μια κι έξω νεκρό δεν πέσει. Ποιος να πιστέψει γενικά κι αόριστα, δράμια εδώ, δράμια εκεί, και στο τέλος τα τσακάλια αναλαμβάνουν όταν ψοφίμι μια – δυο μέρες μετά σιγήσει. Γι’ αυτό σιωπή εκεί, λίγο έξω από το Πολυγέφυρο, στο παλιό νεκροταφείο, εκεί που φυλλωσιές, καρποί, κλαδιά κι από κάτω οι νεκροί με βρύα και λειχήνες. Εκεί ο κυνηγός υπομονή κι αν ξεχαστεί και λίγο ξύσει πάνω στην πέτρα θα φανεί κάτι που μοιάζει ξένο, κάτι σημάδια ιερογλυφικά, κάτι οθωμανικά, γι’ αυτό μονόβολα, μια κι έξω, αλλιώς με δράμια άδικος κόπος κι αντί για αγριογούρουνο, δόντια βγάζουν οι νεκροί κι αλίμονο εκεί που κάποτε λεγότανε Τσακάτ και όχι Πολυγέφυρο. Εκεί που μόνο οι κυνηγοί μ’ ακρίβεια κι υπομονή, πάρεξ αυτού που κάπως θολά μιλούσε και δεν φαινόταν καθαρά.

i i i

Κάπως έτσι και πάντα θολά, όπως όλη η παιδική ηλικία μετά από δεκαετίες, κάπως έτσι σαν καπνός που ανεβαίνει γύρω από μπουριά, από χαμηλές ξυλόσομπες με τα πυρότουβλα κοντά για τα πόδια του παππού που κρύωναν ογδόντα και βάλε ετών, δυο αδύνατα μπουριά κι ένα άφιλτρο τσιγάρο και πότε ελληνικά και πότε τούρκικα, ιστορίες που βγαίναν τα Σάββατα να βρουν τα εγγόνια με τις ψημένες φέτες που γύριζαν με τη μασιά και το πορτάκι πάντα ανοιχτό να αναπνέει η φωτιά. Θυμάμαι όσο θυμάμαι και τα υπόλοιπα μαγιά όπως τα δυο μπουριά σαν το στραβό δίκαννο κάτω από το κρεβάτι της γιαγιάς, τυλιγμένο με κάτι παλιά φύλλα εφημερίδων όλο χνούδια και χνούδια και πάλι χνούδια, ένα φύσημα όλο κι όλο κι όλα γίναν φλογέρα, πλάγιοι ήχοι όπως κάποτε, θυμάμαι και δεν θυμάμαι στην εκκλησιά μ’ έναν θρακιώτη φίλο το Ασπιλε να λέμε μονόβολα όπως εκεί στην πλαγιά μια φορά το ’37 πουρνάρια, παντού πουρνάρια, τέτοια χαρά με τον ουστά – Μανώλ από τα Φάρασα, πουρνάρια θεόρατα και μέσα αγριογούρουνα να κοιμούνται σαν μωρά, ει Κίτι ουστά, ει Κίτι μελμεκέτ, οτούρ όλα ουστά, οτούρ καρντασίμ, οτούρ ογλούμ…

i i i

Θυμάμαι και δεν θυμάμαι. Καποιος μου είπε και δεν θυμάμαι. Κι όμως εδώ θέλει ακρίβεια, υπομονή και ψυχραιμία. Δεν έχει θυμάμαι και δεν θυμάμαι, ούτε αδρά και θολά σημεία. Δεν παίζεις με τα εγκεφαλικά κι ας μην καταλάβαινε ο γιατρός τι παραμιλά στα τούρκικα τα βράδια στο νοσοκομείο αυτός που πέστροφα έξω απ’ το νερό, έξω από τον Νέστο, πάνω από το Πολυγέφυρο, προς την Καππαδοκία μεριά, τι παραμιλά πέστροφα αυτός κι εγώ μπουρί καπνισμένο.

Ο Κυριάκος Συφιλτζόγλου είναι ποιητής και συγγραφέας