Το e-παράδειγμα της Εσθονίας και το gov.gr

Ολες οι υπηρεσίες με το Δημόσιο γίνονται εδώ και δύο δεκαετίες ψηφιακά. Οι μόνες που παρέχονται πλέον με τον… παραδοσιακό – χάρτινο – τρόπο είναι τα πιστοποιητικά γέννησης αλλά και οι ληξιαρχικές πράξεις γάμου, για να τα έχουν οι πολίτες ως… αναμνηστικά. Η Εσθονία αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση στην ηλεκτρονική διακυβέρνηση ιδίως για χώρες όπου ακόμη οι πολίτες στήνονται στις ουρές για να πραγματοποιήσουν τις συναλλαγές τους με το Δημόσιο. Στην πρόσφατη εκδήλωση του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης για τα «3 χρόνια gov.gr», ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στην περίπτωση της Εσθονίας, όπου οι μισοί πολίτες, όπως τόνισε, ψηφίζουν ηλεκτρονικά. «Θα ήθελα να γίνει και εδώ. Τουλάχιστον όσοι ζουν εκτός Ελλάδος να έχουν αυτή τη δυνατότητα».

Εξάλλου, τα δεδομένα αποδεικνύουν πως η Εσθονία του 1,3 εκατ. κατοίκων είναι το e-παράδειγμα: το 99% των δημόσιων υπηρεσιών της Εσθονίας είναι διαδικτυακές, το 98% των Εσθονών χρησιμοποιούν την e-ταυτότητα, την οποία χρησιμοποιούν για την παραγωγή περισσότερων από 10 εκατομμυρίων ψηφιακών υπογραφών ετησίως, ενώ η διαλειτουργικότητα και η ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των υπηρεσιών έχει «γλιτώσει» την εσθονική Δημόσια Διοίκηση 804 χρόνια εργασίας!

«Πρωτεργάτης» της ψηφιακής μεταρρύθμισης για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση στη μικρή αυτή ευρωπαϊκή χώρα ήταν ο καθηγητής Δημόσιας Διοίκησης στο Πανεπιστήμιο Tartu της Εσθονίας και αργότερα βουλευτής της χώρας, Ιβάρ Τάλο. Οπως εξηγεί στα «ΝΕΑ», πριν από τουλάχιστον δύο δεκαετίες, η χώρα προσπαθώντας να απαλλαγεί από τη σοβιετική κληρονομιά, κατάλαβε πως οι ψηφιακές δεξιότητες και η διαδικτυακή πρόσβαση είναι ζωτικής σημασίας. «Γι’ αυτό κι έπρεπε να εκπαιδεύσουμε την επόμενη γενιά. Ξεκινήσαμε, λοιπόν, με τη σύνδεση όλων των σχολείων με το Διαδίκτυο και τη μεταξύ τους διασύνδεση». Ακολούθησαν οι πληρωμές για θέσεις στάθμευσης μέσω κινητών τηλεφώνων, ενώ από το 2003 οι Εσθονοί κυκλοφορούν με μία κάρτα, η οποία στην πραγματικότητα είναι το «κλειδί» για όλες τις υπηρεσίες, ένα ηλεκτρονικό πιστοποιητικό με μικροτσίπ, με τον μοναδικό προσωπικό αριθμό του καθενός.

Ψηφίζει… διαδικτυακά. Η μεγάλη, ωστόσο, e-επανάσταση έγινε στην άσκηση της πολιτικής καθώς από το 2005 η χώρα – η πρώτη που το εφάρμοσε – ψηφίζει διαδικτυακά είτε πρόκειται για τοπικές, εθνικές ή ευρωεκλογές. Μάλιστα, στις εκλογές του 2015, το 30,5% ψήφισε διαδικτυακά, ενώ τον Μάρτιο του 2019 το ποσοστό αυτό έφτασε το 43,9%. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι η ψήφος από όσους Εσθονούς έχουν δικαίωμα να ψηφίσουν, μπορεί να έρθει από οπουδήποτε στον κόσμο. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2015 ελήφθησαν ψήφοι από 116 χώρες, ενώ το 2019 οι χώρες έφτασαν τις 143.

«Οι νέες τεχνολογίες είναι σχεδόν παντού, έχουν γίνει ένα φυσικό μέρος της ζωής μας. Η πανδημία του Covid ήταν κάπως δικαίωση του δρόμου που είχαμε επιλέξει, δεν χρειαζόταν, για παράδειγμα, να κλείσουμε τα δικαστήριά μας. Πιστεύω ότι δεν είναι μόνο η Εσθονία, μπορώ να δω αυτού του είδους την προσέγγιση να λαμβάνεται παντού και η ΕΕ έχει δώσει πραγματικά αυτή τη φορά προτεραιότητα στην ψηφιακή διακυβέρνηση, όχι μόνο με συνθήματα αλλά με ουσιαστικές δράσεις, ρυθμίζοντας τις νέες τεχνολογίες με τον τρόπο που οι ίδιες οι μικρές χώρες δεν θα μπορούσαν να κάνουν μόνες τους», προσθέτει ο Ι. Τάλο, ο οποίος πλέον εργάζεται για κυβερνήσεις ανά τον κόσμο, στις οποίες «μοιράζει» την τεχνογνωσία της εσθονικής ηλεκτρονικής διακυβέρνησης. Μάλιστα, μέχρι στιγμής έχει βοηθήσει τουλάχιστον 90 κράτη, με τελευταία την Αίγυπτο και το Αζερμπαϊτζάν.

Οπως άλλωστε λέει ο ίδιος, σε όλο τον κόσμο γίνεται λόγος ότι τα δεδομένα είναι το νέο πετρέλαιο, «αλλά όπως συμβαίνει με το πετρέλαιο όταν είναι στο υπέδαφος και δεν υπάρχει υποδομή για να το βγάλεις, να το διυλίσεις και να το μεταφέρεις, τότε δεν ωφελεί. Το ίδιο συμβαίνει και με τα δεδομένα, για να τα εκμεταλλευτούμε πρέπει να δημιουργήσουμε μια κατάλληλη υποδομή δεδομένων. Και υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά προς αυτή την κατεύθυνση».