Κανένας γάμος και μία κηδεία

Την περασμένη Παρασκευή, οι διαμαρτυρόμενοι για το ΠΔ 85/2022 καλλιτέχνες, έστησαν ένα χάπενινγκ, έξω από το REX. Εκαναν, λένε, μία κηδεία του πολιτισμού. Κουβαλούσαν ένα μαύρο κασόνι – υποτίθεται φέρετρο – και ακολουθούσε πομπή από μαυροφορεμένες που ολοφύρονταν για τον «λατρευτό τους πατέρα, μητέρα, σύντροφο και παρηγοριά, Πολιτισμό» όπως έγραφε το κηδειόχαρτο που υπέγραφαν, ως «τεθλιμμένα», ο συντονισμός σπουδαστών κατάληψης θεάτρου Τσίλερ, ο συντονισμός εργαζομένων στον χώρο των Τεχνών – κατάληψη REX, η κατάληψη ΚΣΟΤ και η κατάληψη Δραματικής Σχολής Εθνικού Θεάτρου Ειρήνη Παπά.

Το θέαμα δεν ήταν απλώς κακόγουστο, μου φάνηκε γκροτέσκο. Σκέφτηκα μήπως η διαδικτυακή εικόνα αλλοίωνε την αίσθηση προβάλλοντας την υπερβολή. Αλλά φίλος που έτυχε να είναι αυτόπτης μάρτυρας μου είπε ότι, στην πραγματικότητα, ήταν ακόμη χειρότερο. Πλερέζες, έντονο μακιγιάζ, φωνές και στριγκλιές, θρήνοι και οδυρμοί που παρέπεμπαν στις χειρότερες στιγμές βιντεοκασέτας του 1980. Τις οποίες μπορεί και να τις αδικώ, εκείνες είχαν, τουλάχιστον, το άλλοθι της αθωότητας. Μάλλον σε αποσπάσματα από trash τηλεόραση του 1990. Τόσο δηλαδή που έψαχνα να βρω τον Ανδρέα Ευαγγελόπουλο και τον Μίστερ Εθνικά Μπούτια.

«Ας είστε πιο επιεικείς με τα παιδιά. Συγχωρήστε τους την αισθητική. Με δύο χρώματα, τρία πανιά και δύο κούτες προσπαθούν να κάνουν κάτι για να μας ταρακουνήσουν. Εξάλλου εδώ δεν κάνουν Τέχνη. Διαμαρτύρονται» έγραψε στα σόσιαλ μίντια γνωστός, καλός και συμπαθής ηθοποιός προς υπεράσπισή τους.

Συγγνώμη αλλά εδώ μιλάμε για καλλιτέχνες. Με δύο χρώματα, τρία πανιά και δύο κούτες, κάτι τέτοιο θα έκανα εγώ που είμαι τόσο καλλιτέχνης όσο και της μαϊμούς τα οπίσθια όπως έλεγε η γιαγιά μου. Περίμενα κάτι πιο πρωτότυπο από αυτά που κάνουν οι οπαδοί ομάδων πριν ή μετά από ένα ντέρμπι (εκεί γίνονται οι προσομοιώσεις κηδείας και, ίσως, ούτε εκεί πλέον). Και κάτι πιο ουσιαστικό από ακατάληπτα μοιρολόγια – παρωδίες που δεν λένε τίποτα αλλά αποκαλύπτουν πολλά. Οσο για ότι δεν κάνουν παράσταση αλλά διαμαρτυρία, οπότε ας προσπεράσουμε την αισθητική, έχω την εντύπωση ότι η καλλιτεχνική ιδιότητα δεν περιορίζεται από ωράρια. Δηλαδή ένας καλλιτέχνης είναι πάντα καλλιτέχνης, όχι μόνο οχτώ με δέκα που, για παράδειγμα, ανεβαίνει στη σκηνή. Αυτήν την ιδιότητα του εξαιρετικού δεν διεκδικούν και θέλουν να κατοχυρώσουν; Γιατί την απεμπολούν τόσο εύκολα;

Μια άλλη άποψη που επίσης διακινείται είναι ότι η αισθητική είναι υποκειμενική μη σας πω και κοινωνικό κατασκεύασμα. Καλά, σοβαρά τώρα; Είναι υποκειμενική η αισθητική στην Τέχνη; Είναι υποκειμενικό το μέτρο και η αρμονία; Δηλαδή το να κάνει κάποιος ό,τι και όπως θέλει είναι Τέχνη φτάνει να το «βαφτίσει» έτσι ο δημιουργός της; Μάλλον με κατάργησή της μου ακούγεται αυτό.

Εις την οδόν
των Φιλελλήνων

Ναι, περίμενα άλλου είδους και άλλης ποιότητας διαμαρτυρία από καλλιτέχνες και μάλιστα νέα παιδιά που έχουν διδαχθεί τα νοήματα των έργων του Ευριπίδη, του Σοφοκλή και του Αισχύλου, τον λόγο του Σαίξπηρ, του Τσέχωφ, του Ιψεν. Που – λένε ότι – μπορούν να δουν τον κόσμο αλλιώς. Κάτι καλύτερο από επιστράτευση εφεδρειών που κατεβάζουν στο πεζοδρόμιο ιδεοληψίες και απωθημένα. Κάτι περισσότερο από εγκλωβισμούς σε ιδεολογικές «παιδικές χαρές» όπου όλα είναι χαρούμενα αλλά εντελώς ατελέσφορα.

Επί του προκειμένου, αν ήθελαν οπωσδήποτε κάτι σε κηδεία, καλλιτέχνες είναι δεν μπορεί να μην έχουν ακούσει κάτι για το «Εις την οδό των Φιλελλήνων», ένα από τα πιο γνωστά, αν όχι το πιο γνωστό ποίημα του Ανδρέα Εμπειρίκου. Αυτό από το οποίο ξεκινά το «Δόξα Κοινή» που παρουσιάζεται στο θέατρο «Πορεία». Από μία κηδεία εμπνέεται και ο ποιητής για να γράψει: «…Ο καύσων αυτός χρειάζεται για να υπάρξει τέτοιο φως! Το φως αυτό χρειάζεται, μια μέρα για να γίνει δόξα κοινή, μια δόξα πανανθρώπινη, η δόξα των Ελλήνων, που πρώτοι, θαρρώ, αυτοί, στον κόσμον εδώ κάτω, έκαμαν οίστρο της ζωής τον φόβο του θανάτου».

Αλλά φαίνεται ότι ο κλάδος έχει ένα πρόβλημα με τη διαχείριση των κηδειών. Ο πρόεδρος του ΣΕΗ δεν παραβρέθηκε στη συνάντηση με τον Πρωθυπουργό διότι είχε να πάει σε μία κηδεία.